gratis pje kijken prive ontvangst overijssel

Dat hoorde er natuurlijk ook bij. Ik herinner me dat we ons even gingen omkleden om wat te gaan drinken. Ik besloot ook iets aan te doen wat uniek was en trok een shirt aan wat ik datzelfde jaar in Kathmandu had gekocht. In ons barretje zat een Fransman met hetzelfde shirt. Ook in Nepal geweest. Dat was lachen natuurlijk en we hadden gelijk aanspraak.

We besloten ook nog twee meiden te versieren die we op een dag op in eva outfit op het strand troffen. Zo ging dat die hele week door. Veel maffe kleine avontuurtjes, heel veel niets doen, veel Raki en onwijs veel lachen. Lentas werd een begrip van levensessentie en een fenomeen voor het leven. Het was dus bijna dertig jaar geleden dat ik voor het laatst in Kreta was. Cherso is eigenlijk helemaal niets, maar het is prima in de zin dat je overal uit kunt gaan, lekker kunt eten en middernacht je boodschappen kunt doen.

We waren net voor de jongerendrukte en het was gezellig en levendig op alle tijdstippen van de dag. Medio juli schijnt de pleuris uit te breken wanneer Nederlandse en Britse jongeren de plaats twee maandenlang terroriseren. U weet het wel. De werkelijkheid schijnt nog veel erger te zijn. Niets moois in Cherso? Jawel, de echte boulevard aan het strand met restaurantjes en het oude deel bij het havenhoofd zijn gezellig en best charmant.

Maar daar hoef je niet voor te gaan, dan zijn er wel mooiere plaatsen aan de kust van Kreta te vinden. De jongens gingen grotendeels hun eigen gang. Wij probeerden het uit te houden aan het zwembad, maar dat waren we echt zat na een dag. We huurden een paar dagen een Fiat Punto en verkenden, ook een keer met de mannen, het eiland. Net als Tenerife is Kreta een continentje op zich met vele gezichten.

We bezochten het Lassithi plateau, de schitterende plaats Agios Nikolaos en allerlei andere plekken aan de kust en in het binnenland. In een dorpje, misschien een half uur rijden van Cherso, waanden we ons echt decennia terug in de tijd. Uitbaters van restaurantjes stonden daar echt op de weg om de schaarse voorbijgangers naar hun tafels te wuiven. Maar, mijn belangrijkste doel op Kreta, u raadt het al, was Lentas!

In de loop van de ochtend stapten we in onze knalblauwe Punto en reden richting Iraklion. De wegen zijn, dankzij veel EU geld, prima en de Grieken zijn erg rustige rijders. Als je een beetje meedoet en niet al te veel op de verkeersregels let, dan gaat het allemaal prima. De verkeersborden zijn in het Grieks, maar de belangrijke plaatsen staan ook in het Engels vermeld. Dus met een kaart zou het wel lukken. Iraklion ziet er uit als een stad in het Midden-Oosten en het heeft wel wat om er door te rijden, iets exotisch en chaotisch.

We konden aanvankelijk de route naar het zuiden niet vinden. Daarna zaten we vlot op de goede weg. Dertig jaar geleden was dit een route met hobbels en gaten.

Tegenwoordig is het een uitstekende weg die zich door een zeer spectaculair landschap slingert. Graan is in dit verband een beeldspraak: De weg naar Lentas splitst zich in de Messara van de hoofdweg af. Deze vlakte is een niemandsland met duizenden olijfbomen waar de stilte alleen wordt verstoord door het gesnerp van miljoenen cicaden. Na de vlakte gaat de weg slingerend omhoog door de kale Asterousia bergen.

Op pashoogte heb je dan een indrukwekkend uitzicht over de Libische zee en Lentas in de kale leegte aan de kust. Er stond een keiharde wind die dag, maar de storm die hier stond hadden we nog nooit meegemaakt.

Ik parkeerde de auto. Met al mijn kracht moest ik het portier van de Punto tegen houden bij het openen om te voorkomen dat het uit zijn scharnieren werd gerukt. Ik leunde tegen de wind in en strompelde langs de vangrail naar het mooiste maar ook meest winderige punt.

Plotseling wakkerde de hete wind nog meer aan en ik kon mij net met twee armen vastklampen aan de vangrail. Ik durfde een minuut lang niet los te laten! Honderd kilo bijna weggewaaid! Ik niet, want het was ronduit angstig. We reden naar beneden naar Lentas.

Het was ongelofelijk, maar het zag er precies eender uit zoal ik mij dat herinnerde. Een paar appartementjes waren er bijgebouwd, maar verder leek het net zo haveloos als toen.

We parkeerden de auto en liepen het steile weggetje af naar het strand. In mijn herinnering groeide er toen, bij wijze van spreken, nog geen grasspriet. Ook maar eens checken. Een schitterend hotelletje met restaurant en een heerlijke schaduwrijke veranda aan zee. Deze uitspanning was er nog niet in Ik vertelde van vroeger en hij hing aan mijn lippen.

Echte toeristen kwamen hier zelden, alleen bezoekers en hij vond mijn ervaringen van toen ontzettend leuk. Dat ga ik zeker doen. Uiteraard kregen we, bij wijze van afscheid, nog heerlijke lokale Raki van hem en een schaaltje meloen met wat ijs. Het geheugen is een raar ding. Lentas zag er drie decennia toch echt wel wat armoediger uit en er blijkt toch wel het een en ander bijgebouwd. Er stonden destijds wel wat bomen, maar het was beslist kaler dan nu. Maar de sfeer was nog steeds hetzelfde, gelukkig!

De laatste dag spendeerden we toch aan het zwembad en in Cherso. De rust was langzaam in ons systeem teruggekeerd. Aan het einde van onze laatste dag besloten we ook te gaan kijken. We hadden er al eerder gekeken maar toen was het nog erg rustig. Nu vielen we met ons neus in de boter: Toch wel weer iets aparts om mee te maken. We worden ook een dagje ouder tenslotte en we keken onze ogen uit.

Starbeach is bovendien schitterend aangelegd en geweldig georganiseerd. Chapeau voor de uitbaters. We aten er nog een hapje in de late avondzon waarna onze wegen ons weer even scheidden. Het zijn geen boezemvrienden in de klassieke zin van het woord, maar   hebben genoeg overlap om regelmatig met elkaar om te gaan. Het ging prima deze week. We hebben ze niet kunnen betrappen op excessen, dus dat viel weer mee. Maar dat was prima, want ze hadden beiden net hun diploma gehaald en een leuke vakantie was best verdiend.

Wij zijn tenslotte ook zestien geweest. De terugreis ging ook soepeltjes. Het is ook niets bijzonders meer. Het kost geen drol en via internet kan je alles van tevoren regelen en als je, zoals wij, vanaf Rotterdam vliegt gaat het helemaal alsof het een busreisje is. Vliegen vind ik op zich niet echt leuk. Sterker, het is strontvervelend, tenzij je bij het raampje zit! Je ziet een planeet onder je voorbij trekken terwijl je daar zit daar met een paar honderd man in een bonk staal en kunststof.

Ik blijf dat toch wel iets bijzonders vinden. Ik keek mijn ogen uit. Aangekomen in Nederland was het tien graden koeler maar het voelde warmer! Maar ja, ik had ze al geschreven voordat een en ander gebeurde, en wat mij betreft is de tekst daarom niet minder waar.

Kreta was andermaal een kleine hersenspoeling. Het levendige Cherso en de kust is natuurlijk leuk, maar de andere wereld die er in Kreta nog steeds is, de wereld van weleer, dat is toch wel wat. Het relativeert ons jachtige bestaan. Maar, we moeten realistisch zijn, veel mensen op dit eiland leven ook behoorlijk armoedig en onder die pittoreske en zonnige buitenkant gaat soms een zwaar bestaan schuil.

Een week is veel te kort en we moeten nog maar eens terug om ons onder te dompelen in deze bijzondere plek die zo dichtbij lijkt maar ook ver van ons af staat.

Om te relativeren en, voor alles, om tot je zelf te komen. De foto's staan hier: Jeetje, daar ben ik echt wel vaak geweest. Het begon al in , met mijn ouders en mijn zus en, na het eerste jaar, samen met de Familie H. Het waren hele ondernemingen om er te komen, maar de vakanties waren legendarisch. Het Oostenrijkse avontuur speelde zich vijf jaar achter elkaar af. De jaren er na startten we wat later want de heer H.

Maar mijn moeder verzachtte het leed en zorgde altijd voor een goed gevulde plastic tas met snoep en stripboeken. Een feestje waar we ons al weken van te voren op verheugden! Goed voor een topsnelheid van km per uur.

Met de wind in de rug. Met vier personen en vakantiebelading was het bij km per uur helemaal gedaan. Het was natuurlijk altijd juli en tegen de tijd dat we Utrecht voorbij waren was de auto een regelrechte oven.

De enige remedie was de ramen open te draaien, maar niet te ver anders verdween de complete inboedel naar buiten. Er werden handdoeken voor de ramen gehangen om de temperatuur dragelijk te houden. Na een pauze moest je donders goed oppassen, want de plastic bekleding in de auto was heet genoeg geworden om de blote kinderbeentjes ernstig te verminken.

Aan het einde van de dag was iedereen ook nog eens doof van het gedender van de rijwind door de open ramen. Onderweg moest er overnacht worden en de volgende dag was de bezoeking nog erger. We kwamen zuidelijker en de temperaturen stegen naar 35 graden en meer.

Jonge lezers weten dit niet, maar uitlaatgassen werden vroeger niet gezuiverd door katalysatoren die we tegenwoordig onder de auto hebben. Dat mijn vader gedurende de reis een pakje Lexington IN de auto weg pafte hielp natuurlijk ook niet.

Maar, we kwamen altijd veilig op de bestemming en ik heb nooit iemand horen klagen over hitte of ellende. Zo was het gewoon. Behalve Oostenrijk heb ik de andere Alpenlanden ook mogen frequenteren. In allerlei constellaties van vrienden en familie. Naar mate de jaren vorderden werd de Alpenrit steeds makkelijker.

Dat had uitsluitend te maken met de vooruitgang van de automobiel. Dat hoef ik niet uit te leggen. Toen Stijn een jaar of 10 was dachten we dat Oostenrijk een leuke bestemming zou zijn. We kozen voor Ehrwald. Net over de grens met Duitsland, niet te ver en een mooie omgeving. Het werd een eclatant succes.

Oop en Stijn bouwden hutten, we maakten bergtochten met zijn allen, we deden culturele dingen, noem maar op. We zijn meerdere jaren daar geweest. De mooiste plek in de alpen, bij wijze van spreken dan, want er zijn er natuurlijk ontelbare. Lekker ontspannen na een best wel spannende tijd. Stijn bleef thuis en we waren dus voor het eerst sinds lang weer eens samen op vakantie.

Het was wisselvallig weer maar de zon verscheen op cruciale momenten. De natuur hadden we nagenoeg voor ons zelf: Wat een rust, zalig gewoon! We bezochten vrienden in Mayrhofen die er toevallig ook op vakantie waren. Mijn zus was ook nog overgekomen, dus dat was allemaal heel gezellig.

Zondag 1 juni reden we naar huis. Ik moest nog even tanken. Hup, naar het volgende tankstation, geen zin om in de rij te staan. We snapten er echt helemaal niets van. Nou ja, geduld dan maar, ik had toch echt een tankje nodig. We hadden alle tijd en er was niets om je druk om te maken. Vanaf Ehrwald rijd je via Reutte zo Beieren in.

Ik blijf een klein kind. Op de A7 is dat nooit een probleem, daar is altijd ruimte voor iedereen Ik was net bezig met een poging een serieus getal op de digitale snelheidsmeter te forceren tot ik allemaal rode lichten voor mij zie opdoemen. Zondagochtend om 10 uur? Niets aan de hand. We hebben de tijd. Na een minuut of vijf begint de meute weer te rijden.

Maar het stroopt toch wel een beetje te veel naar mijn zin. Vijf minuten later, we zijn nog lang niet bij Ulm, weer alles stil. We hebben de hele dag.

Het is mooi weer. Maar dit is volkomen krankzinnig. Maar we zijn vrij, het is vakantie, we maken ons godgloeiendegloeiende NIET druk. We zijn chill, weet je. Er stond file van Ludwigshafen tot de Noordkaap. Ik was nu niet meer zo chill.

Enfin, het was inmiddels vijf uur en we bevonden ons diep in het zuiden van Duitsland en reden bij wijze van wanhoopsdaad maar richting Basel, Zwitserland. Geen mens te bekennen. Lege Autoroutes en een mooie avond.

Een raadsel, maar vooral een verademing. Via Metz naar Luxemburg. Het traject van Luxemburg naar Brussel is altijd een taai stuk. Alleen maar heuvels, bossen en akkerland. Een basalt blauwe, een oranje en een zwarte. Een Renault Clio is dus in de praktijk net zo snel als een Lamborghini Gallardo!

De laatste loodjes wogen het zwaarst: Dat duurt wel zo onwaarschijnlijk lang aan het einde van een veel te lange dag. Maar aan alles komt een einde: Meer dan vijf uur later dan ons navigatiesysteem ons die morgen had beloofd. Zo zie je maar, ook de moderne techniek is geen garantie dat de rit, vroeger een ware expeditie, een fluitje van een cent is.

Maar het was een mooie week en Stijn had het helemaal prima gehad als pandbeheerder. E en paar dagen laten is het feest: De Technics CD speler weigerde plotseling iedere dienst. Mijn trouwe Technics versterker stond al langer op instorten en ik was nu toch echt aan de beurt. Ik kan hier een hele verhandeling gaan geven hoe ik uiteindelijk aan vervangende apparatuur kwam, maar dat is niet zo interessant. Een paar weken later stond er een gelikt setje te draaien.

Vanwege mijn behoefte om dit soort zaken toch vast te leggen citeer ik de mail die ik op 23 maart j. Inmiddels vind ik dat ik een beetje bij de HiFi-adel hoor. Daardoor ben ik jullie dus een kleine verslaggeving verschuldigd ben. Ik denk inderdaad dat ik met het Pioneer duo de beste aanschaf ooit heb gedaan! Ik durf te zeggen dat ik wel een beetje TV verslaafd ben.

Voor het slapen gaan nog een uurtje kijken vind ik heerlijk ontspannend. Ik weet niet wat voor wonder ik in huis heb gehaald, maar de Pioneers zijn werkelijk geweldig! Blind vertrouwen in, met name, de Duitse testers en jullie enthousiaste adviezen en aanmoediging, hebben geresulteerd in een hernieuwde kennismaking met muziek. Ik kom zo nog terug op wat meer audiofiele details. Wat opmerkelijk is, J. Ons huishouden is nou niet van de strakste en inmiddels was er een hele berg zooi om en in de kast met de Technics opgehoopt.

Grootste deel van de zaterdag was ik bezig met leeg maken, schoon maken, weg gooien, aansluiten, enzovoort. De halve woonkamer stond  nog vol troep en toen ik de eerste luistertest deed duurde dat bijna de rest van de middag. Ik probeerde de een na de andere CD.

Eindelijk ook de CD kasten boven en beneden op alfabetische orde gebracht. Vanmiddag waren we in Aerdenhout wandelen met vrienden en thuis gekomen weer aan de stereobak. Ik ga nog even in op de audiofiele aspecten, maar eerst een onverwachte leuke bijkomstigheid.

Dat is donders handig blijkt achteraf. Niks geen netwerkspeler nodig. De audiofiele aspecten dus. Heel vreemd en totaal onvergelijkbaar met de Technics. Ongemeen krachtig en met 'autoriteit' zoals ze in HiFi boekjes dan schrijven.

Mag ik wat in de basreflexpoorten stoppen? Ja, dat mag volgens de kenners. Op fora zijn er mensen die beweren dat je het luidsprekerontwerp dan om zeept helpt. Sommige High End speaker bouwers verkopen zelfs basreflexdempers als accessoire.

Met goede kwaliteit geluiddempend materiaal kun je zelf dus prima de lage tonen wat temperen. Dat materiaal had ik nog in de schuur en dat hielp precies goed. Het geluid van de set heeft een warm karakter. Het laag is totaal anders van klank en diepte dan voorheen en stemmen zijn schitterend neutraal en niet scherp. Het was een gok, maar het resultaat is precies zoals ik had gewenst als ik heel veel meer geld had uitgegeven.

Ik had niet verwacht dat het verschil zo groot zou zijn. Voor mijn persoonlijke voorkeur kan het eigenlijk niet veel beter. Ik meen het echt. Hans vroeg naar transparantie. Dat is voor mij een wat abstract begrip, dat moeten jullie maar beoordelen.

Misschien wel kut, hahaha. Maar ik vermoed dat dat wel goed is. Het geluid vind ik mooi precies en gedefineerd, maar misschien is dat ook vaag. Opmerkelijk, voor mij althans, is dat minder goede opnames ook gelijk een stuk minder goed klinken dan de hele goede. Ik begrijp nu ook kennis T. Maar, ik heb toonregeling! Erg vlakke opname van Youtube. Maar met de bass en treble is er best nog wat van te maken.

Heren, nogmaals bedankt voor de aanmoediging, want zonder dat had ik het weer allemaal voor mij uitgeschoven. Ik ben zelden zo happy geweest met een aanschaf. Dat gedoe met HiFi, of hoe je het ook wilt noemen, lijkt reuze materialistisch. Dat is het niet. Het is een leuke hobby en voor mij betekent deze aanschaf ook een geestelijke boost.

Na een paar weken luisteren mailde ik de mannen weer: Ik heb er nog eens over nagedacht. In de WvP laan hadden we een echte houten vloer en daar speelde dit probleem beslist niet, met dezelfde kabels met gelijke lengte. Nu hebben we een hele dure kunststof vloer die kei- en keihard is en dat moet toch een akoestisch effect hebben dacht ik zo. De buren zijn nog steeds op vakantie en ik ben nog eens aan het experimenteren geslagen met de hoge volumes.

Ik heb de oplossing gevonden. De luidsprekers ruim een halve meter naar voren en Dat zorgt blijkbaar dat er geen of veel minder 'weerkaatsing' van de harde vloer is en de plaatsing perfect blijft.

Als ik echt eens wil blazen dan kan dat gelukkig met behoud van kwaliteit en ruimtelijkheid! Alleen de luidsprekers even tijdelijk een stukje verschuiven! Dat de A opmerkelijk dynamisch is en ook bij lage volumes sterk en krachtig klinkt blijkt niet zo gek. Ik vond een test op hiftest.

Bijna het dubbele vermogen! Maar ik was er nog niet. Die kapte er nota bene ook mee. Nu draai ik niet zo veel platen, maar toch baalde ik er van. Op vakantie in Oostenrijk ja, ja sprak ik J. Door hem zelf opgeknapt met een schitterende arm en een Stanton element. Een week later stond die boven de Pioneers. Een juweel van de eerste orde!

Ik kan blijkbaar nog meters maken met een een beter element, maar dat komt wel weer. Ik heb het goed voor elkaar vind ik.

Voor optimaal luisteren moet ik dus wel even de luidsprekers iets naar voren halen. Ook de luchtvochtigheid moet goed zijn, want ik merk echt verschil. Zo, dit jaar beginnen we goed. We hadden allebei zin om eens even een andere omgeving te zien. We besloten een kort uitstapje naar de Eifel te maken. Het is goed drie uur rijden en dan ben je toch in een heel andere sfeer. Op de Autoweek website doe ik daar verslag van. Het was een buitengewoon gezellig en   leuk tripje.

Voor begin januari was het erg zacht. De wind en regenbuien denderden namelijk om de top en was het met een paar graden boven nul ronduit koud. Maar ik ben wel lekker doorgewaaid. Het was de enige regen die er viel trouwens. Prachtig plaatsje in de Noordelijk Eifel. We hebben het ons verder goed laten gevallen.

De inwendige mens is niets te kort gedaan en het was heerlijk om even de sfeer te doorbreken na alle verjaar- en feestdagen. Onze laatste stop was Monschau, om te dineren. Dat was te merken. Het was een uur of zes dat we de auto aan de rand van het dorp parkeerden.

Letterlijk geen hand voor ogen. Een bizarre ervaring die je bij ons in het westen niet meer mee kunt maken. Ook bizar, in positieve zin, was de prijs van ons diner: Dat kun je in Nederland vergeten. Het was ook nog eens heerlijk. Allee, verder geen bijzonderheden. Maar, samenvattend, het was erg leuk en de Eifel is echt een prachtig gebied.

Ik moet er eens wat verder induiken want er is veel meer te ontdekken. De plaatjes staan hier: Echt een verjaardags- en uitgaanstype kan ik mijzelf niet noemen.

Ik begin een beetje op mijn opa te lijken. Geen taal die hij bezigde, maar de blik in zijn ogen sprak boekdelen. Kop koffie met een gebakje en daarna een advocaatje en dan konden we eigenlijk beter allemaal opzouten.

Zo erg is het nog niet, maar ik kan mij wel in die rol projecteren over enige tijd. Verplichtingen als de feestdagen doorsta ik met wisselende gevoelens. Ik word helemaal gek van dat stomme rotjesgegooi door die hoogst irritante tyfusventjes van een jaar of veertien. Ik voel me net zo neurotisch als de huisdieren en ik zit zeker met oudejaarsdag liever op mijn werk in een kantoorgebouw.

Ja, ik ben een beetje een watje he? Het zal wel, maar in de aard der zaak houd ik van orde. Een keihard rockconcert is ook een heleboel herrie, maar het is orde en er is focus! Maar dit jaar ging het anders. Maar daar kom ik straks op. In het kader van volledigheid vind ik dat ik moet vermelden dat Stijn het vuurwerk   gelukkig achter zich heeft gelaten.

Een paar jaar was hij niet meer te houden. Zodra de vuurwerkellende in de verkoop ging, stonden we vooraan in de winkel om een voorraadje aan te schaffen. Dan kon hij ook met andere schoffies urenlang peng-peng-peng in de wijk doen. Voor alles trouwens, maar dat terzijde. Ooit hadden we een huisje op de Veluwe gehuurd om alle herrie te ontvluchten.

Het was op een bungalowpark en we waren in de veronderstelling dat iedereen daar op zoek was naar rust. Het was tien keer zo erg als thuis! Stijn ontstak in hysterisch gehuil en liet zich pas na anderhalf uur onder de bank vandaan plukken.

Maar, zoals gezegd, dit jaar verliep het anders. Mijn schoonouders hadden ons al maanden geleden uitgenodigd voor een rondvaart op 31 december. We zouden vertrekken uit Spijkenisse en dan naar Rotterdam varen en om middernacht kunnen genieten van het nieuwjaarvuurwerk bij de Erasmusbrug. Stijn wilde bij vrienden en vriendin blijven. Eigenlijk valt er verder weinig te vertellen, zoiets moet je meemaken. Eten was super, de sfeer was onwijs goed en het vuurwerk?

Ondanks dat het zeek van de regen, keihard waaide en daardoor steenkoud was heb ik op het dak van de boot de elementen getrotseerd. Het was werkelijk waanzinnig. Nooit zo iets gezien. Ik heb me rot gefotografeerd en de Nikon D heeft super prestaties geleverd. Bij deze dank ik mijn schoonouders nogmaals voor deze mooiste oud- en nieuw ooit! Stijn arriveerde in bijna normale staat om half vijf en we waren allemaal happy. Een prachtig begin van het nieuwe jaar.

Ik heb een paar snapshots zonder flits in de boot gemaakt en daarna een onwijze hoeveelheid foto's van het vuurwerk. Hij vindt dat een lachertje. Ik ken zijn verhalen van vroeger: Het waren lange dagen van reizen, werken, studeren, sportles geven en weet ik wat hij allemaal deed. Inderdaad ongelofelijk, hoe hield hij dat in vredesnaam vol? Maar ja, alles moet je in in het juiste perspectief zien.

Ik ben nu wel een jaartje of dertig ouder dan hij destijds. Daar hangt altijd het zwaard van Damocles boven je hoofd. Als het rendement onvoldoende is, dan is het snel afgelopen met je baan of, zelfs, het hele bedrijf.

Dat is een uitdaging als je jong bent, maar een bedreiging als je ouder wordt. Mijn schoonvader had de ambtelijke status. Hoe noodzakelijk en respectabel werken bij de overheid ook is, die constante dreiging was er toch echt niet.

Geloof mij, ik ken beide situaties. Maar, het is appels met peren vergelijken. Het zijn andere tijden. Vroeger was je als oudere werknemer de man of vrouw met ervaring, de vraagbaak, de Nestor. Luisteren naar wijsheden die vroeger opgang deden is er echt niet meer bij, het hoongelach des te meer. Tsja, het blijft inderdaad wel een beetje een gezeur. Maar ik denk dat ik met mijn website duidelijk genoeg maak met hoeveel passie en enthousiasme ik geniet van mijn hobby's en een enorme hoeveelheid interesses en dat ik echt geen ouwe mopperaar ben.

Het is in het leven, voor bijna niemand, altijd maar alles goud wat er blinkt en heel af en toe gun ik mij eens een kleine klaagzang. Onze maatschappij zou voor mij wel eens een tandje terug mogen nemen. Gewoon wat meer tijd voor elkaar, voor jezelf, voor humor en voor de geest.

Nu lijkt iedereen te worden gedreven door geld, technologie en resultaat. Dat is niet goed voor ons welzijn en, zelfs, ook niet voor onze welvaart. Moeten we misschien toch eens over nadenken. Een mooie insteek voor lijkt mij.

Mijn schoonvader is inmiddels 81 en wist toch een geweldig kerstmaal van vier gangen te serveren. Nagenoeg volledig in zijn eentje! Ik hoop ooit ook zo ver te komen. Dan hoor je mij niet meer klagen! We zijn behoorlijk verwend. Op naar Oud en Nieuw! Het ene jaar doe en zie je wat meer dan het andere. De tweede helft van was erg rustig wat ons betreft. In de zomer zijn we niet weg geweest. Het uitspansel en de stille, donkere polderwereld helemaal voor mijzelf.

Het najaarstripje met K. Op fotografisch gebied heb ik mij dus beperkt tot wat macro, wat wandelwerk,  wat uitjes en van alles en nog wat. Najaar en winter Een klein experiment was Amsterdam in zwart-wit. Ik houd van kleurenfotografie en geef er de voorkeur aan. Maar ik ben ook helemaal gek van die schitterende sfeervolle zwart-wit fotografie uit de jaren vijftig.

Het ademt de bijzonder sfeer van tijden die ooit waren en nooit meer terugkomen. Ik heb getracht die sfeer op te roepen. De foto's zijn gepusht naar ISO om een wat 'oude' sfeer te krijgen. Langzamerhand begin ik de leeftijd te benaderen waarbij men een jaar of tien geleden vervroegd uit dienst kon gaan.

Met zijn 57 e ging hij met een leuk percentage van zijn salaris lekker naar huis. Voor sommigen zou het een ramp zijn, maar ik zou het wel weten! Die luxe tijden zijn echter voorbij ben ik bang. De VUT regelingen zijn in het bedrijfsleven grotendeels om zeep gebracht, de pensioenen devalueren en over de waarde van onze huizen zullen we het helemaal maar niet hebben.

Dus werken tot je er letterlijk bij neer valt. Ik heb nog nooit zo hard gewerkt van mijn leven. Goeie tijden voor werkgevers: Al met al de reden dat mijn weblog een beetje achter blijft. Een stukkie over muziek of over een autootje gaat nog wel, maar iets meer inhoudelijks is er de laatste tijd bij ingeschoten.

Maar onlangs zag ik het licht weer even en voelde mij toch geroepen om mijn verhaal te doen. Het gaat over technologie. Het bovenstaande heeft natuurlijk alles te maken met onze economie.

Die is niet best in Nederland zoals we allemaal weten. Sommigen hebben er erg veel last van, maar wij mogen gelukkig niet klagen. We hebben een auto gekocht, diverse reisjes gemaakt en nog zat andere leuke dingen gedaan. Dus klagen mag er beslist niet bij zijn. Het laat niet onverlet dat de bodem geruime tijd in zicht was en deze maand luid en duidelijk is bereikt. Tijd om maatregelen te nemen, de budgetten te beperken en de kosten eens nader tegen het licht te houden.

Helemaal in de geest van de tijd dus. Enerzijds de boodschappen en anderzijds de kosten van TV, internet en telefonie. We geven aan die laatste drie maandelijks echt een klein vermogen uit en ik besloot er eens goed in te duiken. Maar, ik heb er wat aan gedaan. Dat ging echter niet zomaar. Appeltje-eitje zou je zeggen. Maar door ervaring wijs geworden weet ik dat het altijd anders gaat.

In een ondiep basin konden de kindertjes daar kleine roggen voeren met wat speciaal voer Leek mij ook wel geinig, totdat er een in mijn hand hapte.

Zo kan ik nog wel even doorgaan. Ik was dus op mijn hoede. Eerst KPN maar eens bellen. Ik heb warempel gelijk verbinding. We bespreken over welke diensten we het hebben en over welke apparaten. Ik vraag wat de kosten zijn. Dan begint er een eindeloze opsomming van kortingen, voordelen, pakketten, data, bundels, minuten en ik raak het spoor volkomen bijster.

De jongen blijft heel geduldig en rekent met mij mee. Het moet dan meer dan euro per maand schelen! Maar wat hebben we dan? Hij gaat het mij mailen en dan wordt het allemaal kristalhelder. Ik heb geen flauw idee wat interactieve TV eigenlijk is. Interesseert mij ook niet. Als het maar werkt en, vooral, als het maar goedkoper is. Ik vraag de jongen hoe het nieuwe wonder gerealiseerd gaat worden. U kunt dan zelf op de dag van omzetting een en ander installeren. Ik ben niet gek. Het gaat bij iedereen goed.

Ja, dat ik vaker gehoord en ik volhard. Het kan mij geen reet schelen en we plannen samen de monteur, datum en dagdeel in. Vier weken later zou het allemaal gaan gebeuren. Ik wil niet beweren dat ik vier weken lang wakker heb gelegen, maar dat ik lekker sliep is te veel gezegd. De dag voordat de monteur moet komen ben ik volledig gestresst. Ik heb visioenen dat het nooit gaat werken en dat we weken zullen zijn afgesloten van de mooie elektronische buitenwereld.

Misschien in de loop van volgende week. Ik zal mijn kennis van gene zijde van de Nederlandse taal die ik toen etaleerde maar niet herhalen. We zouden dagen lang en misschien nog wel langer zonder TV en internet zitten! Mijn visioen lijkt uit te komen! Maar dan kennen ze bij KPN mijn J.

Die kan je om een boodschap sturen. Ze trok alle registers open en pakte eens effe flink door aan de telefoon Slechts een dag later dan gepland parkeert een KPN monteur zijn bedrijfsauto voor de deur! Aardige vent met zwaar Leids accent. Hij heeft de tijd, dat is duidelijk. Hij kijkt wat rond in de woonkamer. In de meterkast zeg ik. Ik kijk de man glazig aan. Die is er dus niet. Er blijkt een een tweede coax kabel te moeten komen vanaf de splitter naar de Motorola digitale ontvanger.

Moet ik daar effe 15 meter kabel door de woonkamer gaan leggen? Ik heb de neiging om de man direct weg te sturen, alle interactieve apparaten in de Kliko te flikkeren en de hele handel af te blazen. Maar er blijkt een oplossing. Kastjes bij elk TV toestel in het stopcontact. Dan is er blijkbaar verbinding via het lichtnet en dan verder gaat het draadloos. Technisch begrijp ik er niets van, maar het zal wel. De kosten vallen mee, dus doe dat dan maar. Dit jaar winnen we de oorlog met onze bankrekening toch niet meer.

De monteur heeft de kastjes   nota bene ook nog bij zich. Thank God for small mercies, en dat is geen blasfemie. De KPN man gaat nog een tijdje aan het werk en gaat dan de internet verbinding testen. Tuurlijk, gaat effe lekker resetten joh! Het blijkt in een KPN schakelkast te moeten gebeuren, ergens een kilometer verderop. Om een lang verhaal niet al te lang te maken: Het is een fokking wonder!

KPN, doe dit een mens toch niet aan. Het is godsonmogelijk om dit allemaal zelf te doen. Of ligt het toch allemaal aan mij? Wat is nou uiteindelijk de besparing die het nu en later oplevert? Ik heb een Excel sheetje moeten maken om het in beeld te krijgen, want er was geen touw meer aan vast te knopen.

Dat is echt geld, toch? Schiet aardig op naar de euro per jaar en daar kunnen we heel wat boodschappen van doen. Maar de wereld van het elektronisch 'huishouden' had deze periode nog meer voor mij in petto. Nog maar twee jaar oud en maar een jaar gebruikt. We hadden vorig jaar op ons werk nieuwe machines in gebruik genomen en die van mij stond al een jaar te verstoffen in het dossierhok. Het bespaart ons minimaal euro voor een nieuwe PC met Officepakket!

Het zat eens een keer mee. De oude Dell is in zijn werkzame leven twee keer down gegaan vanwege virusproblemen maar heeft op elektronisch en mechanisch vlak acht jaar lang geen krimp gegeven. Dag in dag uit. Op   de dag dat ik de HP van mijn werk meeneem, zet ik deze thuis in het halletje. Na het eten loop ik naar boven en zet de oude Dell aan om wat mailtjes te doen. Er klinkt geratel en dan een crescendo van mechanische geweld, vervolgens een zware zucht en dan is er stilte.

Ik zit echt vol ongeloof te staren naar het beeldscherm. Dat kan toch niet waar zijn? De trouwe Dell is overleden op het moment dat ik zijn opvolger het huis in sjouw. Dat is toch echt ongelofelijk? Aan de slag dus, want zonder computer Alle data heb ik altijd extern, dus dat was geen probleem. De nieuwe PC weer inrichten was wel even een klus. Denk met name aan foto- en muziek gerelateerde software zoals iTunes.

Maar, het is gelukt! Daar ben ik dan wel weer goed in al zeg ik het zelf. Het duurde wel twee weken voordat alles lekker draaide. We hadden ook besloten te stoppen met Outlook Office en over te gaan naar outlook. Maar het is uiteindelijk allemaal gelukt. Maar ik was er nog niet Dat moest ik ook eens proberen.

Ik bleek al meer dan twee jaar achter te lopen met software updates op mijn Samsung. Het duurde nota bene acht uur non-stop om alle Android updates te downloaden en te installeren. Ook nu waren er weer allerlei workarounds nodig. Bijvoorbeeld om de Adobe Flash Player aan de gang te krijgen anders werken allerlei filmpjes op websites niet. Maar, ook dat heb ik opgelost!

Excuses voor de technologische uiteenzetting, maar anders is mijn verhaal niet compleet. Al met al, ik ben nu wel helemaal klaar met die elektronische shit.

Als je het op de keper beschouwt worden we met zijn allen langzaam maar zeker in een technologisch zwart gat gezogen. Mmm, daar moet ik mijn gedachten ook eens over laten gaan. Ik schrijf meer dan dat ik hier publiceer. Soms ben ik niet tevreden over een stukje of heb ik andere redenen om niet te plaatsen. Begin dit jaar schreef ik het onderstaande verhaal en heb het om onduidelijke reden niet gepubliceerd.

Ik las het onlangs terug en vond het, al zeg ik het zelf, eigenlijk toch wel vermakelijk. Dus hierbij een verhaaltje over mannenzaken van bijna een jaar geleden. Alle onderwerpen op deze weblog gaan daar toch over? Ik vind dat ik toch ook wel onderwerpen van algemene of specifieke aard belicht die niet per se gericht zijn op het mannelijk deel van de lezers. Maar ja, vaak kan ik er niet omheen, ik ben tenslotte ook van het mannelijk geslacht.

Zoals ik elders verhaal, vind ik weinig leuker dan met vrienden mee te gaan en mooie audio spullen te gaan luisteren. Gezellig en zeer vermakelijk tijdverdrijf en het kost niets.

Je krijgt altijd een lekker bakkie koffie en je hoort en leert weer eens wat. Wat wil een mens nog meer? Hij had een mooi budget van tot euro, dus daar moest wel iets leuk voor zijn te krijgen. Ik denk dat sommige lezers nu al willen afhaken, maar wacht en lees nog even mee.

Op pad met vriend R. Welkom in de wereld van High End Audio. De zaak bleek mooi gevestigd in een 19 e eeuws pand in een rustige straat, vlakbij het centrum en nota bene tien minuten lopen van mijn werk. Er stonden wat versterkers, speakers en nog wat andere mooie audiodingetjes. Zit je vervolgens thuis nog een beetje na te genieten van het figuur, dat je hebt geslagen, maar dan kijk je uit het raam naar de ringvaart, naar Oudesluis, naar de hemel, die boven West-Friesland 31 koepelt.

En dan voel je je meteen op je gemak. Dan schiet je even later weer in een lach, bij de gedachte aan het antwoord aan een staatssecretaris, op wiens aandringen je met tegenzin champignons at - nadat hij had gevraagd hoe je ze vond: Zoals je het in Oude- sluis zou zeggen.

Hij heeft - weliswaar in voorbije jaren: Zijn naam tovert immers nog altijd een ontspannen lach op het gezicht van duizenden Westfriezen. Aan zijn navolgers de taak dit stuk rijk- dom levend te houden.

Geloven dat het komen zal , dat land. Geloven in de Lente als de wilde stormen komen de kleine bloem haar jonge bloei hardhandig wordt ontnomen, de hemel huiverend openwaait in roekeloze pracht, Geloven dat het komen zal, jouw kracht. Mar gr eet van Hoorn 32 De Westfriese Munt Toen in het bestuur over de zeventien Nederlandse gewesten door Philips II werd overgenomen, spitsten zich reeds bestaande moeilijkheden toe.

Philips II had nl. Stappen in deze richting waren het instellen van de Achterraad of Consulta met uitsluitend Spaans-gezinde leden, een nieuwe kerkelijke indeling om de ketterij doelmatiger te kunnen bestrijden en de handhaving van een flinke Spaanse troepenmacht. Dit alles en de slechte economische toestand leidde in augustus tot de Beeldenstorm. Het Spaanse antwoord was de benoeming van een landvoogd in de persoon van de hertog van Alva, de instelling van de Raad van Beroerten en een versterking van de Spaanse troepenmacht met tienduizend man.

Daarmee was de oorlogstoestand een feit geworden. De ook voor Oranje onverwachte gebeurtenissen te Enkhuizen en de ver- overing van Den Briel hadden tot gevolg dat vele steden in het Noorderkwartier de zijde van de Prins kozen. Alleen Amsterdam bleef Spaans gezind. Men besloot daar de Prins weer als stadhouder te erkennen en de vrije uitoefening van de godsdienst toe te staan.

Maar vooral werd er beraadslaagd over de vraag, hoe men de op- stand zou kunnen financieren en daarvoor waren o. De regeringsperiode van Karei V werd gekenmerkt door een rustige ont- wikkeling van het muntwezen en een redelijke economische stabiliteit. Wel traden er enkele veranderingen op en werd in de gouden Philip- pusgulden van 25 stuivers vervangen door de iets lichtere gouden Karolus- gulden voor 20 stuivers. Philippus goudgulden Delm Daarnaast werden de hele en halve gouden realen geslagen: De Karolusgulden later kortweg gulden genoemd werd vrij spoedig de algemene rekeneenheid.

De onderverdeling in 20 stui- vers werd eveneens algemeen aanvaard. Bij de verdere onderverdeling van de stuiver traden echter aanzienlijke verschillen op. In Holland handhaaf- de men de verdeling in 16 penningen. Er werd in die periode met succes gestreefd naar een grotere uniformiteit in het muntwezen, zowel in de beeldenaar als in het randschrift.

Ook valt in deze periode in Nederland de ontwikkeling van de grotere zilveren munten de daalders en de gouden dukaat; de eersten in Duits- land en de tweede in Hongarije ontstaan. De vele verschillende Duitse daalders waren vaak ongelijk in grootte en gewicht en dus in waarde en werden daarom slecht aanvaard. Na vele moeilijkheden werd tenslotte een beperkt aantal Duitse daalders tegen de koers van 30 stuivers in Nederland geaccepteerd. Door hertog Karei van Gelre werd in de eerste daalder in de Noordelijke Neder- landen geslagen.

Een voorbeeld dat navolging vond. Ook werd in de zilveren Karolusgulden van 20 stuivers in omloop gebracht. De ont- Zilveren Karolusgulden Delm 5 wikkeling van deze grotere zilveren munten en gouden munten, werd sterk bevorderd door de aanvoer van goud en zilver uit Mexico en Peru. Bij het begin van de regering van Philips II werd de Karolusgulden zelfs vervangen door de zwaardere Philipsdaalder van 35 stuivers, spoedig ge- volgd door de munten van V 2 , V 5 , V t0 en V» Philipsdaalder.

Philipsdaalder Delm 39 34 Naast de officiële munten werden er nog vele in omloop gebracht door niet erkende muntateliers, de z. Vaak munten van een af- wijkend gehalte en gewicht en een onduidelijke koers.

Om dit kwaad te bestrijden werden de zilveren daalder op Saksische voet, de rijksdaalder en de dukaat op Hongaarse voet tot Rijksmunt verklaard. Pas in werd in Nederland het eerste koperen muntje geslagen: Aan de stabiliteit van het geldwezen kwam snel ene einde toen de regering werd overgenomen door Philips II. De kosten van rente en aflossing van de Staatsschuld stegen van tot van nog geen De prijzen van het graan in Utrecht liepen van april tot november op van 53 stuivers tot stuivers per mud.

De aanzienlijke lastenverzwaring en de scherpe geldontwaarding verscherp- ten de sociale tegenstelling. Hoe men de opstand financierde Om in deze omstandigheden een antwoord te geven op de vraag hoe de opstand zou kunnen worden gefinancierd was bepaald niet eenvoudig.

Bovendien begon de oorlog met vaak langdurige belegeringen, waarbij geld nodig was om de soldij van de huursoldaten te betalen. Daarom werden er, al dan niet met toestemming van de Staten van Holland Noodmunt Alkmaar Van Gelder 47a en Zeeland, noodmunten geslagen; van zilver, later van tin en zelfs van papier. Veel van deze noodmunten moesten door deze Staten worden ge- garandeerd. Een eerste antwoord op de hierboven gestelde vraag werd in februari Gestempelde gouden Angelot van Vianen Delm 35 gegeven.

Deze verhoging moest als lening aan de Sta- ten worden afgestaan. Ongestempelde munten werden verboden. Deze maatregel leverde ƒ Een tweede antwoord was de opdracht aan de Munt te Dordrecht, koperen duiten en penningen V 2 duit te slaan. De baten, die uit deze maatregel ontstonden, werden ge- taxeerd op ten minste één miljoen gulden.

Er was bovendien een andere ontwikkeling te constateren. Werd op de eerste duiten nog de naam van koning Philips II aangebracht, reeds spoedig ontwikkelden deze munten zich tot zuiver Hollandse munten, waarop iedere verwijzing naar de koning ontbrak.

Door het ontbreken van een centraal gezag begon men opnieuw in alle ge- westen en oude muntplaatsen eigen munten te slaan. In Holland sloeg men de gehelmde rijksdaalder met het borstbeeld van Prins Willem van Oranje. In Zeeland, Gelderland en Overijssel de Bourgondische Kruisdaalder, in Friesland een rijksdaalder naar Saksisch voorbeeld en in Utrecht een rijks- daalder met het gewestelijk wapen. Toch was meer uniformiteit dringend noodzakelijk, maar ook de pogingen ondernomen in de periode van Lei- cester hadden maar weinig resultaat.

Naast enige met name genoemde gouden munten mochten alleen de Neder- landse rijksdaalder met de halve man , de halve rijksdaalders, de hele en de halve Leeuwendaalder en het Tienstuiverstuk worden geslagen. Een munt van een gulden was daar niet bij, maar de waarde bleef als reken- eenheid 20 stuivers bestaan.

Het muntbeleid in de Zuidelijke Nederlanden, dat er op was gericht de Noordelijke Nederlanden in moeilijkheden te brengen leidde er toe, dat er in de Noordelijke Nederlanden andere munten moesten worden geslagen. Daardoor werden in twee nieuwe munten in omloop gebracht n. Maar in de gewesten buiten Hol- land bleef men in strijd met de voorschriften daalders, florijnen, schellingen en stuivers slaan met vaak een te laag zilvergehalte. Pas na kon onder druk van het machtige Holland een grotere uniformiteit worden bereikt.

Een serie nieuwe munten verscheen: Bovendien werden de in omloop zijnde 28 stuiverstukken en schellingen gestempeld en in waarde verminderd. Na ontstonden de volgende nieuwe gouden munten. De grote Gou- den Rijder aanvankelijk 10 gulden, later opgewaardeerd tot 14 gulden , de dukaat en de dubbele dukaat. Daarnaast waren in omloop de kleinere munten zoals schellingen, stuivers, dubbele en halve stuivers, oortje dub- bele duiten en duiten.

Het op deze wijze tot stand gekomen muntsysteem is praktisch ongewijzigd blijven functioneren tot de inlijving bij Frankrijk in Toen dan ook in de oorlogstoestand met Spanje een feit was geworden en na een groot aantal steden in het Noorderkwartier, vaak onder druk van een kleine minderheid van felle Calvinisten, de zijde van de prins had gekozen was de zaak van de opstand in wezen hopeloos. De machtsverhouding, militair en economisch tussen het wereldrijk Spanje en een aantal kleine Hollandse steden, doet denken aan die tussen een olifant en een groepje ongedisciplineerde mieren.

Discipline en saamhorig- heid tussen de opstandige steden ontbrak grotendeels. Het stedelijk belang bleef vaak een doorslaggevend argument. En het diep- tepunt in de strijd ontstond na de val van Haarlem waardoor de be- langrijkste verzetshaard het gewest Holland in twee delen werd gesplitst. Om nu het verzet in het noorden te kunnen voortzetten, ontstond op voor- stel van de Prins van Oranje in een college van Gecommitteerde 1. Tien jaar later werd bij Acte van Confirmatie besloten dit college in stand te houden tot aan het einde van de oorlog met Spanje.

De eerste muntslag in Hoorn Ondanks het feit dat Holland door de Spanjaarden was verdeeld in een noorder- en zuiderkwartier, ging de muntslag in Dordrecht door.

In besloten de Staten van Holland een rijksdaalder en een Hongaarse dukaat te slaan, maar dit besluit werd niet uitgevoerd. Nog hetzelfde jaar nam men een nieuw besluit om een rijksdaalder te slaan met een koers van 42 stui- vers met als randschrift Vigilate Deo Confidentes Weest waakzaam in vertrouwen op God. Ook de uitvoering van dit besluit werd vertraagd, maar in werd deze rijksdaalder geslagen, bijna gelijktijdig met een- zelfde rijksdaalder, geslagen te Hoorn.

Op de laatste ontbrak het munt- teken van Dordrecht en was als muntteken een hoorn aangebracht. Hollandse Rijksdaalder muntteken Hoorn - Natuurlijk was deze muntslag niet alleen goedgekeurd, maar zeker bevor- derd door het Hoornse stadsbestuur.

Deze muntslag leverde direkte baten op voor de stad en bevorderde ook in hoge mate de Oostzeehandel. Maar even natuurlijk was deze muntslag in strijd met alle bestaande rege- lingen en dus volstrekt onwettig. Nicolas Camerling met de opdracht om alle stem- pels en gereedschappen in beslag te nemen. De schout en de schepenen moesten daarbij hulp verlenen. En indien het personeel het werk toch zou willen voortzetten, dreigde een vervolging wegens majesteitsschennis.

Toch moet in de voorgaande jaren met de Prins over het slaan van munten zijn gesproken, want in de brief van de delegatie staat o. Bij de aankomst in Hoorn kreeg het stadsbestuur een krachtig vermaan, waarop echter werd geantwoord, dat men niets kwaads had bedoeld en zich beriep op een toezegging van de Prins.

De muntslag had vooral de bedoeling de handel te bevorderen, maar natuurlijk was men bereid de ver- dere aanmunting te staken. Zeer waarschijnlijk zijn al het gereedschap en de stempels in Hoorn gebleven, want in werd opnieuw tot de oprich- ting van een munt overgegaan, maar nu door het gewestelijk college de Gecommitteerde Raden. In de daarop volgende vergadering van de Gecommitteerden te Hoorn besloot men echter anders. De munt zou drie jaar in Hoorn blijven en daarna eveneens voor drie jaar naar Alkmaar worden overgebracht.

De opbrengst van deze munt zou ten goede komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier. Bovendien werd een nieuw randschrift voor de munt vastgeesteld. Natuurlijk werd er ook bezwaar gemaakt door allen, die één munt wilden houden voor het gehele gewest Holland dus alleen de Munt in Dordrecht.

Ondanks het verzet sloten de Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medemblik in januari een overeenkomst om rijksdaalders, dukaten en andere munten te slaan en om elkaar bij te staan, wanneer iemand deze muntslag zou trachten te beletten. Volgens de eerder gemaakte afspraak zou de munt in naar Alkmaar moeten worden overgeplaatst, maar daarvoor voelden de Westfriese steden niets.

Om nu de oude afspraak ongedaan te maken kwamen deze steden met een voorstel om het aantal gecommitteerden te verminderen van 7 tot 5. Als motief werd aangevoerd de besparing van reiskosten. Wanneer men 5 afgevaardigden koos, zouden Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen en Medemblik ieder één afgevaardigde kunnen krijgen. Edam en Monnikendam zouden samen één afgevaardigde kunnen benoemen. Purmerend zou geen afgevaar- digde mogen aanwijzen, omdat deze stad het eigendom was van een particu- liere heer.

Ook nu verzette Alkmaar zich en zeker terecht tegen dit Westfriese voor- stel en besloot men tot nader overleg met Purmerend, Edam en Monnicken- dam om de bestaande regeling te handhaven. Ook werd een onderhandelaar naar Hoorn gestuurd. En voorts is bij de meeste stemmen besloten, dat de munt terwiUen van het gemak en de igghig opgericht zal worden en werkzaam zal zijn in Hoorn voor de tijd van 3 jaar mits dat na afloop van de genoemde 3 jaar de munt overgebracht zal worden naar Alkmaar en aan het eind van die drie jaar naar Enkhuizen, met dien verstande dat de eventuele opbrengst van de munt ten goede zal komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier deze in scriptie zal worden aangebracht: Die van Edam, M.

Bij mij der stede Alcmaer secretaris, Uittreksel uit de notulen van de vergadering gehouden in Hoorn door de magistraten en de gedeputeerden van de steden van West-Friesland en het Noorderkwartier op de 21e November Die van Edam, Monnickendam en Purmerend verklaren met die van Alkmaar, dat de munt krachtens het voorgaande in augustus genomen besluit naar Alkmaar zal worden overgebracht.

Getrokken uit de genoemde notulen en na vergelijking daarmee bevonden overeen te stemmen door mij, secretaris van de stad Alkmaar. Alkmaar ontving in mei een brief van de Prins, waarin hij zijn beslissing meedeelde. Opnieuw trachtte Alkmaar de oude toestand te herstellen, stuurde ook een afgevaardigde naar de Prins, doch opnieuw zonder succes. De drie Westfriese steden, blijkbaar overtuigd van hun kracht, veranderden zelf de naam van het College van Gecommitteerden in de Staten van West- nesland.

De Staten van Holland stuurden een commissie naar Hoorn om er op aan te dringen deze zaak ongedaan te maken, maar ook dit was een vergeefse reis. Wel sloten de Westfriese steden een onderling akkoord tot wederzijdse bijstand en benoemden dr.

De onenigheid bleef dus bestaan. Maar op uitdrukkelijk verzoek van de Prins werd het college tenslotte toch weer uitgebreid van 5 tot 7 leden: Van overplaatsing van de munt naar Alkmaar kwam daardoor niets. Alk- maar kon dan wel proberen een Amsterdammer Hans Vlaming als munt- meester te benoemen, de Westfriese munt ontwierp een stuiverstuk, met alleen de wapens van de drie Westfriese steden.

Opnieuw volgden er brieven en protesten, waarbij nu ook de verdeling van de opbrengst van de munt ter sprake kwam. Maar de Westfriese ste- den antwoordden: Tenslotte ging Alkmaar toch akkoord met een college van vijf leden, mits Alkmaar naar evenredigheid meedeelde in de opbrengst van de munt, ter- wijl het afstand deed van de muntslag. Tussen de Groninger Ommelanden en de stad Groningen bestonden uiterst slechte verhoudingen, vooral door het verraad van Rennenberg De munten voor de Ommelanden werden daarom elders geslagen o.

Toen nu Alkmaar in in feite voor de Westfriese munt was uitgescha- eld, verklaarde het stadsbestuur zich bereid de munten voor de Ommelan- den te slaan. Ook deze poging om een munthuis in Alkmaar op te richten mislukte evenwel. De Gecommitteerden van West-Friesland gingen hier- mede akkoord maar stelden als voorwaarde, dat zij ook de dubbele dukaat 42 Delm Dubbele dukaat Spaans type met de 2 hoofden , de Hongaarse dukaat en de rijksdaalder zouden mogen slaan en dat het Westfriese wapen op de penningen mocht worden ge- slagen.

Zo was dus rond de strijd om de munt beslist ten gunste van West- Friesland. Maar de uitvoering van de afspraak om de munt periodiek te verplaatsen naar de andere Westfriese steden gaf opnieuw moeilijkheden.

Hoorn had volstrekt geen haast om de munt te verplaatsen. Eindelijk werd in , dus na 15 jaar, de munt naar Enkhuizen overgebracht. Opnieuw werd lang en breed overlegd over de vraag wanneer nu Medemblik aan de beurt zou komen. Maar of muntmeester Caspar Wijntges nu weinig zin had in een verhuizing naar Medemblik öf om welke andere reden dan ook, Medemblik kwam pas in voor het eerst aan de beurt.

Een uiterst schrale beloning voor haar steun, gegeven bij de oprichting van de Westfriese munt. Later werd de munt beurteling gevestigd in één van de drie Westfriese steden, al gebeurde dit niet steeds met regelmatige tussentijden zie tabel A. Daarna werd de inrichting opnieuw naar Hoorn overgebracht, waar vooral 43 materiaal werd geslagen voor de Aziatische Raad en de munten met het op- schrift Indiae Batavorum.

Naar gegevens van Mr. De muntmeesters en hun muntslag - De muntateliers Voor het slaan van munten waren en zijn een apparaat en een organisatie nodig. En omdat de muntslag in West-Friesland afwisselend plaats moest vinden in één van de drie Westfriese steden gaf dat bijzondere problemen.

Zowel Hoorn, Enkhuizen als Medemblik moesten een werkplaats ter be- schikking stellen. Hoorn vestigde zijn muntatelier in een van de gebouwen van het St.

Catha- rinen klooster, gelegen recht tegenover het tegenwoordige politiebureau in de Muntstraat. In Enkhuizen werd een muntatelier opgericht in wat nu Westerstraat is. Op die plaats werd in een woning gebouwd voor de biechtvader van de omringende vrouwenkloosters. Nadat deze gebouwen waren over- gegaan in handen van de stedelijke overheid, werd het westelijk gedeelte bestemd tot vergaderplaats van de Heren van Admiraliteit. Het oostelijk deel werd gebruikt als muntatelier toen in de munt voor het eerst in Enkhuizen gevestigd werd.

In werd op dezelfde plaats een munt- üen muntbalans met bijbehorende gewichtjes. Het gebouw van de Munt in Medemblik werd in de 17 e eeuw gedeeltelijk gesloopt en alleen de Muntstraat geeft nog een herinnering aan de plaats, waar in deze gemeente eens de Westfriese munten werden geslagen.

Behalve in Enkhuizen zijn de gebouwen volledig verdwenen en is de her- innering aan de plaatselijke muntateliers overal in de straatnaamgeving blij- ven bestaan. In deze muntateliers moesten werktuigen worden geplaatst om de munten te kunnen slaan en dit slaan van munten geschiedde tot in de 17 e eeuw volgens de oude beproefde methode. Hierbij werd het goud, zil- ver of brons eerst gesmolten, waarna andere metalen werden toegevoegd tot het vereiste gehalte was verkregen.

Op deze produktie van het munt- materiaal werd een regelmatige controle uitgeoefend. Het gesmolten munt- materiaal werd - meestal in zandvormen - uitgegoten tot smalle repen, die iets dikker waren dan de dikte van de te vervaardigen munt. Na de afkoe- ling werden deze metaalrepen - eerst met de hand en later met behulp van walsen - op de juiste dikte gebracht.

Uit deze repen werden met een metaal- schaar ronde muntplaatjes geknipt, die nauwkeurig werden gewogen met behulp van standaardgewichten, de z.

Meestal moesten deze muntplaatjes daarna chemisch worden gereinigd van vuil en metaal- oxyden. De stem Pelsnijder had daarvoor de tekening en het randschrift van munt- en keerzijde met de hand in stalen stempels gegraveerd.

Met deze stem- pels werd uit het muntplaatje een munt geslagen. Dit geschiedde met de and op een aambeeld of later met behulp van een tangvormig instrument. De kenmerken van de met de hand geslagen munten zijn een onregelmatige, onafgewerkte rand en een grote variatie in typen. Dit laatste vooral omdat de stempels tamelijk snel versleten waren, en ieder nieuw stempel van het vorige verschilde.

Opmerkelijk is ook dat de as door de voorzijde van de munt bijna nooit samenvalt met de as op de keerzijde, m. Heel langzaam veranderde de techniek.

Voor het pletten construeerde men een zware pletmolen, vaak aangedreven door paardekracht. Het knippen werd vervangen door het ponsen van de muntplaatjes.

Het oude slaan van de munten werd vervangen door het werken met een schroefpers. In Augs- burg werd deze methode reeds in toegepast. Hoewel men in Nederland reeds vroeg van deze nieuwe ontwikkeling op de hoogte was, duurde het toch nog geruime tijd voor men deze nieuwe metho- de M, t0epaste ' Want de Staten vaardigden in een verbod uit voor het hebben en het gebruik van een metaalpers. Bij overtreding van dit ver- bod kon de eerste overtreding worden gestraft met een boete van duizend gouden Nederlandse dukaten.

Maar omdat de buitenlandse munten vaak wel geschroefd en daardoor fraaier en vooral gelijkmatiger waren, werd aan de Staten van Holland door de Gecommitteerde Raden om een nader ad- vies gevraagd. Dit advies aan de Staten van Holland en West-Friesland luidde afwijzend, mmers wanneer de munt met de hand wordt geslagen maakt dit een flink lawaai, het schroeven van munten is echter praktisch geluidloos.

Daarom luidde het advies: De Staten van Holland en Utrecht droegen dan ook in aan Gijbert Symons van den Burgh op pletmolens en schroefpersen te leveren ten dienste van de muntfabricage. De fraaie ronde vorm maakte gelijktijdig een betere afwerking van de rand mogelijk.

Reeds spoedig gebruikte men daarvoor de kartelmachine van Castaing, waarmede zowel een karteling als een inge- drukt randschrift konden worden aangebracht. Soms werd de rand afge- werkt met een bloemrand of met een kabelrand, zoals o. Het recht om munten te slaan lag reeds van oudsher bij de wereldlijke over- heid en in West-Friesland bij de Gecommitteerde Raden, ook al geschiedde dit dus met toestemming van de Staten Generaal.

Men moest zich niettemin nauwkeurig houden aan de door de Staten Generaal gestelde voorwaarden. De muntmeesters werden daarom benoemd en beëdigd door de Gecom- mitteerde Raden. Deze muntmeesters, in het algemeen kapitaalkrachtige lieden, waren in feite particuliere ondernemers. Hun inkomen bestond uit de nominale waarden van de geslagen munten, verminderd met de prijs van de grondstoffen, de aanmaakkosten en een afdracht aan de overheid; de sleyschat of seignoriage. Deze sleyschat was een vast bedrag per geslagen munt, die evenwel alleen van gouden en zilveren munten moest worden betaald.

Van de koperen munten werd geen sleyschat geheven. Het aantal van deze munten werd door de Gecommitteerde Raden beperkt gehouden om concurrentie met het zilvergeld te voorkomen. De muntmeesters hadden het recht op de munten een eigen z. Bovendien waren ze verenigd in een serment, een organisatie die hun belangen moest verdedigen.

Het inkomen van de muntmeester en het overige personeel steeg dus wanneer er meer munten werden geslagen. De belangrijkste technische medewerkers van de muntmeester waren de stempelsnijder en de essayeur, die het gehalte van het muntmateriaal moest controleren.

Beiden werden door de muntmeester betaald, maar benoemd en beëdigd door de Gecommitteerde Raden. Omdat het bij deze muntslag om zeer grote geldbedragen ging, waarvoor de muntmeester de verant- woordelijkheid droeg en dus ook aansprakelijk kon worden gesteld, werd bij zijn benoeming vaak een aanzienlijke waarborgsom geëist.

De muntmeester van de Westfriese munt verhuisde mee bij de periodieke verplaatsing van de munt. Enkele stukken hebben QP , heele enkele den Beemster bul. Hij voerde geen muntteeken, alleen hebben zijne dubbele stuivers eene roset, die wel als eene versiering is aan te merken. De munthussen Onafhankelijk van de muntmeester werd door de overheid een waardijn aangesteld, die namens de overheid diende te letten op een nauwkeurige naleving van de voorschriften en op de vaststelling van de door de munt- meester te bepalen sley schat.

Van iedere aanmaak van nieuw geslagen munten werd er, voordat ze in omloop werden gebracht, door de waardijn een aantal afgezonderd om deze te controleren op gehalte en gewicht.

Deze munten werden daarna in een verzegelde kist de muntbus opgeborgen en bewaard. Van ieder nieuwe aanmaak werd een procesverbaal opgemaakt van de soort geslagen munten en hun aantallen. De inhoud van deze muntbussen en de daarbij behorende gegevens waren nodig voor de berekening van de sleyschat en geven ons nu een tamelijk nauwkeurig beeld van de munten, die in de periode in West- Friesland werden geslagen.

Ondanks deze controle kwamen er nogal eens onregelmatigheden voor. Soms had men goedgekeurde, iets zwaardere munten opnieuw omgesmolten tot iets lichtere, waardoor het aantal en dus ook de nominale waarde steeg het z. Veel geharrewar ontstond er bij de invoering van de randaf werking over de vraag tot wiens werk de karteling behoorde en of men de kosten daar- van wel of niet in mindering zou moeten brengen op de te betalen sley- schat.

Omdat de Westfriese munten beurtelings in één van de Westfriese steden werd geslagen, was onderling overleg noodzakelijk. Daarvoor kwamen dan de stedelijke afgevaardigden bijeen op een bijna op gelijke afstand van die steden gelegen punt n. De gouden munten De gouden munten, die in de periode van tot , beurtelings in drie Westfriese steden werden geslagen, waren de gouden dukaten, de dub- bele gouden dukaten en de hele en halve gouden rijders tabel C.

Voor deze munten werden reeds na korte tijd de beeldenaar en het rand- schrift, zowel als het gehalte en het gewicht, door de Staten Generaal nauwkeurig voorgeschreven, o. Er werd daarbij bepaald hoeveel stuks van een bepaalde muntsoort uit de snede gram muntmetaal moesten worden geslagen.

Hetzelfde gold voor de zilveren munten. De eerste gouden dukaten werden in West-Friesland geslagen in Het waren dukaten van het Hongaarse type en droegen aan de muntzijde het wapen van West-Friesland en aan de keerzijde het beeld van een staande ridder. Er ontbrak, zoals overigens op alle dukaten, tot een waardeaanduiding.

De aanmaak eindigde in In dezelfde periode verscheen de eerste dubbele dukaat van het Spaanse type. De muntzijde droeg het Spaanse wapen en alleen uit het randschrift bleek dat het een Westfriese munt was. Op de muntzijde had het Westfriese wapen plaats gemaakt voor een tekst binnen een ver- sierd kader.

De tekst luidde MO. Een aanduiding dat deze gouden munt van de Republiek werd ge- slagen op grond van de wet van de keizer. De keerzijde vertoonde een staande ridder met een opgaand zwaard in de linker- en een pijlenbundel met zeven pijlen in de rechterhand symbool van de zeven verenigde Neder- landen.

Dubbele dukaai met man Delm De dubbele dukaat was van hetzelfde type met het dubbele gewicht. Na ontstond er zowel van de enkele- als van de dubbele dukaat een iets kleiner type in bijna dezelfde uitvoering, waarbij echter de binnenrand ontbrak. Maar het aantal is in ieder geval aanzienlijk geweest en bedraagt zeker meer dan 3 miljoen stuks. De hele gouden rijder werd pas in geslagen. Het gewicht bedroeg bijna 9,5 gram. Deze munt vertoonde aan de muntzijde het wapen van de Verenigde Nederlanden en een randschrift als van het nieuwe type dukaten.

De keerzijde droeg een naar rechts galopperende ruiter met daaronder het Westfriese wapen. In het randschrift kwam ook de naam Westfr iesland voor. Op beide munten Grote gouden Rijder Delm ontbrak echter de waardeaanduiding.

Deze munten werden slechts enkele jaren aangemaakt en ruim jaar later verscheen er een nieuw type van de hele en de halve gouden rijder.

Deze waren iets kleiner van afmeting, Halve gouden Rijder 7 gld. Delm de binnenrand ontbrak, maar ze werden wel voorzien van een waardeaan- duiding: Van deze muntsoorten hele- en halve rijders werd een aanzienlijk kleiner aantal geslagen en zeker niet veel meer dan ongeveer Naast deze officiële gouden munten werden er grote variaties van gouden munten proef slagen gemaakt; ook van grotere en kleinere zilveren mun- ten.

Het gewicht van deze proefslagen werd bijna steeds afgeleid van het gewicht van de gouden dukaat. Zo werd er bijvoorbeeld in een gouden afslag gemaakt van de Nederlandse rijksdaalder met een gewicht van 10 dukaten en in een gouden afslag van een roosschelling van 2 dukaten. De zilveren en koperen munten De in West-Friesland geslagen zilveren en koperen munten laten een veel grotere verscheidenheid zien.

In het begin van de opstand waren het typisch regionale munten, maar langzamerhand werd de invloed van de Staten Generaal groter en het regionale karakter onduidelijker.

Maar bij alle veranderingen bleef de financiële opbrengst van de munt een zwaar wegend motief. De eerste Westfriese rijksdaalder was afgeleid van het Friese type en toonde de beeltenis van een man met een muts, een zwaard in de rech- terhand en op de muntzijde het gehelmde wapen van West-Friesland. In ontstond de Nederlandse rijksdaalder, die op de muntzijde niet meer het Westfriese Gehelmde Rijksdaalder Delm wapen droeg, maar het wapen van de Verenigde Nederlanden het Gene- raliteitswapen.

Op de keerzijde verscheen de z. Ook in het randschrift werd de Westfriese afkomst aangegeven. Leeuwendaalder met het provinciale wapen Delm Delm Delm Zilveren dukaten en dukatons, ingevoerd overeenkomstig het plakkaat van december , werden eveneeens in grote aantallen geslagen. Hetzelfde gold, zij het in mindere mate voor de halve rijksdaalder, de halve leeuwen- daalder, de halve zilveren dukaat en de halve dukaton. Beide munten en een in geslagen koperen duit zijn de enige munten die de wapens van de drie Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medem- blik dragen.

Westfriese daalder Delm De onderlinge concurrentie van de gewestelijke munten werd door een aantal maatregelen beteugeld, en eindigde tenslotte in door het uit- 55 vaardigen van een plakkaat van de Staten Generaal, waarbij de Staten- munten tot Nederlandse munten werden verklaard.

Delm Delm Westfriese gulden Westfriese florijn Hoewel men in West-Friesland toen reeds begonnen was met de aanmaak van een provinciaal drieguldenstuk, alsook van de provinciale munten van resp. Opgemerkt moet worden dat de aangegeven munt met onregelmatige tussentijden in die periode werd geslagen. Het kleine geld, voor de gewone man, waren de schelling, de stoter, de stuiver en de duit. Aanvankelijk in allerlei soorten en van allerlei gehalten.

De roosschelling werd in vervangen door de scheepjesschelling. De algemene ontwikkeling van deze kleinere muntsoorten was dat de afmeting verminderde, maar de kwaliteit van het zilver steeg. Deze penninkjes vertoonden op de muntzijde het Generaliteitswapen en op de keerzijde het beeld van de Vrijheidsmaagd.

Ze werden in de handel gebracht voor de prijs van vier stuks voor een gulden en kregen Muntmeesterspenning Verk. De aanmaak van deze nieuwe munt was echter volledig in strijd met de geldende regels en kon dus als valse munterij worden beschouwd.

Maar in de resolutie van de Staten Generaal van december werd ech- ter deze muntslag alsnog geaccepteerd en goedgekeurd. Grote verscheidenheid in munten Het is in kort bestek onmogelijk alle Westfriese munten nauwkeurig te beschrijven nog minder de varianten van deze verschillende munten.

Omdat de stempels snel versleten waren en dan vervangen moesten worden door de nieuwe stempels, die steeds van de oude verschilden in de ver- sieringsmotieven, de plaats van het jaartal en vooral in de afkortingen van het randschrift ontstonden er veel varianten. Dit aantal nam nog sterk toe door de verschillende jaartallen en de wisselende muntmeesterstekens. Ondanks de voortdurende pogingen het muntwezen te verbeteren en voor het gehele gebied van de Nederlanden uniform te maken, bleef er veel ontevredenheid, vooral ook omdat er vele vreemde munten in omloop bleven van vaak zeer slechte kwaliteit.

Deze beide heren wilden daarbij tevens de gehele munt vervaardiging pachten. Bij nader onderzoek bleek echter het verleden van deze heren verre van vlekkeloos te zijn en hun plannen werden 59 dan ook niet aanvaard. Theodoor Stosch wist echter een Amsterdamse zilversmid Dirck Bosch voor zijn plannen te winnen. Hij liet door Dirck Bosch bij de Staten van Holland opnieuw een verzoek om een octrooi in- dienen, maar ook deze poging mislukte.

Na langdurig onderhandelen werd dit jaarlijkse bedrag verhoogd tot ƒ , en werd in principe het octrooi verleend; ondanks een afwijkend advies van de Generaalmeester aug. Het gevolg was dat er in te Enkhuizen twee muntateliers werkten; het oude onder lei- ding van Gerrit van Ruijmund en een nieuwe onder leiding van Dirck Bosch.

Bosch had ondertussen een Amsterdamse medailleur Christoffel Adolphi in dienst genomen, die direkt was begonnen met het ontwerpen van de nieuwe munten een zilveren dukaat, een dukaton, een schelling, een en- kele- en een dubbele stuiver. Bij de aanbieding van deze fraaie proef- stukken hield Bosch een nogal vage toelichting, waarbij hij bekwaam met de koersen goochelde. Hij slaagde er in een octrooi te verwerven Spoedig bleek echter, dat hij toch met een andere voor hem gunstiger koers werkte en dat op de munten aangaf met de woorden Bank Payment en later met de letters B.

Ondanks protesten van de Generaalmeester handhaafden de Staten het octrooi. Dukaton Delm 60 schorst en werden de stempels en de muntwerktuigen in beslag genomen.

Dirck Bosch verdween en de boedel werd verkocht ten behoeve van de schuldeisers, waaronder de Staten van West-Friesland. De munten bleven echter in omloop. Nieuwe particuliere octrooien werden na die tijd even- wel niet meer verleend. De door Adolphi gesneden munten behoren niettemin tot de fraaiste West- friese munten. Zeer waarschijnlijk werd het overgrote deel speciaal voor de export naar de Levant, het Verre Oosten en Zuid Amerika geslagen. De muntslag in West-Friesland heeft de handel in sterke mate bevorderd, terwijl de zwaardere munt een waardevol export artikel was.

Zelfs werd in de 18e eeuw het merendeel van de scheepjesschelling en dub- bele stuivers geslagen voor export naar het Verre Oosten, al kwamen vele hiervan later in Nederland terug. In de Republiek werden de Westfriese munten overal aanvaard, evenals in West-Friesland de andere provinciale en Nederlandse munten werden geaccepteerd.

In het dagelijks geldverkeer was daardoor een grote verschei- denheid van munten in omloop. Dit gaf overigens geen grote problemen, vooral omdat de koopkracht van het geld in de periode - nau- welijks veranderde en het muntstelsel praktisch uniform was. Toen in de Nederlanden door de Fransen werden bezet bleven de Nederlanden als Bataafse Republiek een zelfstandige met Frankrijk verbon- den staat. De zeeoorlog belemmerde echter zowel de handel als de invoer van zilver en als gevolg hiervan liep de aanmunting van guldens en handels- munten sterk terug.

In werd daarop de Wstfriese munt overgenomen door de provincie Holland. De aanmunting bleef aanvankelijk op de oude voet voortgaan. Pas na - bij de vestiging van de eenheidsstaat het Koninkrijk Holland - werden alle gewestelijke munthuizen gesloten en de munt te Utrecht als enige Koninklijke munt gehandhaafd. Daarmee was voor de Westfriese munt het definitieve einde gekomen.

Berg van den, Herma M.: De muntmeesters en hun muntslag De strijd om de Westfriese Munt. Genoot- schap voor Munt- en Penningkunde 13e jaargang 3e aflevering. Nederlands tijdschrift voor muntenverzamelaars. Uitgave van de federatie van numismatische kringen. De geoctroyeerde munt van Enkhuizen De munt te Medemblik.

Aulareeks - Utrecht - Antwerpen. De Nederlandse noodmunten van de tachtigjarige oorlog. Staatsdrukkerij en Uitgeverij, De Utrechtse Munt uit haar verleden en heden. Oosthoeck - Utrecht, Jaarboek van Munt- en Penningkunde. De lage landen bij de zee. Muntboek van de munten van Westfriesland en Overijssel van Hoorn, februari DRS. Wie niks aars doet as stelen, die mag de galg wel vreze, maar.

Afoin, zuks hóórt er bai, de sente moete rolle, vóórdat ze roeste zouwe, rol ik ze nei de snolle. Koik, koizer Karei had deer teugen deuze keur: Ken ik bai jou te warskip?

Tap eerst es in. Wat kost je bier? Maar kom, bloif deer niet staan, gaan efkes zitte, man. Deer gaat ie, santjes, borst! Ik wacht, ik hew nag niks, alliendig barre dorst. Nou nou, zö zö, zuk zuipen en zuk stennen. Dut durp hiet Woidenes. En weer kom jij vedaan? Kom jij hier soms te speulen?

Deer gaat ie op en neer. As jij dat nagges doene, doen ik je nei, meneer. Déér leve we nag van. Weer moet je murgen heen? Wat is de eivend mooi. Deer zelle we voor zurge! Nou, allegaar de rust, sleip lekker en tot murgen. Deernei zoit ie teugen de zaal: Kom ik niet puur te kort? Nou Joósie, wou je woin of bier, of wou je alweer katte?

Hei je gien dorst meer, kietelkont. Wat staan je toch te glou- wen. Nou niet zó lillek, Geertjelief. Nou, ouwe reus, neem je er nag ien?

Verdien ik nou nag wat an jou? Die moet drie maande zitte. Verrek, wie is die slikpoes deer? Ze loikt wel puur te pitten. Je kenne skêle Jut toch wel. Nou koik, dat is heur moeder, heur vaar was Pieter-Jan de Boer, die luizebos, die loeder! Nou afoin, zai had gien sterke biene en ging de hort op, al heêl jong. Ma je heur déér voor straffe? Zit jij nou ok te maffen?!

Kom hier, harrie joep, mooi op de bank, bloif deer vennacht maar legge; maar murgenvroeg skop ik je vort, wil je dat goed onthouwe? Verroest, hai geeft gien asem meer. Deer loit ie den, de zielepoót. Ho, koik, die ouwe hooiklamp deer.

Hee, hooi, hee, haai, wor wakker man, leg je nou nag te ronken! Hee, sleipzak, bè je van de kaart, je benne toch niet dronken. Wat hew ik lekker legen. Al lang al, kom, we gane. We komme nooit in Hoorn, maat, as we hier zó lang stane. Me joon, skaai uit, ik wou dat jij oós kermis es bezochte; zük vechte as ze doene hier! Nou wil ik echt niet swesse, maar al de boereknechtse hier die dreige lange messe.

Nag onderlest het Dirk van Doik met Moindert ruzie kregen. Maar koik, zuks is nou niks voor moin! Dat had ik al bekeken. Och, je moete toch ok van je naaste houwe. Maar stop es, niet zo gauw, boer, wie weunt op deuze boereplaas? Oh, deer weunt Arie Blauwboer.

Dat treft, ik moet hier effies an. Wat hei je deer te halen? Ik zei wel veerder sjokke. De dief gaat of, de boer loupt deur en zoit: Hee, wie gaat deer te hooien?

Kees is er teugen, hai het zoid: Zó beisie, as je baasie vraagt: Ho, koik, de boer loit in de berm, gauw effies wakker porre. Hee, baas, wor wakker! Sleip je weer en droum je van de woive? Vertel dat in de Roip, jij boerebaliekluiver! Verhipt, hai rooit er sprekend op. Nou baas, ik zou maar swoige: Ik leg er thuis, ja, vraag dat maar an Geertje. Nou moe, weer ben ik nou bedaard?

Je benne te lezéren. Afoin, tap eerst nag maarders in. Ho, ho, begin je nou alwéér, leg niet te ouwezakken. Nou, Geertje, kom, ik staan in brand, wil jij niet efkes blusse?

Jij hewwe temperement genog. Dat hei jij nooit ervaren. Deerom wil ik zó dondersgraag met jou te kooi bedaren. Ik zou nou maarders stoppe. Geertje maakt de deur los en de dief komt binnen Dief: Verrek, deer is Lord Luizebos, wat voert jou hier, meneertje?

Hee, wie bè jij? Ik ben ien van je vrinde! De joos van de gestampte pot die benne hier te vinden. Wat koik je gruizig?

Ja, zinnighoid an Geertje. Gaan maar nei Soibekarspel toe, deer kè je te K. Ik houw merakel groot van jou. Ik zei je roik betale. Nou, wil je wél of wil je niet? Bedankt voor de klandizie. De deur gaat open en de boer komt opperdan Geer: Ja, ja, adel bai adel, niet? En stront hoort bai de boere. Bedankt, ik zee je immers al: Kè je nag zinge, zing den mee en zet de bloempies buiten. Tap in, en gauw, den kenne we samen klinke.

En Geertje, wat ik vrage wou, hei je nag wat te bikken? Gien krummel; as je wille, zeun, ma je de pan uitslikke. Maar met twei skuttels over streit? En nou maar gauw vertrekke. Ziezo, drie vliege in ién klap: De liefde, dames, here, zei altoid impenére, zei lief en leed trotsére, de liefde bloift bravére en bloift bementenére zei nimmer absentére En altoid gloriëre!

Zeg, hei jij soms in Frankroik weest voor al die Franse woorde? Die hew ik in de Kamer leerd, de Rederoikerskamer. Wees effies stil, ik hew vedaag nag meer te rederoiken. Je magge, dames, here, de liefde nooit faksére en nooit verinnewére en ok niet ofslevére, aars zei ze ruiterére en leit ze je krepére.

Ach man, wat ken dat skêle. De eerst kip die is voor moin. En den voor moin die are. Die skeipeskouwer zei vezelf in deuze buk bedare. Wat nou, wat skeêlt er an, me knecht? Teuntje snotterend Ik hiet Teuntje. As je me nou! Wat moet jij hier? Nou jóje, weerom jank je zó? Wat hei je hier te zoeken? Ik ben net onderweg, zit ze op heite kóle? Die gladde veugel is toch mans van moin mooi weer te speulen: De koe weg en de sente weg en hai op weg nei Keulen.

Kom Teuntje, pa gaat met je mee. Ja, doen de groete thuis teugen Joósie die er tussenuit knoipe wil: Ho Joósie, niet vertrekke! Jij moete ók nag skokke, man. Bedankt, en nou nei huis, nei moeder met je klachte. Hét ie wel stolen? De maatschappelijke ontwikkeling heeft er toe geleid dat die rassen hun economische betekenis nu vrijwel hebben verloren. Van de Witborst-eenden, gekenmerkt door de witte borstvlek, werd de Spreeuwkop het meest gehouden.

Deze kleurslag is genoemd naar de don- kergroene glanzende kop van de woerden. De groene kleur is onderbroken door bruine streepjes, zoals dit ook met het verendek van de spreeuw het geval is. De hoofdkleur is meestal de donkerbruine patrijs- of wildkleur. Omstreeks kwam daarnaast onder de Witborst-eenden ook een be- perkt aantal blauwe, zwarte en reebruine dieren voor, terwijl er tevens ge- heel witte dieren waren.

Van meer algemene bekendheid werd de Kr ombek, een variëteit met een naar beneden gebogen snavel. De Witte Noordhollandse gans heeft de eigenschap dat zij uitzwermt over het weiland. De Assendelfter kip noemde men vroeger in Noord-Holland: Van het ontstaan van deze drie oude rassen - de Noordhollandse Blauwe is uit veel recenter tijd - is weinig of niets met zekerheid bekend.

Men neemt aan dat ze, hoofdzakelijk door selektie, uit landrassen zijn ontstaan, d. Voor de Wit- borst-eend zou dit volledig gelden, doch in het verleden van de Assendelfter kippen zal naar alle waarschijnlijkheid op een gegeven moment wel met een ander ras zijn gekruist, waardoor de rozekam daarbij op de duur algemeen in de plaats kon treden van de enkele kam. Bij de gans is vroeger vermoede- lijk gekruist met Emdener ganzen teneinde een groter slag dieren te ver- krijgen.

Deze kruising werd in recenter tijd ook nog wel eens toegepast. In de vakliteratuur treft men overigens nog benamingen aan van hoender- typen die gedurende zekere tijd in Waterland, resp. W aterlandse gelen en blauwe bazanen. Watervogels Economisch gezien heeft de teelt van watervogels in Noord-Holland in het verleden een relatief belangrijker rol gespeeld dan die van kippen. Het is in zoverre geen specifiek verschijnsel, dat de opkomst van de kippenhou- derij voor bedrijfsdoeleinden in West-Europa en Noord-Amerika in het algemeen pas in de tweede helft van de vorige eeuw begon.

Maar wel zul- len de waterrijkdom van dit gewest en het vele grasland in vroeger tijden de teelt van watervogels in de hand hebben gewerkt, vooral toen de vele meren en meertjes nog niet waren drooggelegd en daarbuiten de water- beheersing dikwijls nog zeer gebrekking was. Volgens Van Gink moet in dit verband niet alleen aan ganzen en eenden worden gedacht, maar ook aan zwanen.

Het recht hiertoe zou vaak als privilege zijn verleend en de betekenis die aan de zwaan werd toegekend zou blijken uit het feit dat vele gemeenten - met name in Waterland - een zwaan in haar wapen voeren.

Rechten om eenden vrij te laten zwemmen moeten ook al vroeg zijn vast- gelegd. Zij waren zeer algemeen. In polderkeuren werden vaak beperkingen gesteld; meestal met het oog op de bescherming van gewassen. Deze bepalingen varieerden van plaats tot plaats. In vele polders mochten de dieren niet worden losgelaten in de tijd dat het gras op het hooiland in de groeiperiode was. De beperkingen namen toe naarmate de akker- en weidebouw en de tuinbouw intensiever werden bedreven en ook als het aantal eenden plaatselijk zeer groot werd Landsmeer.

Op een goede dag waren de dorpsveldwachter en de agent van de Rijkspolitie n. Andere bijzonderheden weet ik niet, behalve dan dat het niet onze eenden waren. Wel vond ik het een nare zaak: Om de dieren van de diverse eigenaren te kunnen onderscheiden werden ze op de snavel gebrandmerkt. Rietsema, vroeger tuinbouwconsulent te Hoorn, maakt in zijn publikatie over agrarische bedrijfsvormen melding van een zestiende eeuws schilderij in een museum te Enkhuizen waarop dergelijke merken zijn afgebeeld.

Brown, een Engelse pluimveedeskundige die ± Landsmeer bezocht, waar toen volgens door hem van burgemeester J. Ofschoon de dieren daar niet werden losgelaten, was het merken nodig omdat er altijd wel een aan- tal uitbrak. De vereniging had een permanente be- loning van gulden in uitzicht gesteld voor iedereen die een diefstal ont- dekte. Deze beloning was echter bij zijn bezoek nooit opgevraagd, wat vol- gens de bezoeker in de mensen te Landsmeer zeer te waarderen viel.

Het ging hier, althans wat de eenden betreft, vrijwel uitsluitend om de eieren; de bout van een uitgelegde eend heeft zeer weinig waarde. De jonge eenden, ter vervanging van de oudste generatie, betrok men uit de meer noordelijk gelegen veenpolders en droogmakerijen en uit Assendelft; plaatsen waar de eendenboeren hun dieren nog vrij lieten zwemmen.

Maatschappelijk ge- zien kwam de opkomst van deze eendenhouderij veel overeen met die van de grove tuinbouw in andere delen van de provincie. Volgens verklaring van bovengenoemde burgemeester is de welvaart er sterk door gestegen. In de eerste wereldoorlog en daarna hebben zich echter veel moeilijkheden voorgedaan. De Witborsten spelen nu als bedrijf seend geen rol meer.

Het ras heeft het moeten afleggen tegen een paar meer produktieve bedrijfsrassen van eenden die in het buitenland werden verkregen en die nu het meest bij Harderwijk op de Veluwe worden gehouden.

En op Wieringen zit nog een kleine kern. Bij de ganzenteelt gaat het in het algemeen hoofdzakelijk om de bout kerstgans , ofschoon het verenkleed ook een rol van betekenis speelt ganzendons. Maar in Noord-Holland heeft de verenproduktie nog wat meer voorop gestaan. Vandaar dat men er in het verleden blijkbaar op een geheel witte kleur heeft geselecteerd.

In onze eeuw werd het dons van de jonge ganzen tijdens de opfok driemaal geplukt. Een klein aantal werd aangehouden voor de fokkerij en de overige gingen in het najaar over de markt te Purmerend naar Amsterdam.

Vooral in de Scher- mer, Purmer, Starnmeer en Heerhugowaard kwamen ze voor. Te Am- sterdam werden de dieren geslacht en gestroopt. De vellen werden ge- prepareerd en na drogen bestemd voor de bontfabricage in het buitenland z. Hoo- gendoorn heeft in zijn boek zeer veel bijzonderheden over de ganzeteelt verzameld. Hij gaf ook een opsomming van de doeleinden waarvoor de gro- tere veren werden gebruikt.

Deze liepen van pijlpunten voor boogschutters en ganzepennen om te schrijven tot penselen voor het invetten van pannen, dobbers, tandenstokers en sigarettepijpjes. Voor zover er in Noord-Holland nog aan ganzenteelt en het houden van zwanen wordt gedaan, heeft dit op het ogenblik weinig betekenis meer.

De tweede wereldoorlog en de industriële ontwikkeling daarna zijn er vooral debet aan. Kippen Kippen werden hier tot ver in de 19e eeuw niet beschouwd als dieren die een broodwinning of bijverdienste van betekenis zouden kunnen opleveren.

Tot ± moeten ze in Noord-Holland bij de gewone man in het algemeen de kenmerken van het Assendelfter ras hebben gehad. De dieren waren klein van stuk en relatief goede legsters, echter van kleine eieren.

Maar er waren in de loop van de tijd enige verschilpunten ontstaan, die aanleiding waren om de Assendelfter later als een afzonderlijk ras te beschouwen. Deze kleuren kwamen onder de Friese Hoenders ook veel voor. Uit de genoemde paring krijgt men zilverkleurige haantjes en goudkleurige hennetjes. Kort na werd het bekend, dat men dit feit te Assendelft had opgemerkt en in toe- passing gebracht, hetgeen de aandacht trok bij het toen sterk opkomende wetenschappelijk onderzoek van erfelijkheids verschijnselen.

Van oudsher werden bij de kloosters wèl grotere aantallen kippen gehouden en verder ook in de hoenderhoven van kastelen en landgoederen. In het laatste geval behoorden ze vaak tot sierrassen, die een merkwaardige lichaamsbouw hadden of kenmerken als kuiven en baarden. Deze teelt, waarbij het exterieur hoofdzaak was, is later veel meer algemeen geworden.

Ze werd overgenomen door de sportfokkers; de lieden dus die tentoonstellingen organiseren en hun mooiste exemplaren daar exposeren. Het fokken op de uiterlijke verschijning wordt in deze kring ongeveer bij alle bekende pluimveerassen toegepast.

De Assendelfters zijn in dit verband echter opgegaan in de categorie:

..

Naakte geile meiden negerin vingert



gratis pje kijken prive ontvangst overijssel

Dat hoorde er natuurlijk ook bij. Ik herinner me dat we ons even gingen omkleden om wat te gaan drinken. Ik besloot ook iets aan te doen wat uniek was en trok een shirt aan wat ik datzelfde jaar in Kathmandu had gekocht.

In ons barretje zat een Fransman met hetzelfde shirt. Ook in Nepal geweest. Dat was lachen natuurlijk en we hadden gelijk aanspraak. We besloten ook nog twee meiden te versieren die we op een dag op in eva outfit op het strand troffen. Zo ging dat die hele week door. Veel maffe kleine avontuurtjes, heel veel niets doen, veel Raki en onwijs veel lachen. Lentas werd een begrip van levensessentie en een fenomeen voor het leven. Het was dus bijna dertig jaar geleden dat ik voor het laatst in Kreta was.

Cherso is eigenlijk helemaal niets, maar het is prima in de zin dat je overal uit kunt gaan, lekker kunt eten en middernacht je boodschappen kunt doen.

We waren net voor de jongerendrukte en het was gezellig en levendig op alle tijdstippen van de dag. Medio juli schijnt de pleuris uit te breken wanneer Nederlandse en Britse jongeren de plaats twee maandenlang terroriseren. U weet het wel. De werkelijkheid schijnt nog veel erger te zijn. Niets moois in Cherso? Jawel, de echte boulevard aan het strand met restaurantjes en het oude deel bij het havenhoofd zijn gezellig en best charmant.

Maar daar hoef je niet voor te gaan, dan zijn er wel mooiere plaatsen aan de kust van Kreta te vinden. De jongens gingen grotendeels hun eigen gang. Wij probeerden het uit te houden aan het zwembad, maar dat waren we echt zat na een dag. We huurden een paar dagen een Fiat Punto en verkenden, ook een keer met de mannen, het eiland. Net als Tenerife is Kreta een continentje op zich met vele gezichten.

We bezochten het Lassithi plateau, de schitterende plaats Agios Nikolaos en allerlei andere plekken aan de kust en in het binnenland. In een dorpje, misschien een half uur rijden van Cherso, waanden we ons echt decennia terug in de tijd.

Uitbaters van restaurantjes stonden daar echt op de weg om de schaarse voorbijgangers naar hun tafels te wuiven. Maar, mijn belangrijkste doel op Kreta, u raadt het al, was Lentas! In de loop van de ochtend stapten we in onze knalblauwe Punto en reden richting Iraklion. De wegen zijn, dankzij veel EU geld, prima en de Grieken zijn erg rustige rijders.

Als je een beetje meedoet en niet al te veel op de verkeersregels let, dan gaat het allemaal prima. De verkeersborden zijn in het Grieks, maar de belangrijke plaatsen staan ook in het Engels vermeld.

Dus met een kaart zou het wel lukken. Iraklion ziet er uit als een stad in het Midden-Oosten en het heeft wel wat om er door te rijden, iets exotisch en chaotisch. We konden aanvankelijk de route naar het zuiden niet vinden. Daarna zaten we vlot op de goede weg. Dertig jaar geleden was dit een route met hobbels en gaten. Tegenwoordig is het een uitstekende weg die zich door een zeer spectaculair landschap slingert.

Graan is in dit verband een beeldspraak: De weg naar Lentas splitst zich in de Messara van de hoofdweg af. Deze vlakte is een niemandsland met duizenden olijfbomen waar de stilte alleen wordt verstoord door het gesnerp van miljoenen cicaden. Na de vlakte gaat de weg slingerend omhoog door de kale Asterousia bergen. Op pashoogte heb je dan een indrukwekkend uitzicht over de Libische zee en Lentas in de kale leegte aan de kust.

Er stond een keiharde wind die dag, maar de storm die hier stond hadden we nog nooit meegemaakt. Ik parkeerde de auto. Met al mijn kracht moest ik het portier van de Punto tegen houden bij het openen om te voorkomen dat het uit zijn scharnieren werd gerukt. Ik leunde tegen de wind in en strompelde langs de vangrail naar het mooiste maar ook meest winderige punt.

Plotseling wakkerde de hete wind nog meer aan en ik kon mij net met twee armen vastklampen aan de vangrail. Ik durfde een minuut lang niet los te laten!

Honderd kilo bijna weggewaaid! Ik niet, want het was ronduit angstig. We reden naar beneden naar Lentas. Het was ongelofelijk, maar het zag er precies eender uit zoal ik mij dat herinnerde. Een paar appartementjes waren er bijgebouwd, maar verder leek het net zo haveloos als toen. We parkeerden de auto en liepen het steile weggetje af naar het strand. In mijn herinnering groeide er toen, bij wijze van spreken, nog geen grasspriet. Ook maar eens checken.

Een schitterend hotelletje met restaurant en een heerlijke schaduwrijke veranda aan zee. Deze uitspanning was er nog niet in Ik vertelde van vroeger en hij hing aan mijn lippen. Echte toeristen kwamen hier zelden, alleen bezoekers en hij vond mijn ervaringen van toen ontzettend leuk. Dat ga ik zeker doen. Uiteraard kregen we, bij wijze van afscheid, nog heerlijke lokale Raki van hem en een schaaltje meloen met wat ijs. Het geheugen is een raar ding.

Lentas zag er drie decennia toch echt wel wat armoediger uit en er blijkt toch wel het een en ander bijgebouwd. Er stonden destijds wel wat bomen, maar het was beslist kaler dan nu. Maar de sfeer was nog steeds hetzelfde, gelukkig! De laatste dag spendeerden we toch aan het zwembad en in Cherso. De rust was langzaam in ons systeem teruggekeerd. Aan het einde van onze laatste dag besloten we ook te gaan kijken.

We hadden er al eerder gekeken maar toen was het nog erg rustig. Nu vielen we met ons neus in de boter: Toch wel weer iets aparts om mee te maken. We worden ook een dagje ouder tenslotte en we keken onze ogen uit.

Starbeach is bovendien schitterend aangelegd en geweldig georganiseerd. Chapeau voor de uitbaters. We aten er nog een hapje in de late avondzon waarna onze wegen ons weer even scheidden. Het zijn geen boezemvrienden in de klassieke zin van het woord, maar   hebben genoeg overlap om regelmatig met elkaar om te gaan. Het ging prima deze week. We hebben ze niet kunnen betrappen op excessen, dus dat viel weer mee. Maar dat was prima, want ze hadden beiden net hun diploma gehaald en een leuke vakantie was best verdiend.

Wij zijn tenslotte ook zestien geweest. De terugreis ging ook soepeltjes. Het is ook niets bijzonders meer. Het kost geen drol en via internet kan je alles van tevoren regelen en als je, zoals wij, vanaf Rotterdam vliegt gaat het helemaal alsof het een busreisje is.

Vliegen vind ik op zich niet echt leuk. Sterker, het is strontvervelend, tenzij je bij het raampje zit! Je ziet een planeet onder je voorbij trekken terwijl je daar zit daar met een paar honderd man in een bonk staal en kunststof.

Ik blijf dat toch wel iets bijzonders vinden. Ik keek mijn ogen uit. Aangekomen in Nederland was het tien graden koeler maar het voelde warmer! Maar ja, ik had ze al geschreven voordat een en ander gebeurde, en wat mij betreft is de tekst daarom niet minder waar. Kreta was andermaal een kleine hersenspoeling. Het levendige Cherso en de kust is natuurlijk leuk, maar de andere wereld die er in Kreta nog steeds is, de wereld van weleer, dat is toch wel wat.

Het relativeert ons jachtige bestaan. Maar, we moeten realistisch zijn, veel mensen op dit eiland leven ook behoorlijk armoedig en onder die pittoreske en zonnige buitenkant gaat soms een zwaar bestaan schuil. Een week is veel te kort en we moeten nog maar eens terug om ons onder te dompelen in deze bijzondere plek die zo dichtbij lijkt maar ook ver van ons af staat.

Om te relativeren en, voor alles, om tot je zelf te komen. De foto's staan hier: Jeetje, daar ben ik echt wel vaak geweest. Het begon al in , met mijn ouders en mijn zus en, na het eerste jaar, samen met de Familie H. Het waren hele ondernemingen om er te komen, maar de vakanties waren legendarisch.

Het Oostenrijkse avontuur speelde zich vijf jaar achter elkaar af. De jaren er na startten we wat later want de heer H. Maar mijn moeder verzachtte het leed en zorgde altijd voor een goed gevulde plastic tas met snoep en stripboeken. Een feestje waar we ons al weken van te voren op verheugden! Goed voor een topsnelheid van km per uur. Met de wind in de rug. Met vier personen en vakantiebelading was het bij km per uur helemaal gedaan.

Het was natuurlijk altijd juli en tegen de tijd dat we Utrecht voorbij waren was de auto een regelrechte oven.

De enige remedie was de ramen open te draaien, maar niet te ver anders verdween de complete inboedel naar buiten. Er werden handdoeken voor de ramen gehangen om de temperatuur dragelijk te houden.

Na een pauze moest je donders goed oppassen, want de plastic bekleding in de auto was heet genoeg geworden om de blote kinderbeentjes ernstig te verminken.

Aan het einde van de dag was iedereen ook nog eens doof van het gedender van de rijwind door de open ramen. Onderweg moest er overnacht worden en de volgende dag was de bezoeking nog erger. We kwamen zuidelijker en de temperaturen stegen naar 35 graden en meer. Jonge lezers weten dit niet, maar uitlaatgassen werden vroeger niet gezuiverd door katalysatoren die we tegenwoordig onder de auto hebben.

Dat mijn vader gedurende de reis een pakje Lexington IN de auto weg pafte hielp natuurlijk ook niet. Maar, we kwamen altijd veilig op de bestemming en ik heb nooit iemand horen klagen over hitte of ellende. Zo was het gewoon. Behalve Oostenrijk heb ik de andere Alpenlanden ook mogen frequenteren. In allerlei constellaties van vrienden en familie. Naar mate de jaren vorderden werd de Alpenrit steeds makkelijker.

Dat had uitsluitend te maken met de vooruitgang van de automobiel. Dat hoef ik niet uit te leggen. Toen Stijn een jaar of 10 was dachten we dat Oostenrijk een leuke bestemming zou zijn. We kozen voor Ehrwald. Net over de grens met Duitsland, niet te ver en een mooie omgeving. Het werd een eclatant succes. Oop en Stijn bouwden hutten, we maakten bergtochten met zijn allen, we deden culturele dingen, noem maar op.

We zijn meerdere jaren daar geweest. De mooiste plek in de alpen, bij wijze van spreken dan, want er zijn er natuurlijk ontelbare. Lekker ontspannen na een best wel spannende tijd. Stijn bleef thuis en we waren dus voor het eerst sinds lang weer eens samen op vakantie.

Het was wisselvallig weer maar de zon verscheen op cruciale momenten. De natuur hadden we nagenoeg voor ons zelf: Wat een rust, zalig gewoon! We bezochten vrienden in Mayrhofen die er toevallig ook op vakantie waren. Mijn zus was ook nog overgekomen, dus dat was allemaal heel gezellig. Zondag 1 juni reden we naar huis. Ik moest nog even tanken. Hup, naar het volgende tankstation, geen zin om in de rij te staan. We snapten er echt helemaal niets van.

Nou ja, geduld dan maar, ik had toch echt een tankje nodig. We hadden alle tijd en er was niets om je druk om te maken. Vanaf Ehrwald rijd je via Reutte zo Beieren in. Ik blijf een klein kind. Op de A7 is dat nooit een probleem, daar is altijd ruimte voor iedereen Ik was net bezig met een poging een serieus getal op de digitale snelheidsmeter te forceren tot ik allemaal rode lichten voor mij zie opdoemen.

Zondagochtend om 10 uur? Niets aan de hand. We hebben de tijd. Na een minuut of vijf begint de meute weer te rijden. Maar het stroopt toch wel een beetje te veel naar mijn zin. Vijf minuten later, we zijn nog lang niet bij Ulm, weer alles stil. We hebben de hele dag. Het is mooi weer.

Maar dit is volkomen krankzinnig. Maar we zijn vrij, het is vakantie, we maken ons godgloeiendegloeiende NIET druk. We zijn chill, weet je. Er stond file van Ludwigshafen tot de Noordkaap. Ik was nu niet meer zo chill. Enfin, het was inmiddels vijf uur en we bevonden ons diep in het zuiden van Duitsland en reden bij wijze van wanhoopsdaad maar richting Basel, Zwitserland. Geen mens te bekennen. Lege Autoroutes en een mooie avond. Een raadsel, maar vooral een verademing.

Via Metz naar Luxemburg. Het traject van Luxemburg naar Brussel is altijd een taai stuk. Alleen maar heuvels, bossen en akkerland. Een basalt blauwe, een oranje en een zwarte. Een Renault Clio is dus in de praktijk net zo snel als een Lamborghini Gallardo! De laatste loodjes wogen het zwaarst: Dat duurt wel zo onwaarschijnlijk lang aan het einde van een veel te lange dag.

Maar aan alles komt een einde: Meer dan vijf uur later dan ons navigatiesysteem ons die morgen had beloofd. Zo zie je maar, ook de moderne techniek is geen garantie dat de rit, vroeger een ware expeditie, een fluitje van een cent is. Maar het was een mooie week en Stijn had het helemaal prima gehad als pandbeheerder. E en paar dagen laten is het feest: De Technics CD speler weigerde plotseling iedere dienst. Mijn trouwe Technics versterker stond al langer op instorten en ik was nu toch echt aan de beurt.

Ik kan hier een hele verhandeling gaan geven hoe ik uiteindelijk aan vervangende apparatuur kwam, maar dat is niet zo interessant. Een paar weken later stond er een gelikt setje te draaien. Vanwege mijn behoefte om dit soort zaken toch vast te leggen citeer ik de mail die ik op 23 maart j. Inmiddels vind ik dat ik een beetje bij de HiFi-adel hoor. Daardoor ben ik jullie dus een kleine verslaggeving verschuldigd ben. Ik denk inderdaad dat ik met het Pioneer duo de beste aanschaf ooit heb gedaan!

Ik durf te zeggen dat ik wel een beetje TV verslaafd ben. Voor het slapen gaan nog een uurtje kijken vind ik heerlijk ontspannend. Ik weet niet wat voor wonder ik in huis heb gehaald, maar de Pioneers zijn werkelijk geweldig! Blind vertrouwen in, met name, de Duitse testers en jullie enthousiaste adviezen en aanmoediging, hebben geresulteerd in een hernieuwde kennismaking met muziek.

Ik kom zo nog terug op wat meer audiofiele details. Wat opmerkelijk is, J. Ons huishouden is nou niet van de strakste en inmiddels was er een hele berg zooi om en in de kast met de Technics opgehoopt. Grootste deel van de zaterdag was ik bezig met leeg maken, schoon maken, weg gooien, aansluiten, enzovoort.

De halve woonkamer stond  nog vol troep en toen ik de eerste luistertest deed duurde dat bijna de rest van de middag. Ik probeerde de een na de andere CD. Eindelijk ook de CD kasten boven en beneden op alfabetische orde gebracht. Vanmiddag waren we in Aerdenhout wandelen met vrienden en thuis gekomen weer aan de stereobak.

Ik ga nog even in op de audiofiele aspecten, maar eerst een onverwachte leuke bijkomstigheid. Dat is donders handig blijkt achteraf. Niks geen netwerkspeler nodig. De audiofiele aspecten dus. Heel vreemd en totaal onvergelijkbaar met de Technics.

Ongemeen krachtig en met 'autoriteit' zoals ze in HiFi boekjes dan schrijven. Mag ik wat in de basreflexpoorten stoppen? Ja, dat mag volgens de kenners. Op fora zijn er mensen die beweren dat je het luidsprekerontwerp dan om zeept helpt. Sommige High End speaker bouwers verkopen zelfs basreflexdempers als accessoire. Met goede kwaliteit geluiddempend materiaal kun je zelf dus prima de lage tonen wat temperen. Dat materiaal had ik nog in de schuur en dat hielp precies goed.

Het geluid van de set heeft een warm karakter. Het laag is totaal anders van klank en diepte dan voorheen en stemmen zijn schitterend neutraal en niet scherp. Het was een gok, maar het resultaat is precies zoals ik had gewenst als ik heel veel meer geld had uitgegeven. Ik had niet verwacht dat het verschil zo groot zou zijn. Voor mijn persoonlijke voorkeur kan het eigenlijk niet veel beter.

Ik meen het echt. Hans vroeg naar transparantie. Dat is voor mij een wat abstract begrip, dat moeten jullie maar beoordelen.

Misschien wel kut, hahaha. Maar ik vermoed dat dat wel goed is. Het geluid vind ik mooi precies en gedefineerd, maar misschien is dat ook vaag. Opmerkelijk, voor mij althans, is dat minder goede opnames ook gelijk een stuk minder goed klinken dan de hele goede. Ik begrijp nu ook kennis T. Maar, ik heb toonregeling! Erg vlakke opname van Youtube. Maar met de bass en treble is er best nog wat van te maken.

Heren, nogmaals bedankt voor de aanmoediging, want zonder dat had ik het weer allemaal voor mij uitgeschoven. Ik ben zelden zo happy geweest met een aanschaf. Dat gedoe met HiFi, of hoe je het ook wilt noemen, lijkt reuze materialistisch. Dat is het niet. Het is een leuke hobby en voor mij betekent deze aanschaf ook een geestelijke boost.

Na een paar weken luisteren mailde ik de mannen weer: Ik heb er nog eens over nagedacht. In de WvP laan hadden we een echte houten vloer en daar speelde dit probleem beslist niet, met dezelfde kabels met gelijke lengte.

Nu hebben we een hele dure kunststof vloer die kei- en keihard is en dat moet toch een akoestisch effect hebben dacht ik zo. De buren zijn nog steeds op vakantie en ik ben nog eens aan het experimenteren geslagen met de hoge volumes. Ik heb de oplossing gevonden. De luidsprekers ruim een halve meter naar voren en Dat zorgt blijkbaar dat er geen of veel minder 'weerkaatsing' van de harde vloer is en de plaatsing perfect blijft. Als ik echt eens wil blazen dan kan dat gelukkig met behoud van kwaliteit en ruimtelijkheid!

Alleen de luidsprekers even tijdelijk een stukje verschuiven! Dat de A opmerkelijk dynamisch is en ook bij lage volumes sterk en krachtig klinkt blijkt niet zo gek. Ik vond een test op hiftest. Bijna het dubbele vermogen! Maar ik was er nog niet. Die kapte er nota bene ook mee. Nu draai ik niet zo veel platen, maar toch baalde ik er van. Op vakantie in Oostenrijk ja, ja sprak ik J.

Door hem zelf opgeknapt met een schitterende arm en een Stanton element. Een week later stond die boven de Pioneers. Een juweel van de eerste orde! Ik kan blijkbaar nog meters maken met een een beter element, maar dat komt wel weer. Ik heb het goed voor elkaar vind ik. Voor optimaal luisteren moet ik dus wel even de luidsprekers iets naar voren halen. Ook de luchtvochtigheid moet goed zijn, want ik merk echt verschil. Zo, dit jaar beginnen we goed. We hadden allebei zin om eens even een andere omgeving te zien.

We besloten een kort uitstapje naar de Eifel te maken. Het is goed drie uur rijden en dan ben je toch in een heel andere sfeer. Op de Autoweek website doe ik daar verslag van.

Het was een buitengewoon gezellig en   leuk tripje. Voor begin januari was het erg zacht. De wind en regenbuien denderden namelijk om de top en was het met een paar graden boven nul ronduit koud.

Maar ik ben wel lekker doorgewaaid. Het was de enige regen die er viel trouwens. Prachtig plaatsje in de Noordelijk Eifel. We hebben het ons verder goed laten gevallen.

De inwendige mens is niets te kort gedaan en het was heerlijk om even de sfeer te doorbreken na alle verjaar- en feestdagen. Onze laatste stop was Monschau, om te dineren. Dat was te merken. Het was een uur of zes dat we de auto aan de rand van het dorp parkeerden.

Letterlijk geen hand voor ogen. Een bizarre ervaring die je bij ons in het westen niet meer mee kunt maken. Ook bizar, in positieve zin, was de prijs van ons diner: Dat kun je in Nederland vergeten. Het was ook nog eens heerlijk. Allee, verder geen bijzonderheden. Maar, samenvattend, het was erg leuk en de Eifel is echt een prachtig gebied.

Ik moet er eens wat verder induiken want er is veel meer te ontdekken. De plaatjes staan hier: Echt een verjaardags- en uitgaanstype kan ik mijzelf niet noemen. Ik begin een beetje op mijn opa te lijken. Geen taal die hij bezigde, maar de blik in zijn ogen sprak boekdelen. Kop koffie met een gebakje en daarna een advocaatje en dan konden we eigenlijk beter allemaal opzouten.

Zo erg is het nog niet, maar ik kan mij wel in die rol projecteren over enige tijd. Verplichtingen als de feestdagen doorsta ik met wisselende gevoelens. Ik word helemaal gek van dat stomme rotjesgegooi door die hoogst irritante tyfusventjes van een jaar of veertien.

Ik voel me net zo neurotisch als de huisdieren en ik zit zeker met oudejaarsdag liever op mijn werk in een kantoorgebouw. Ja, ik ben een beetje een watje he? Het zal wel, maar in de aard der zaak houd ik van orde. Een keihard rockconcert is ook een heleboel herrie, maar het is orde en er is focus! Maar dit jaar ging het anders. Maar daar kom ik straks op. In het kader van volledigheid vind ik dat ik moet vermelden dat Stijn het vuurwerk   gelukkig achter zich heeft gelaten. Een paar jaar was hij niet meer te houden.

Zodra de vuurwerkellende in de verkoop ging, stonden we vooraan in de winkel om een voorraadje aan te schaffen. Dan kon hij ook met andere schoffies urenlang peng-peng-peng in de wijk doen. Voor alles trouwens, maar dat terzijde. Ooit hadden we een huisje op de Veluwe gehuurd om alle herrie te ontvluchten. Het was op een bungalowpark en we waren in de veronderstelling dat iedereen daar op zoek was naar rust.

Het was tien keer zo erg als thuis! Stijn ontstak in hysterisch gehuil en liet zich pas na anderhalf uur onder de bank vandaan plukken. Maar, zoals gezegd, dit jaar verliep het anders. Mijn schoonouders hadden ons al maanden geleden uitgenodigd voor een rondvaart op 31 december. We zouden vertrekken uit Spijkenisse en dan naar Rotterdam varen en om middernacht kunnen genieten van het nieuwjaarvuurwerk bij de Erasmusbrug.

Stijn wilde bij vrienden en vriendin blijven. Eigenlijk valt er verder weinig te vertellen, zoiets moet je meemaken. Eten was super, de sfeer was onwijs goed en het vuurwerk? Ondanks dat het zeek van de regen, keihard waaide en daardoor steenkoud was heb ik op het dak van de boot de elementen getrotseerd. Het was werkelijk waanzinnig. Nooit zo iets gezien. Ik heb me rot gefotografeerd en de Nikon D heeft super prestaties geleverd.

Bij deze dank ik mijn schoonouders nogmaals voor deze mooiste oud- en nieuw ooit! Stijn arriveerde in bijna normale staat om half vijf en we waren allemaal happy. Een prachtig begin van het nieuwe jaar. Ik heb een paar snapshots zonder flits in de boot gemaakt en daarna een onwijze hoeveelheid foto's van het vuurwerk. Hij vindt dat een lachertje. Ik ken zijn verhalen van vroeger: Het waren lange dagen van reizen, werken, studeren, sportles geven en weet ik wat hij allemaal deed.

Inderdaad ongelofelijk, hoe hield hij dat in vredesnaam vol? Maar ja, alles moet je in in het juiste perspectief zien. Ik ben nu wel een jaartje of dertig ouder dan hij destijds. Daar hangt altijd het zwaard van Damocles boven je hoofd. Als het rendement onvoldoende is, dan is het snel afgelopen met je baan of, zelfs, het hele bedrijf.

Dat is een uitdaging als je jong bent, maar een bedreiging als je ouder wordt. Mijn schoonvader had de ambtelijke status. Hoe noodzakelijk en respectabel werken bij de overheid ook is, die constante dreiging was er toch echt niet. Geloof mij, ik ken beide situaties.

Maar, het is appels met peren vergelijken. Het zijn andere tijden. Vroeger was je als oudere werknemer de man of vrouw met ervaring, de vraagbaak, de Nestor. Luisteren naar wijsheden die vroeger opgang deden is er echt niet meer bij, het hoongelach des te meer. Tsja, het blijft inderdaad wel een beetje een gezeur. Maar ik denk dat ik met mijn website duidelijk genoeg maak met hoeveel passie en enthousiasme ik geniet van mijn hobby's en een enorme hoeveelheid interesses en dat ik echt geen ouwe mopperaar ben.

Het is in het leven, voor bijna niemand, altijd maar alles goud wat er blinkt en heel af en toe gun ik mij eens een kleine klaagzang.

Onze maatschappij zou voor mij wel eens een tandje terug mogen nemen. Gewoon wat meer tijd voor elkaar, voor jezelf, voor humor en voor de geest. Nu lijkt iedereen te worden gedreven door geld, technologie en resultaat. Dat is niet goed voor ons welzijn en, zelfs, ook niet voor onze welvaart. Moeten we misschien toch eens over nadenken. Een mooie insteek voor lijkt mij.

Mijn schoonvader is inmiddels 81 en wist toch een geweldig kerstmaal van vier gangen te serveren. Nagenoeg volledig in zijn eentje!

Ik hoop ooit ook zo ver te komen. Dan hoor je mij niet meer klagen! We zijn behoorlijk verwend. Op naar Oud en Nieuw! Het ene jaar doe en zie je wat meer dan het andere. De tweede helft van was erg rustig wat ons betreft. In de zomer zijn we niet weg geweest.

Het uitspansel en de stille, donkere polderwereld helemaal voor mijzelf. Het najaarstripje met K. Op fotografisch gebied heb ik mij dus beperkt tot wat macro, wat wandelwerk,  wat uitjes en van alles en nog wat. Najaar en winter Een klein experiment was Amsterdam in zwart-wit. Ik houd van kleurenfotografie en geef er de voorkeur aan. Maar ik ben ook helemaal gek van die schitterende sfeervolle zwart-wit fotografie uit de jaren vijftig.

Het ademt de bijzonder sfeer van tijden die ooit waren en nooit meer terugkomen. Ik heb getracht die sfeer op te roepen. De foto's zijn gepusht naar ISO om een wat 'oude' sfeer te krijgen. Langzamerhand begin ik de leeftijd te benaderen waarbij men een jaar of tien geleden vervroegd uit dienst kon gaan.

Met zijn 57 e ging hij met een leuk percentage van zijn salaris lekker naar huis. Voor sommigen zou het een ramp zijn, maar ik zou het wel weten! Die luxe tijden zijn echter voorbij ben ik bang. De VUT regelingen zijn in het bedrijfsleven grotendeels om zeep gebracht, de pensioenen devalueren en over de waarde van onze huizen zullen we het helemaal maar niet hebben.

Dus werken tot je er letterlijk bij neer valt. Ik heb nog nooit zo hard gewerkt van mijn leven. Goeie tijden voor werkgevers: Al met al de reden dat mijn weblog een beetje achter blijft. Een stukkie over muziek of over een autootje gaat nog wel, maar iets meer inhoudelijks is er de laatste tijd bij ingeschoten. Maar onlangs zag ik het licht weer even en voelde mij toch geroepen om mijn verhaal te doen. Het gaat over technologie. Het bovenstaande heeft natuurlijk alles te maken met onze economie.

Die is niet best in Nederland zoals we allemaal weten. Sommigen hebben er erg veel last van, maar wij mogen gelukkig niet klagen. We hebben een auto gekocht, diverse reisjes gemaakt en nog zat andere leuke dingen gedaan. Dus klagen mag er beslist niet bij zijn. Het laat niet onverlet dat de bodem geruime tijd in zicht was en deze maand luid en duidelijk is bereikt. Tijd om maatregelen te nemen, de budgetten te beperken en de kosten eens nader tegen het licht te houden.

Helemaal in de geest van de tijd dus. Enerzijds de boodschappen en anderzijds de kosten van TV, internet en telefonie. We geven aan die laatste drie maandelijks echt een klein vermogen uit en ik besloot er eens goed in te duiken. Maar, ik heb er wat aan gedaan. Dat ging echter niet zomaar. Appeltje-eitje zou je zeggen.

Maar door ervaring wijs geworden weet ik dat het altijd anders gaat. In een ondiep basin konden de kindertjes daar kleine roggen voeren met wat speciaal voer Leek mij ook wel geinig, totdat er een in mijn hand hapte. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Ik was dus op mijn hoede. Eerst KPN maar eens bellen. Ik heb warempel gelijk verbinding.

We bespreken over welke diensten we het hebben en over welke apparaten. Ik vraag wat de kosten zijn. Dan begint er een eindeloze opsomming van kortingen, voordelen, pakketten, data, bundels, minuten en ik raak het spoor volkomen bijster. De jongen blijft heel geduldig en rekent met mij mee. Het moet dan meer dan euro per maand schelen! Maar wat hebben we dan? Hij gaat het mij mailen en dan wordt het allemaal kristalhelder. Ik heb geen flauw idee wat interactieve TV eigenlijk is.

Interesseert mij ook niet. Als het maar werkt en, vooral, als het maar goedkoper is. Ik vraag de jongen hoe het nieuwe wonder gerealiseerd gaat worden. U kunt dan zelf op de dag van omzetting een en ander installeren. Ik ben niet gek. Het gaat bij iedereen goed. Ja, dat ik vaker gehoord en ik volhard. Het kan mij geen reet schelen en we plannen samen de monteur, datum en dagdeel in.

Vier weken later zou het allemaal gaan gebeuren. Ik wil niet beweren dat ik vier weken lang wakker heb gelegen, maar dat ik lekker sliep is te veel gezegd. De dag voordat de monteur moet komen ben ik volledig gestresst. Ik heb visioenen dat het nooit gaat werken en dat we weken zullen zijn afgesloten van de mooie elektronische buitenwereld.

Misschien in de loop van volgende week. Ik zal mijn kennis van gene zijde van de Nederlandse taal die ik toen etaleerde maar niet herhalen. We zouden dagen lang en misschien nog wel langer zonder TV en internet zitten! Mijn visioen lijkt uit te komen! Maar dan kennen ze bij KPN mijn J. Die kan je om een boodschap sturen. Ze trok alle registers open en pakte eens effe flink door aan de telefoon Slechts een dag later dan gepland parkeert een KPN monteur zijn bedrijfsauto voor de deur!

Aardige vent met zwaar Leids accent. Hij heeft de tijd, dat is duidelijk. Hij kijkt wat rond in de woonkamer. In de meterkast zeg ik. Ik kijk de man glazig aan. Die is er dus niet. Er blijkt een een tweede coax kabel te moeten komen vanaf de splitter naar de Motorola digitale ontvanger. Moet ik daar effe 15 meter kabel door de woonkamer gaan leggen? Ik heb de neiging om de man direct weg te sturen, alle interactieve apparaten in de Kliko te flikkeren en de hele handel af te blazen.

Maar er blijkt een oplossing. Kastjes bij elk TV toestel in het stopcontact. Dan is er blijkbaar verbinding via het lichtnet en dan verder gaat het draadloos. Technisch begrijp ik er niets van, maar het zal wel. De kosten vallen mee, dus doe dat dan maar. Dit jaar winnen we de oorlog met onze bankrekening toch niet meer. De monteur heeft de kastjes   nota bene ook nog bij zich.

Thank God for small mercies, en dat is geen blasfemie. De KPN man gaat nog een tijdje aan het werk en gaat dan de internet verbinding testen.

Tuurlijk, gaat effe lekker resetten joh! Het blijkt in een KPN schakelkast te moeten gebeuren, ergens een kilometer verderop. Om een lang verhaal niet al te lang te maken: Het is een fokking wonder! KPN, doe dit een mens toch niet aan. Het is godsonmogelijk om dit allemaal zelf te doen. Of ligt het toch allemaal aan mij? Wat is nou uiteindelijk de besparing die het nu en later oplevert?

Ik heb een Excel sheetje moeten maken om het in beeld te krijgen, want er was geen touw meer aan vast te knopen. Dat is echt geld, toch? Schiet aardig op naar de euro per jaar en daar kunnen we heel wat boodschappen van doen.

Maar de wereld van het elektronisch 'huishouden' had deze periode nog meer voor mij in petto. Nog maar twee jaar oud en maar een jaar gebruikt. We hadden vorig jaar op ons werk nieuwe machines in gebruik genomen en die van mij stond al een jaar te verstoffen in het dossierhok. Het bespaart ons minimaal euro voor een nieuwe PC met Officepakket! Het zat eens een keer mee. De oude Dell is in zijn werkzame leven twee keer down gegaan vanwege virusproblemen maar heeft op elektronisch en mechanisch vlak acht jaar lang geen krimp gegeven.

Dag in dag uit. Op   de dag dat ik de HP van mijn werk meeneem, zet ik deze thuis in het halletje. Na het eten loop ik naar boven en zet de oude Dell aan om wat mailtjes te doen. Er klinkt geratel en dan een crescendo van mechanische geweld, vervolgens een zware zucht en dan is er stilte.

Ik zit echt vol ongeloof te staren naar het beeldscherm. Dat kan toch niet waar zijn? De trouwe Dell is overleden op het moment dat ik zijn opvolger het huis in sjouw.

Dat is toch echt ongelofelijk? Aan de slag dus, want zonder computer Alle data heb ik altijd extern, dus dat was geen probleem. De nieuwe PC weer inrichten was wel even een klus. Denk met name aan foto- en muziek gerelateerde software zoals iTunes.

Maar, het is gelukt! Daar ben ik dan wel weer goed in al zeg ik het zelf. Het duurde wel twee weken voordat alles lekker draaide. We hadden ook besloten te stoppen met Outlook Office en over te gaan naar outlook. Maar het is uiteindelijk allemaal gelukt. Maar ik was er nog niet Dat moest ik ook eens proberen. Ik bleek al meer dan twee jaar achter te lopen met software updates op mijn Samsung. Het duurde nota bene acht uur non-stop om alle Android updates te downloaden en te installeren.

Ook nu waren er weer allerlei workarounds nodig. Bijvoorbeeld om de Adobe Flash Player aan de gang te krijgen anders werken allerlei filmpjes op websites niet. Maar, ook dat heb ik opgelost! Excuses voor de technologische uiteenzetting, maar anders is mijn verhaal niet compleet. Al met al, ik ben nu wel helemaal klaar met die elektronische shit. Als je het op de keper beschouwt worden we met zijn allen langzaam maar zeker in een technologisch zwart gat gezogen.

Mmm, daar moet ik mijn gedachten ook eens over laten gaan. Ik schrijf meer dan dat ik hier publiceer. Soms ben ik niet tevreden over een stukje of heb ik andere redenen om niet te plaatsen. Begin dit jaar schreef ik het onderstaande verhaal en heb het om onduidelijke reden niet gepubliceerd. Ik las het onlangs terug en vond het, al zeg ik het zelf, eigenlijk toch wel vermakelijk. Dus hierbij een verhaaltje over mannenzaken van bijna een jaar geleden.

Alle onderwerpen op deze weblog gaan daar toch over? Ik vind dat ik toch ook wel onderwerpen van algemene of specifieke aard belicht die niet per se gericht zijn op het mannelijk deel van de lezers. Maar ja, vaak kan ik er niet omheen, ik ben tenslotte ook van het mannelijk geslacht. Zoals ik elders verhaal, vind ik weinig leuker dan met vrienden mee te gaan en mooie audio spullen te gaan luisteren. Gezellig en zeer vermakelijk tijdverdrijf en het kost niets. Je krijgt altijd een lekker bakkie koffie en je hoort en leert weer eens wat.

Wat wil een mens nog meer? Hij had een mooi budget van tot euro, dus daar moest wel iets leuk voor zijn te krijgen. Ik denk dat sommige lezers nu al willen afhaken, maar wacht en lees nog even mee. Op pad met vriend R. Welkom in de wereld van High End Audio. De zaak bleek mooi gevestigd in een 19 e eeuws pand in een rustige straat, vlakbij het centrum en nota bene tien minuten lopen van mijn werk. Er stonden wat versterkers, speakers en nog wat andere mooie audiodingetjes.

Zit je vervolgens thuis nog een beetje na te genieten van het figuur, dat je hebt geslagen, maar dan kijk je uit het raam naar de ringvaart, naar Oudesluis, naar de hemel, die boven West-Friesland 31 koepelt. En dan voel je je meteen op je gemak. Dan schiet je even later weer in een lach, bij de gedachte aan het antwoord aan een staatssecretaris, op wiens aandringen je met tegenzin champignons at - nadat hij had gevraagd hoe je ze vond: Zoals je het in Oude- sluis zou zeggen.

Hij heeft - weliswaar in voorbije jaren: Zijn naam tovert immers nog altijd een ontspannen lach op het gezicht van duizenden Westfriezen. Aan zijn navolgers de taak dit stuk rijk- dom levend te houden. Geloven dat het komen zal , dat land. Geloven in de Lente als de wilde stormen komen de kleine bloem haar jonge bloei hardhandig wordt ontnomen, de hemel huiverend openwaait in roekeloze pracht, Geloven dat het komen zal, jouw kracht.

Mar gr eet van Hoorn 32 De Westfriese Munt Toen in het bestuur over de zeventien Nederlandse gewesten door Philips II werd overgenomen, spitsten zich reeds bestaande moeilijkheden toe. Philips II had nl. Stappen in deze richting waren het instellen van de Achterraad of Consulta met uitsluitend Spaans-gezinde leden, een nieuwe kerkelijke indeling om de ketterij doelmatiger te kunnen bestrijden en de handhaving van een flinke Spaanse troepenmacht.

Dit alles en de slechte economische toestand leidde in augustus tot de Beeldenstorm. Het Spaanse antwoord was de benoeming van een landvoogd in de persoon van de hertog van Alva, de instelling van de Raad van Beroerten en een versterking van de Spaanse troepenmacht met tienduizend man.

Daarmee was de oorlogstoestand een feit geworden. De ook voor Oranje onverwachte gebeurtenissen te Enkhuizen en de ver- overing van Den Briel hadden tot gevolg dat vele steden in het Noorderkwartier de zijde van de Prins kozen. Alleen Amsterdam bleef Spaans gezind.

Men besloot daar de Prins weer als stadhouder te erkennen en de vrije uitoefening van de godsdienst toe te staan. Maar vooral werd er beraadslaagd over de vraag, hoe men de op- stand zou kunnen financieren en daarvoor waren o. De regeringsperiode van Karei V werd gekenmerkt door een rustige ont- wikkeling van het muntwezen en een redelijke economische stabiliteit.

Wel traden er enkele veranderingen op en werd in de gouden Philip- pusgulden van 25 stuivers vervangen door de iets lichtere gouden Karolus- gulden voor 20 stuivers. Philippus goudgulden Delm Daarnaast werden de hele en halve gouden realen geslagen: De Karolusgulden later kortweg gulden genoemd werd vrij spoedig de algemene rekeneenheid. De onderverdeling in 20 stui- vers werd eveneens algemeen aanvaard. Bij de verdere onderverdeling van de stuiver traden echter aanzienlijke verschillen op.

In Holland handhaaf- de men de verdeling in 16 penningen. Er werd in die periode met succes gestreefd naar een grotere uniformiteit in het muntwezen, zowel in de beeldenaar als in het randschrift. Ook valt in deze periode in Nederland de ontwikkeling van de grotere zilveren munten de daalders en de gouden dukaat; de eersten in Duits- land en de tweede in Hongarije ontstaan.

De vele verschillende Duitse daalders waren vaak ongelijk in grootte en gewicht en dus in waarde en werden daarom slecht aanvaard. Na vele moeilijkheden werd tenslotte een beperkt aantal Duitse daalders tegen de koers van 30 stuivers in Nederland geaccepteerd. Door hertog Karei van Gelre werd in de eerste daalder in de Noordelijke Neder- landen geslagen.

Een voorbeeld dat navolging vond. Ook werd in de zilveren Karolusgulden van 20 stuivers in omloop gebracht. De ont- Zilveren Karolusgulden Delm 5 wikkeling van deze grotere zilveren munten en gouden munten, werd sterk bevorderd door de aanvoer van goud en zilver uit Mexico en Peru. Bij het begin van de regering van Philips II werd de Karolusgulden zelfs vervangen door de zwaardere Philipsdaalder van 35 stuivers, spoedig ge- volgd door de munten van V 2 , V 5 , V t0 en V» Philipsdaalder.

Philipsdaalder Delm 39 34 Naast de officiële munten werden er nog vele in omloop gebracht door niet erkende muntateliers, de z. Vaak munten van een af- wijkend gehalte en gewicht en een onduidelijke koers. Om dit kwaad te bestrijden werden de zilveren daalder op Saksische voet, de rijksdaalder en de dukaat op Hongaarse voet tot Rijksmunt verklaard.

Pas in werd in Nederland het eerste koperen muntje geslagen: Aan de stabiliteit van het geldwezen kwam snel ene einde toen de regering werd overgenomen door Philips II. De kosten van rente en aflossing van de Staatsschuld stegen van tot van nog geen De prijzen van het graan in Utrecht liepen van april tot november op van 53 stuivers tot stuivers per mud. De aanzienlijke lastenverzwaring en de scherpe geldontwaarding verscherp- ten de sociale tegenstelling.

Hoe men de opstand financierde Om in deze omstandigheden een antwoord te geven op de vraag hoe de opstand zou kunnen worden gefinancierd was bepaald niet eenvoudig. Bovendien begon de oorlog met vaak langdurige belegeringen, waarbij geld nodig was om de soldij van de huursoldaten te betalen.

Daarom werden er, al dan niet met toestemming van de Staten van Holland Noodmunt Alkmaar Van Gelder 47a en Zeeland, noodmunten geslagen; van zilver, later van tin en zelfs van papier. Veel van deze noodmunten moesten door deze Staten worden ge- garandeerd.

Een eerste antwoord op de hierboven gestelde vraag werd in februari Gestempelde gouden Angelot van Vianen Delm 35 gegeven. Deze verhoging moest als lening aan de Sta- ten worden afgestaan. Ongestempelde munten werden verboden. Deze maatregel leverde ƒ Een tweede antwoord was de opdracht aan de Munt te Dordrecht, koperen duiten en penningen V 2 duit te slaan. De baten, die uit deze maatregel ontstonden, werden ge- taxeerd op ten minste één miljoen gulden.

Er was bovendien een andere ontwikkeling te constateren. Werd op de eerste duiten nog de naam van koning Philips II aangebracht, reeds spoedig ontwikkelden deze munten zich tot zuiver Hollandse munten, waarop iedere verwijzing naar de koning ontbrak. Door het ontbreken van een centraal gezag begon men opnieuw in alle ge- westen en oude muntplaatsen eigen munten te slaan. In Holland sloeg men de gehelmde rijksdaalder met het borstbeeld van Prins Willem van Oranje. In Zeeland, Gelderland en Overijssel de Bourgondische Kruisdaalder, in Friesland een rijksdaalder naar Saksisch voorbeeld en in Utrecht een rijks- daalder met het gewestelijk wapen.

Toch was meer uniformiteit dringend noodzakelijk, maar ook de pogingen ondernomen in de periode van Lei- cester hadden maar weinig resultaat. Naast enige met name genoemde gouden munten mochten alleen de Neder- landse rijksdaalder met de halve man , de halve rijksdaalders, de hele en de halve Leeuwendaalder en het Tienstuiverstuk worden geslagen. Een munt van een gulden was daar niet bij, maar de waarde bleef als reken- eenheid 20 stuivers bestaan.

Het muntbeleid in de Zuidelijke Nederlanden, dat er op was gericht de Noordelijke Nederlanden in moeilijkheden te brengen leidde er toe, dat er in de Noordelijke Nederlanden andere munten moesten worden geslagen. Daardoor werden in twee nieuwe munten in omloop gebracht n. Maar in de gewesten buiten Hol- land bleef men in strijd met de voorschriften daalders, florijnen, schellingen en stuivers slaan met vaak een te laag zilvergehalte.

Pas na kon onder druk van het machtige Holland een grotere uniformiteit worden bereikt. Een serie nieuwe munten verscheen: Bovendien werden de in omloop zijnde 28 stuiverstukken en schellingen gestempeld en in waarde verminderd. Na ontstonden de volgende nieuwe gouden munten. De grote Gou- den Rijder aanvankelijk 10 gulden, later opgewaardeerd tot 14 gulden , de dukaat en de dubbele dukaat.

Daarnaast waren in omloop de kleinere munten zoals schellingen, stuivers, dubbele en halve stuivers, oortje dub- bele duiten en duiten. Het op deze wijze tot stand gekomen muntsysteem is praktisch ongewijzigd blijven functioneren tot de inlijving bij Frankrijk in Toen dan ook in de oorlogstoestand met Spanje een feit was geworden en na een groot aantal steden in het Noorderkwartier, vaak onder druk van een kleine minderheid van felle Calvinisten, de zijde van de prins had gekozen was de zaak van de opstand in wezen hopeloos.

De machtsverhouding, militair en economisch tussen het wereldrijk Spanje en een aantal kleine Hollandse steden, doet denken aan die tussen een olifant en een groepje ongedisciplineerde mieren. Discipline en saamhorig- heid tussen de opstandige steden ontbrak grotendeels. Het stedelijk belang bleef vaak een doorslaggevend argument. En het diep- tepunt in de strijd ontstond na de val van Haarlem waardoor de be- langrijkste verzetshaard het gewest Holland in twee delen werd gesplitst.

Om nu het verzet in het noorden te kunnen voortzetten, ontstond op voor- stel van de Prins van Oranje in een college van Gecommitteerde 1. Tien jaar later werd bij Acte van Confirmatie besloten dit college in stand te houden tot aan het einde van de oorlog met Spanje.

De eerste muntslag in Hoorn Ondanks het feit dat Holland door de Spanjaarden was verdeeld in een noorder- en zuiderkwartier, ging de muntslag in Dordrecht door. In besloten de Staten van Holland een rijksdaalder en een Hongaarse dukaat te slaan, maar dit besluit werd niet uitgevoerd. Nog hetzelfde jaar nam men een nieuw besluit om een rijksdaalder te slaan met een koers van 42 stui- vers met als randschrift Vigilate Deo Confidentes Weest waakzaam in vertrouwen op God.

Ook de uitvoering van dit besluit werd vertraagd, maar in werd deze rijksdaalder geslagen, bijna gelijktijdig met een- zelfde rijksdaalder, geslagen te Hoorn. Op de laatste ontbrak het munt- teken van Dordrecht en was als muntteken een hoorn aangebracht. Hollandse Rijksdaalder muntteken Hoorn - Natuurlijk was deze muntslag niet alleen goedgekeurd, maar zeker bevor- derd door het Hoornse stadsbestuur. Deze muntslag leverde direkte baten op voor de stad en bevorderde ook in hoge mate de Oostzeehandel.

Maar even natuurlijk was deze muntslag in strijd met alle bestaande rege- lingen en dus volstrekt onwettig. Nicolas Camerling met de opdracht om alle stem- pels en gereedschappen in beslag te nemen.

De schout en de schepenen moesten daarbij hulp verlenen. En indien het personeel het werk toch zou willen voortzetten, dreigde een vervolging wegens majesteitsschennis. Toch moet in de voorgaande jaren met de Prins over het slaan van munten zijn gesproken, want in de brief van de delegatie staat o. Bij de aankomst in Hoorn kreeg het stadsbestuur een krachtig vermaan, waarop echter werd geantwoord, dat men niets kwaads had bedoeld en zich beriep op een toezegging van de Prins. De muntslag had vooral de bedoeling de handel te bevorderen, maar natuurlijk was men bereid de ver- dere aanmunting te staken.

Zeer waarschijnlijk zijn al het gereedschap en de stempels in Hoorn gebleven, want in werd opnieuw tot de oprich- ting van een munt overgegaan, maar nu door het gewestelijk college de Gecommitteerde Raden. In de daarop volgende vergadering van de Gecommitteerden te Hoorn besloot men echter anders. De munt zou drie jaar in Hoorn blijven en daarna eveneens voor drie jaar naar Alkmaar worden overgebracht. De opbrengst van deze munt zou ten goede komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier.

Bovendien werd een nieuw randschrift voor de munt vastgeesteld. Natuurlijk werd er ook bezwaar gemaakt door allen, die één munt wilden houden voor het gehele gewest Holland dus alleen de Munt in Dordrecht. Ondanks het verzet sloten de Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medemblik in januari een overeenkomst om rijksdaalders, dukaten en andere munten te slaan en om elkaar bij te staan, wanneer iemand deze muntslag zou trachten te beletten.

Volgens de eerder gemaakte afspraak zou de munt in naar Alkmaar moeten worden overgeplaatst, maar daarvoor voelden de Westfriese steden niets. Om nu de oude afspraak ongedaan te maken kwamen deze steden met een voorstel om het aantal gecommitteerden te verminderen van 7 tot 5. Als motief werd aangevoerd de besparing van reiskosten. Wanneer men 5 afgevaardigden koos, zouden Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen en Medemblik ieder één afgevaardigde kunnen krijgen.

Edam en Monnikendam zouden samen één afgevaardigde kunnen benoemen. Purmerend zou geen afgevaar- digde mogen aanwijzen, omdat deze stad het eigendom was van een particu- liere heer. Ook nu verzette Alkmaar zich en zeker terecht tegen dit Westfriese voor- stel en besloot men tot nader overleg met Purmerend, Edam en Monnicken- dam om de bestaande regeling te handhaven.

Ook werd een onderhandelaar naar Hoorn gestuurd. En voorts is bij de meeste stemmen besloten, dat de munt terwiUen van het gemak en de igghig opgericht zal worden en werkzaam zal zijn in Hoorn voor de tijd van 3 jaar mits dat na afloop van de genoemde 3 jaar de munt overgebracht zal worden naar Alkmaar en aan het eind van die drie jaar naar Enkhuizen, met dien verstande dat de eventuele opbrengst van de munt ten goede zal komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier deze in scriptie zal worden aangebracht: Die van Edam, M.

Bij mij der stede Alcmaer secretaris, Uittreksel uit de notulen van de vergadering gehouden in Hoorn door de magistraten en de gedeputeerden van de steden van West-Friesland en het Noorderkwartier op de 21e November Die van Edam, Monnickendam en Purmerend verklaren met die van Alkmaar, dat de munt krachtens het voorgaande in augustus genomen besluit naar Alkmaar zal worden overgebracht.

Getrokken uit de genoemde notulen en na vergelijking daarmee bevonden overeen te stemmen door mij, secretaris van de stad Alkmaar. Alkmaar ontving in mei een brief van de Prins, waarin hij zijn beslissing meedeelde.

Opnieuw trachtte Alkmaar de oude toestand te herstellen, stuurde ook een afgevaardigde naar de Prins, doch opnieuw zonder succes.

De drie Westfriese steden, blijkbaar overtuigd van hun kracht, veranderden zelf de naam van het College van Gecommitteerden in de Staten van West- nesland. De Staten van Holland stuurden een commissie naar Hoorn om er op aan te dringen deze zaak ongedaan te maken, maar ook dit was een vergeefse reis.

Wel sloten de Westfriese steden een onderling akkoord tot wederzijdse bijstand en benoemden dr. De onenigheid bleef dus bestaan.

Maar op uitdrukkelijk verzoek van de Prins werd het college tenslotte toch weer uitgebreid van 5 tot 7 leden: Van overplaatsing van de munt naar Alkmaar kwam daardoor niets. Alk- maar kon dan wel proberen een Amsterdammer Hans Vlaming als munt- meester te benoemen, de Westfriese munt ontwierp een stuiverstuk, met alleen de wapens van de drie Westfriese steden.

Opnieuw volgden er brieven en protesten, waarbij nu ook de verdeling van de opbrengst van de munt ter sprake kwam. Maar de Westfriese ste- den antwoordden: Tenslotte ging Alkmaar toch akkoord met een college van vijf leden, mits Alkmaar naar evenredigheid meedeelde in de opbrengst van de munt, ter- wijl het afstand deed van de muntslag. Tussen de Groninger Ommelanden en de stad Groningen bestonden uiterst slechte verhoudingen, vooral door het verraad van Rennenberg De munten voor de Ommelanden werden daarom elders geslagen o.

Toen nu Alkmaar in in feite voor de Westfriese munt was uitgescha- eld, verklaarde het stadsbestuur zich bereid de munten voor de Ommelan- den te slaan. Ook deze poging om een munthuis in Alkmaar op te richten mislukte evenwel.

De Gecommitteerden van West-Friesland gingen hier- mede akkoord maar stelden als voorwaarde, dat zij ook de dubbele dukaat 42 Delm Dubbele dukaat Spaans type met de 2 hoofden , de Hongaarse dukaat en de rijksdaalder zouden mogen slaan en dat het Westfriese wapen op de penningen mocht worden ge- slagen. Zo was dus rond de strijd om de munt beslist ten gunste van West- Friesland. Maar de uitvoering van de afspraak om de munt periodiek te verplaatsen naar de andere Westfriese steden gaf opnieuw moeilijkheden.

Hoorn had volstrekt geen haast om de munt te verplaatsen. Eindelijk werd in , dus na 15 jaar, de munt naar Enkhuizen overgebracht. Opnieuw werd lang en breed overlegd over de vraag wanneer nu Medemblik aan de beurt zou komen. Maar of muntmeester Caspar Wijntges nu weinig zin had in een verhuizing naar Medemblik öf om welke andere reden dan ook, Medemblik kwam pas in voor het eerst aan de beurt. Een uiterst schrale beloning voor haar steun, gegeven bij de oprichting van de Westfriese munt.

Later werd de munt beurteling gevestigd in één van de drie Westfriese steden, al gebeurde dit niet steeds met regelmatige tussentijden zie tabel A. Daarna werd de inrichting opnieuw naar Hoorn overgebracht, waar vooral 43 materiaal werd geslagen voor de Aziatische Raad en de munten met het op- schrift Indiae Batavorum.

Naar gegevens van Mr. De muntmeesters en hun muntslag - De muntateliers Voor het slaan van munten waren en zijn een apparaat en een organisatie nodig.

En omdat de muntslag in West-Friesland afwisselend plaats moest vinden in één van de drie Westfriese steden gaf dat bijzondere problemen. Zowel Hoorn, Enkhuizen als Medemblik moesten een werkplaats ter be- schikking stellen.

Hoorn vestigde zijn muntatelier in een van de gebouwen van het St. Catha- rinen klooster, gelegen recht tegenover het tegenwoordige politiebureau in de Muntstraat. In Enkhuizen werd een muntatelier opgericht in wat nu Westerstraat is.

Op die plaats werd in een woning gebouwd voor de biechtvader van de omringende vrouwenkloosters. Nadat deze gebouwen waren over- gegaan in handen van de stedelijke overheid, werd het westelijk gedeelte bestemd tot vergaderplaats van de Heren van Admiraliteit.

Het oostelijk deel werd gebruikt als muntatelier toen in de munt voor het eerst in Enkhuizen gevestigd werd. In werd op dezelfde plaats een munt- üen muntbalans met bijbehorende gewichtjes. Het gebouw van de Munt in Medemblik werd in de 17 e eeuw gedeeltelijk gesloopt en alleen de Muntstraat geeft nog een herinnering aan de plaats, waar in deze gemeente eens de Westfriese munten werden geslagen.

Behalve in Enkhuizen zijn de gebouwen volledig verdwenen en is de her- innering aan de plaatselijke muntateliers overal in de straatnaamgeving blij- ven bestaan. In deze muntateliers moesten werktuigen worden geplaatst om de munten te kunnen slaan en dit slaan van munten geschiedde tot in de 17 e eeuw volgens de oude beproefde methode. Hierbij werd het goud, zil- ver of brons eerst gesmolten, waarna andere metalen werden toegevoegd tot het vereiste gehalte was verkregen. Op deze produktie van het munt- materiaal werd een regelmatige controle uitgeoefend.

Het gesmolten munt- materiaal werd - meestal in zandvormen - uitgegoten tot smalle repen, die iets dikker waren dan de dikte van de te vervaardigen munt. Na de afkoe- ling werden deze metaalrepen - eerst met de hand en later met behulp van walsen - op de juiste dikte gebracht.

Uit deze repen werden met een metaal- schaar ronde muntplaatjes geknipt, die nauwkeurig werden gewogen met behulp van standaardgewichten, de z. Meestal moesten deze muntplaatjes daarna chemisch worden gereinigd van vuil en metaal- oxyden. De stem Pelsnijder had daarvoor de tekening en het randschrift van munt- en keerzijde met de hand in stalen stempels gegraveerd.

Met deze stem- pels werd uit het muntplaatje een munt geslagen. Dit geschiedde met de and op een aambeeld of later met behulp van een tangvormig instrument. De kenmerken van de met de hand geslagen munten zijn een onregelmatige, onafgewerkte rand en een grote variatie in typen.

Dit laatste vooral omdat de stempels tamelijk snel versleten waren, en ieder nieuw stempel van het vorige verschilde. Opmerkelijk is ook dat de as door de voorzijde van de munt bijna nooit samenvalt met de as op de keerzijde, m.

Heel langzaam veranderde de techniek. Voor het pletten construeerde men een zware pletmolen, vaak aangedreven door paardekracht. Het knippen werd vervangen door het ponsen van de muntplaatjes. Het oude slaan van de munten werd vervangen door het werken met een schroefpers.

In Augs- burg werd deze methode reeds in toegepast. Hoewel men in Nederland reeds vroeg van deze nieuwe ontwikkeling op de hoogte was, duurde het toch nog geruime tijd voor men deze nieuwe metho- de M, t0epaste ' Want de Staten vaardigden in een verbod uit voor het hebben en het gebruik van een metaalpers. Bij overtreding van dit ver- bod kon de eerste overtreding worden gestraft met een boete van duizend gouden Nederlandse dukaten.

Maar omdat de buitenlandse munten vaak wel geschroefd en daardoor fraaier en vooral gelijkmatiger waren, werd aan de Staten van Holland door de Gecommitteerde Raden om een nader ad- vies gevraagd. Dit advies aan de Staten van Holland en West-Friesland luidde afwijzend, mmers wanneer de munt met de hand wordt geslagen maakt dit een flink lawaai, het schroeven van munten is echter praktisch geluidloos. Daarom luidde het advies: De Staten van Holland en Utrecht droegen dan ook in aan Gijbert Symons van den Burgh op pletmolens en schroefpersen te leveren ten dienste van de muntfabricage.

De fraaie ronde vorm maakte gelijktijdig een betere afwerking van de rand mogelijk. Reeds spoedig gebruikte men daarvoor de kartelmachine van Castaing, waarmede zowel een karteling als een inge- drukt randschrift konden worden aangebracht. Soms werd de rand afge- werkt met een bloemrand of met een kabelrand, zoals o.

Het recht om munten te slaan lag reeds van oudsher bij de wereldlijke over- heid en in West-Friesland bij de Gecommitteerde Raden, ook al geschiedde dit dus met toestemming van de Staten Generaal. Men moest zich niettemin nauwkeurig houden aan de door de Staten Generaal gestelde voorwaarden. De muntmeesters werden daarom benoemd en beëdigd door de Gecom- mitteerde Raden. Deze muntmeesters, in het algemeen kapitaalkrachtige lieden, waren in feite particuliere ondernemers.

Hun inkomen bestond uit de nominale waarden van de geslagen munten, verminderd met de prijs van de grondstoffen, de aanmaakkosten en een afdracht aan de overheid; de sleyschat of seignoriage. Deze sleyschat was een vast bedrag per geslagen munt, die evenwel alleen van gouden en zilveren munten moest worden betaald.

Van de koperen munten werd geen sleyschat geheven. Het aantal van deze munten werd door de Gecommitteerde Raden beperkt gehouden om concurrentie met het zilvergeld te voorkomen. De muntmeesters hadden het recht op de munten een eigen z. Bovendien waren ze verenigd in een serment, een organisatie die hun belangen moest verdedigen. Het inkomen van de muntmeester en het overige personeel steeg dus wanneer er meer munten werden geslagen. De belangrijkste technische medewerkers van de muntmeester waren de stempelsnijder en de essayeur, die het gehalte van het muntmateriaal moest controleren.

Beiden werden door de muntmeester betaald, maar benoemd en beëdigd door de Gecommitteerde Raden. Omdat het bij deze muntslag om zeer grote geldbedragen ging, waarvoor de muntmeester de verant- woordelijkheid droeg en dus ook aansprakelijk kon worden gesteld, werd bij zijn benoeming vaak een aanzienlijke waarborgsom geëist.

De muntmeester van de Westfriese munt verhuisde mee bij de periodieke verplaatsing van de munt. Enkele stukken hebben QP , heele enkele den Beemster bul. Hij voerde geen muntteeken, alleen hebben zijne dubbele stuivers eene roset, die wel als eene versiering is aan te merken. De munthussen Onafhankelijk van de muntmeester werd door de overheid een waardijn aangesteld, die namens de overheid diende te letten op een nauwkeurige naleving van de voorschriften en op de vaststelling van de door de munt- meester te bepalen sley schat.

Van iedere aanmaak van nieuw geslagen munten werd er, voordat ze in omloop werden gebracht, door de waardijn een aantal afgezonderd om deze te controleren op gehalte en gewicht.

Deze munten werden daarna in een verzegelde kist de muntbus opgeborgen en bewaard. Van ieder nieuwe aanmaak werd een procesverbaal opgemaakt van de soort geslagen munten en hun aantallen. De inhoud van deze muntbussen en de daarbij behorende gegevens waren nodig voor de berekening van de sleyschat en geven ons nu een tamelijk nauwkeurig beeld van de munten, die in de periode in West- Friesland werden geslagen.

Ondanks deze controle kwamen er nogal eens onregelmatigheden voor. Soms had men goedgekeurde, iets zwaardere munten opnieuw omgesmolten tot iets lichtere, waardoor het aantal en dus ook de nominale waarde steeg het z.

Veel geharrewar ontstond er bij de invoering van de randaf werking over de vraag tot wiens werk de karteling behoorde en of men de kosten daar- van wel of niet in mindering zou moeten brengen op de te betalen sley- schat. Omdat de Westfriese munten beurtelings in één van de Westfriese steden werd geslagen, was onderling overleg noodzakelijk. Daarvoor kwamen dan de stedelijke afgevaardigden bijeen op een bijna op gelijke afstand van die steden gelegen punt n.

De gouden munten De gouden munten, die in de periode van tot , beurtelings in drie Westfriese steden werden geslagen, waren de gouden dukaten, de dub- bele gouden dukaten en de hele en halve gouden rijders tabel C. Voor deze munten werden reeds na korte tijd de beeldenaar en het rand- schrift, zowel als het gehalte en het gewicht, door de Staten Generaal nauwkeurig voorgeschreven, o. Er werd daarbij bepaald hoeveel stuks van een bepaalde muntsoort uit de snede gram muntmetaal moesten worden geslagen.

Hetzelfde gold voor de zilveren munten. De eerste gouden dukaten werden in West-Friesland geslagen in Het waren dukaten van het Hongaarse type en droegen aan de muntzijde het wapen van West-Friesland en aan de keerzijde het beeld van een staande ridder. Er ontbrak, zoals overigens op alle dukaten, tot een waardeaanduiding. De aanmaak eindigde in In dezelfde periode verscheen de eerste dubbele dukaat van het Spaanse type.

De muntzijde droeg het Spaanse wapen en alleen uit het randschrift bleek dat het een Westfriese munt was. Op de muntzijde had het Westfriese wapen plaats gemaakt voor een tekst binnen een ver- sierd kader. De tekst luidde MO.

Een aanduiding dat deze gouden munt van de Republiek werd ge- slagen op grond van de wet van de keizer. De keerzijde vertoonde een staande ridder met een opgaand zwaard in de linker- en een pijlenbundel met zeven pijlen in de rechterhand symbool van de zeven verenigde Neder- landen.

Dubbele dukaai met man Delm De dubbele dukaat was van hetzelfde type met het dubbele gewicht. Na ontstond er zowel van de enkele- als van de dubbele dukaat een iets kleiner type in bijna dezelfde uitvoering, waarbij echter de binnenrand ontbrak. Maar het aantal is in ieder geval aanzienlijk geweest en bedraagt zeker meer dan 3 miljoen stuks. De hele gouden rijder werd pas in geslagen. Het gewicht bedroeg bijna 9,5 gram.

Deze munt vertoonde aan de muntzijde het wapen van de Verenigde Nederlanden en een randschrift als van het nieuwe type dukaten. De keerzijde droeg een naar rechts galopperende ruiter met daaronder het Westfriese wapen. In het randschrift kwam ook de naam Westfr iesland voor. Op beide munten Grote gouden Rijder Delm ontbrak echter de waardeaanduiding. Deze munten werden slechts enkele jaren aangemaakt en ruim jaar later verscheen er een nieuw type van de hele en de halve gouden rijder.

Deze waren iets kleiner van afmeting, Halve gouden Rijder 7 gld. Delm de binnenrand ontbrak, maar ze werden wel voorzien van een waardeaan- duiding: Van deze muntsoorten hele- en halve rijders werd een aanzienlijk kleiner aantal geslagen en zeker niet veel meer dan ongeveer Naast deze officiële gouden munten werden er grote variaties van gouden munten proef slagen gemaakt; ook van grotere en kleinere zilveren mun- ten.

Het gewicht van deze proefslagen werd bijna steeds afgeleid van het gewicht van de gouden dukaat. Zo werd er bijvoorbeeld in een gouden afslag gemaakt van de Nederlandse rijksdaalder met een gewicht van 10 dukaten en in een gouden afslag van een roosschelling van 2 dukaten.

De zilveren en koperen munten De in West-Friesland geslagen zilveren en koperen munten laten een veel grotere verscheidenheid zien. In het begin van de opstand waren het typisch regionale munten, maar langzamerhand werd de invloed van de Staten Generaal groter en het regionale karakter onduidelijker. Maar bij alle veranderingen bleef de financiële opbrengst van de munt een zwaar wegend motief. De eerste Westfriese rijksdaalder was afgeleid van het Friese type en toonde de beeltenis van een man met een muts, een zwaard in de rech- terhand en op de muntzijde het gehelmde wapen van West-Friesland.

In ontstond de Nederlandse rijksdaalder, die op de muntzijde niet meer het Westfriese Gehelmde Rijksdaalder Delm wapen droeg, maar het wapen van de Verenigde Nederlanden het Gene- raliteitswapen. Op de keerzijde verscheen de z. Ook in het randschrift werd de Westfriese afkomst aangegeven.

Leeuwendaalder met het provinciale wapen Delm Delm Delm Zilveren dukaten en dukatons, ingevoerd overeenkomstig het plakkaat van december , werden eveneeens in grote aantallen geslagen. Hetzelfde gold, zij het in mindere mate voor de halve rijksdaalder, de halve leeuwen- daalder, de halve zilveren dukaat en de halve dukaton.

Beide munten en een in geslagen koperen duit zijn de enige munten die de wapens van de drie Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medem- blik dragen.

Westfriese daalder Delm De onderlinge concurrentie van de gewestelijke munten werd door een aantal maatregelen beteugeld, en eindigde tenslotte in door het uit- 55 vaardigen van een plakkaat van de Staten Generaal, waarbij de Staten- munten tot Nederlandse munten werden verklaard. Delm Delm Westfriese gulden Westfriese florijn Hoewel men in West-Friesland toen reeds begonnen was met de aanmaak van een provinciaal drieguldenstuk, alsook van de provinciale munten van resp.

Opgemerkt moet worden dat de aangegeven munt met onregelmatige tussentijden in die periode werd geslagen. Het kleine geld, voor de gewone man, waren de schelling, de stoter, de stuiver en de duit. Aanvankelijk in allerlei soorten en van allerlei gehalten. De roosschelling werd in vervangen door de scheepjesschelling. De algemene ontwikkeling van deze kleinere muntsoorten was dat de afmeting verminderde, maar de kwaliteit van het zilver steeg.

Deze penninkjes vertoonden op de muntzijde het Generaliteitswapen en op de keerzijde het beeld van de Vrijheidsmaagd. Ze werden in de handel gebracht voor de prijs van vier stuks voor een gulden en kregen Muntmeesterspenning Verk. De aanmaak van deze nieuwe munt was echter volledig in strijd met de geldende regels en kon dus als valse munterij worden beschouwd. Maar in de resolutie van de Staten Generaal van december werd ech- ter deze muntslag alsnog geaccepteerd en goedgekeurd. Grote verscheidenheid in munten Het is in kort bestek onmogelijk alle Westfriese munten nauwkeurig te beschrijven nog minder de varianten van deze verschillende munten.

Omdat de stempels snel versleten waren en dan vervangen moesten worden door de nieuwe stempels, die steeds van de oude verschilden in de ver- sieringsmotieven, de plaats van het jaartal en vooral in de afkortingen van het randschrift ontstonden er veel varianten. Dit aantal nam nog sterk toe door de verschillende jaartallen en de wisselende muntmeesterstekens.

Ondanks de voortdurende pogingen het muntwezen te verbeteren en voor het gehele gebied van de Nederlanden uniform te maken, bleef er veel ontevredenheid, vooral ook omdat er vele vreemde munten in omloop bleven van vaak zeer slechte kwaliteit. Deze beide heren wilden daarbij tevens de gehele munt vervaardiging pachten. Bij nader onderzoek bleek echter het verleden van deze heren verre van vlekkeloos te zijn en hun plannen werden 59 dan ook niet aanvaard.

Theodoor Stosch wist echter een Amsterdamse zilversmid Dirck Bosch voor zijn plannen te winnen. Hij liet door Dirck Bosch bij de Staten van Holland opnieuw een verzoek om een octrooi in- dienen, maar ook deze poging mislukte. Na langdurig onderhandelen werd dit jaarlijkse bedrag verhoogd tot ƒ , en werd in principe het octrooi verleend; ondanks een afwijkend advies van de Generaalmeester aug.

Het gevolg was dat er in te Enkhuizen twee muntateliers werkten; het oude onder lei- ding van Gerrit van Ruijmund en een nieuwe onder leiding van Dirck Bosch. Bosch had ondertussen een Amsterdamse medailleur Christoffel Adolphi in dienst genomen, die direkt was begonnen met het ontwerpen van de nieuwe munten een zilveren dukaat, een dukaton, een schelling, een en- kele- en een dubbele stuiver.

Bij de aanbieding van deze fraaie proef- stukken hield Bosch een nogal vage toelichting, waarbij hij bekwaam met de koersen goochelde. Hij slaagde er in een octrooi te verwerven Spoedig bleek echter, dat hij toch met een andere voor hem gunstiger koers werkte en dat op de munten aangaf met de woorden Bank Payment en later met de letters B.

Ondanks protesten van de Generaalmeester handhaafden de Staten het octrooi. Dukaton Delm 60 schorst en werden de stempels en de muntwerktuigen in beslag genomen. Dirck Bosch verdween en de boedel werd verkocht ten behoeve van de schuldeisers, waaronder de Staten van West-Friesland. De munten bleven echter in omloop. Nieuwe particuliere octrooien werden na die tijd even- wel niet meer verleend. De door Adolphi gesneden munten behoren niettemin tot de fraaiste West- friese munten.

Zeer waarschijnlijk werd het overgrote deel speciaal voor de export naar de Levant, het Verre Oosten en Zuid Amerika geslagen. De muntslag in West-Friesland heeft de handel in sterke mate bevorderd, terwijl de zwaardere munt een waardevol export artikel was.

Zelfs werd in de 18e eeuw het merendeel van de scheepjesschelling en dub- bele stuivers geslagen voor export naar het Verre Oosten, al kwamen vele hiervan later in Nederland terug. In de Republiek werden de Westfriese munten overal aanvaard, evenals in West-Friesland de andere provinciale en Nederlandse munten werden geaccepteerd.

In het dagelijks geldverkeer was daardoor een grote verschei- denheid van munten in omloop. Dit gaf overigens geen grote problemen, vooral omdat de koopkracht van het geld in de periode - nau- welijks veranderde en het muntstelsel praktisch uniform was.

Toen in de Nederlanden door de Fransen werden bezet bleven de Nederlanden als Bataafse Republiek een zelfstandige met Frankrijk verbon- den staat. De zeeoorlog belemmerde echter zowel de handel als de invoer van zilver en als gevolg hiervan liep de aanmunting van guldens en handels- munten sterk terug. In werd daarop de Wstfriese munt overgenomen door de provincie Holland. De aanmunting bleef aanvankelijk op de oude voet voortgaan.

Pas na - bij de vestiging van de eenheidsstaat het Koninkrijk Holland - werden alle gewestelijke munthuizen gesloten en de munt te Utrecht als enige Koninklijke munt gehandhaafd. Daarmee was voor de Westfriese munt het definitieve einde gekomen.

Berg van den, Herma M.: De muntmeesters en hun muntslag De strijd om de Westfriese Munt. Genoot- schap voor Munt- en Penningkunde 13e jaargang 3e aflevering. Nederlands tijdschrift voor muntenverzamelaars. Uitgave van de federatie van numismatische kringen. De geoctroyeerde munt van Enkhuizen De munt te Medemblik. Aulareeks - Utrecht - Antwerpen. De Nederlandse noodmunten van de tachtigjarige oorlog. Staatsdrukkerij en Uitgeverij, De Utrechtse Munt uit haar verleden en heden.

Oosthoeck - Utrecht, Jaarboek van Munt- en Penningkunde. De lage landen bij de zee. Muntboek van de munten van Westfriesland en Overijssel van Hoorn, februari DRS. Wie niks aars doet as stelen, die mag de galg wel vreze, maar. Afoin, zuks hóórt er bai, de sente moete rolle, vóórdat ze roeste zouwe, rol ik ze nei de snolle. Koik, koizer Karei had deer teugen deuze keur: Ken ik bai jou te warskip?

Tap eerst es in. Wat kost je bier? Maar kom, bloif deer niet staan, gaan efkes zitte, man. Deer gaat ie, santjes, borst! Ik wacht, ik hew nag niks, alliendig barre dorst. Nou nou, zö zö, zuk zuipen en zuk stennen. Dut durp hiet Woidenes. En weer kom jij vedaan? Kom jij hier soms te speulen? Deer gaat ie op en neer. As jij dat nagges doene, doen ik je nei, meneer. Déér leve we nag van. Weer moet je murgen heen? Wat is de eivend mooi. Deer zelle we voor zurge! Nou, allegaar de rust, sleip lekker en tot murgen.

Deernei zoit ie teugen de zaal: Kom ik niet puur te kort? Nou Joósie, wou je woin of bier, of wou je alweer katte? Hei je gien dorst meer, kietelkont.

Wat staan je toch te glou- wen. Nou niet zó lillek, Geertjelief. Nou, ouwe reus, neem je er nag ien? Verdien ik nou nag wat an jou? Die moet drie maande zitte. Verrek, wie is die slikpoes deer? Ze loikt wel puur te pitten. Je kenne skêle Jut toch wel. Nou koik, dat is heur moeder, heur vaar was Pieter-Jan de Boer, die luizebos, die loeder!

Nou afoin, zai had gien sterke biene en ging de hort op, al heêl jong. Ma je heur déér voor straffe? Zit jij nou ok te maffen?! Kom hier, harrie joep, mooi op de bank, bloif deer vennacht maar legge; maar murgenvroeg skop ik je vort, wil je dat goed onthouwe? Verroest, hai geeft gien asem meer. Deer loit ie den, de zielepoót. Ho, koik, die ouwe hooiklamp deer. Hee, hooi, hee, haai, wor wakker man, leg je nou nag te ronken! Hee, sleipzak, bè je van de kaart, je benne toch niet dronken.

Wat hew ik lekker legen. Al lang al, kom, we gane. We komme nooit in Hoorn, maat, as we hier zó lang stane. Me joon, skaai uit, ik wou dat jij oós kermis es bezochte; zük vechte as ze doene hier! Nou wil ik echt niet swesse, maar al de boereknechtse hier die dreige lange messe. Nag onderlest het Dirk van Doik met Moindert ruzie kregen. Maar koik, zuks is nou niks voor moin! Dat had ik al bekeken. Och, je moete toch ok van je naaste houwe. Maar stop es, niet zo gauw, boer, wie weunt op deuze boereplaas?

Oh, deer weunt Arie Blauwboer. Dat treft, ik moet hier effies an. Wat hei je deer te halen? Ik zei wel veerder sjokke. De dief gaat of, de boer loupt deur en zoit: Hee, wie gaat deer te hooien? Kees is er teugen, hai het zoid: Zó beisie, as je baasie vraagt: Ho, koik, de boer loit in de berm, gauw effies wakker porre.

Hee, baas, wor wakker! Sleip je weer en droum je van de woive? Vertel dat in de Roip, jij boerebaliekluiver! Verhipt, hai rooit er sprekend op. Nou baas, ik zou maar swoige: Ik leg er thuis, ja, vraag dat maar an Geertje.

Nou moe, weer ben ik nou bedaard? Je benne te lezéren. Afoin, tap eerst nag maarders in. Ho, ho, begin je nou alwéér, leg niet te ouwezakken. Nou, Geertje, kom, ik staan in brand, wil jij niet efkes blusse? Jij hewwe temperement genog. Dat hei jij nooit ervaren. Deerom wil ik zó dondersgraag met jou te kooi bedaren. Ik zou nou maarders stoppe. Geertje maakt de deur los en de dief komt binnen Dief: Verrek, deer is Lord Luizebos, wat voert jou hier, meneertje?

Hee, wie bè jij? Ik ben ien van je vrinde! De joos van de gestampte pot die benne hier te vinden. Wat koik je gruizig? Ja, zinnighoid an Geertje.

Gaan maar nei Soibekarspel toe, deer kè je te K. Ik houw merakel groot van jou. Ik zei je roik betale. Nou, wil je wél of wil je niet? Bedankt voor de klandizie. De deur gaat open en de boer komt opperdan Geer: Ja, ja, adel bai adel, niet? En stront hoort bai de boere. Bedankt, ik zee je immers al: Kè je nag zinge, zing den mee en zet de bloempies buiten. Tap in, en gauw, den kenne we samen klinke. En Geertje, wat ik vrage wou, hei je nag wat te bikken? Gien krummel; as je wille, zeun, ma je de pan uitslikke.

Maar met twei skuttels over streit? En nou maar gauw vertrekke. Ziezo, drie vliege in ién klap: De liefde, dames, here, zei altoid impenére, zei lief en leed trotsére, de liefde bloift bravére en bloift bementenére zei nimmer absentére En altoid gloriëre! Zeg, hei jij soms in Frankroik weest voor al die Franse woorde?

Die hew ik in de Kamer leerd, de Rederoikerskamer. Wees effies stil, ik hew vedaag nag meer te rederoiken. Je magge, dames, here, de liefde nooit faksére en nooit verinnewére en ok niet ofslevére, aars zei ze ruiterére en leit ze je krepére. Ach man, wat ken dat skêle. De eerst kip die is voor moin. En den voor moin die are. Die skeipeskouwer zei vezelf in deuze buk bedare. Wat nou, wat skeêlt er an, me knecht?

Teuntje snotterend Ik hiet Teuntje. As je me nou! Wat moet jij hier? Nou jóje, weerom jank je zó? Wat hei je hier te zoeken? Ik ben net onderweg, zit ze op heite kóle? Die gladde veugel is toch mans van moin mooi weer te speulen: De koe weg en de sente weg en hai op weg nei Keulen.

Kom Teuntje, pa gaat met je mee. Ja, doen de groete thuis teugen Joósie die er tussenuit knoipe wil: Ho Joósie, niet vertrekke! Jij moete ók nag skokke, man. Bedankt, en nou nei huis, nei moeder met je klachte. Hét ie wel stolen? De maatschappelijke ontwikkeling heeft er toe geleid dat die rassen hun economische betekenis nu vrijwel hebben verloren. Van de Witborst-eenden, gekenmerkt door de witte borstvlek, werd de Spreeuwkop het meest gehouden. Deze kleurslag is genoemd naar de don- kergroene glanzende kop van de woerden.

De groene kleur is onderbroken door bruine streepjes, zoals dit ook met het verendek van de spreeuw het geval is. De hoofdkleur is meestal de donkerbruine patrijs- of wildkleur. Omstreeks kwam daarnaast onder de Witborst-eenden ook een be- perkt aantal blauwe, zwarte en reebruine dieren voor, terwijl er tevens ge- heel witte dieren waren.

Van meer algemene bekendheid werd de Kr ombek, een variëteit met een naar beneden gebogen snavel. De Witte Noordhollandse gans heeft de eigenschap dat zij uitzwermt over het weiland. De Assendelfter kip noemde men vroeger in Noord-Holland: Van het ontstaan van deze drie oude rassen - de Noordhollandse Blauwe is uit veel recenter tijd - is weinig of niets met zekerheid bekend.

Men neemt aan dat ze, hoofdzakelijk door selektie, uit landrassen zijn ontstaan, d. Voor de Wit- borst-eend zou dit volledig gelden, doch in het verleden van de Assendelfter kippen zal naar alle waarschijnlijkheid op een gegeven moment wel met een ander ras zijn gekruist, waardoor de rozekam daarbij op de duur algemeen in de plaats kon treden van de enkele kam.

Bij de gans is vroeger vermoede- lijk gekruist met Emdener ganzen teneinde een groter slag dieren te ver- krijgen. Deze kruising werd in recenter tijd ook nog wel eens toegepast. In de vakliteratuur treft men overigens nog benamingen aan van hoender- typen die gedurende zekere tijd in Waterland, resp.

W aterlandse gelen en blauwe bazanen. Watervogels Economisch gezien heeft de teelt van watervogels in Noord-Holland in het verleden een relatief belangrijker rol gespeeld dan die van kippen.

Het is in zoverre geen specifiek verschijnsel, dat de opkomst van de kippenhou- derij voor bedrijfsdoeleinden in West-Europa en Noord-Amerika in het algemeen pas in de tweede helft van de vorige eeuw begon. Maar wel zul- len de waterrijkdom van dit gewest en het vele grasland in vroeger tijden de teelt van watervogels in de hand hebben gewerkt, vooral toen de vele meren en meertjes nog niet waren drooggelegd en daarbuiten de water- beheersing dikwijls nog zeer gebrekking was.

Volgens Van Gink moet in dit verband niet alleen aan ganzen en eenden worden gedacht, maar ook aan zwanen.

Het recht hiertoe zou vaak als privilege zijn verleend en de betekenis die aan de zwaan werd toegekend zou blijken uit het feit dat vele gemeenten - met name in Waterland - een zwaan in haar wapen voeren. Rechten om eenden vrij te laten zwemmen moeten ook al vroeg zijn vast- gelegd. Zij waren zeer algemeen. In polderkeuren werden vaak beperkingen gesteld; meestal met het oog op de bescherming van gewassen.

Deze bepalingen varieerden van plaats tot plaats. In vele polders mochten de dieren niet worden losgelaten in de tijd dat het gras op het hooiland in de groeiperiode was. De beperkingen namen toe naarmate de akker- en weidebouw en de tuinbouw intensiever werden bedreven en ook als het aantal eenden plaatselijk zeer groot werd Landsmeer. Op een goede dag waren de dorpsveldwachter en de agent van de Rijkspolitie n. Andere bijzonderheden weet ik niet, behalve dan dat het niet onze eenden waren.

Wel vond ik het een nare zaak: Om de dieren van de diverse eigenaren te kunnen onderscheiden werden ze op de snavel gebrandmerkt. Rietsema, vroeger tuinbouwconsulent te Hoorn, maakt in zijn publikatie over agrarische bedrijfsvormen melding van een zestiende eeuws schilderij in een museum te Enkhuizen waarop dergelijke merken zijn afgebeeld. Brown, een Engelse pluimveedeskundige die ± Landsmeer bezocht, waar toen volgens door hem van burgemeester J.

Ofschoon de dieren daar niet werden losgelaten, was het merken nodig omdat er altijd wel een aan- tal uitbrak. De vereniging had een permanente be- loning van gulden in uitzicht gesteld voor iedereen die een diefstal ont- dekte. Deze beloning was echter bij zijn bezoek nooit opgevraagd, wat vol- gens de bezoeker in de mensen te Landsmeer zeer te waarderen viel.

Het ging hier, althans wat de eenden betreft, vrijwel uitsluitend om de eieren; de bout van een uitgelegde eend heeft zeer weinig waarde.

De jonge eenden, ter vervanging van de oudste generatie, betrok men uit de meer noordelijk gelegen veenpolders en droogmakerijen en uit Assendelft; plaatsen waar de eendenboeren hun dieren nog vrij lieten zwemmen. Maatschappelijk ge- zien kwam de opkomst van deze eendenhouderij veel overeen met die van de grove tuinbouw in andere delen van de provincie. Volgens verklaring van bovengenoemde burgemeester is de welvaart er sterk door gestegen. In de eerste wereldoorlog en daarna hebben zich echter veel moeilijkheden voorgedaan.

De Witborsten spelen nu als bedrijf seend geen rol meer. Het ras heeft het moeten afleggen tegen een paar meer produktieve bedrijfsrassen van eenden die in het buitenland werden verkregen en die nu het meest bij Harderwijk op de Veluwe worden gehouden. En op Wieringen zit nog een kleine kern. Bij de ganzenteelt gaat het in het algemeen hoofdzakelijk om de bout kerstgans , ofschoon het verenkleed ook een rol van betekenis speelt ganzendons.

Maar in Noord-Holland heeft de verenproduktie nog wat meer voorop gestaan. Vandaar dat men er in het verleden blijkbaar op een geheel witte kleur heeft geselecteerd.

In onze eeuw werd het dons van de jonge ganzen tijdens de opfok driemaal geplukt. Een klein aantal werd aangehouden voor de fokkerij en de overige gingen in het najaar over de markt te Purmerend naar Amsterdam.

Vooral in de Scher- mer, Purmer, Starnmeer en Heerhugowaard kwamen ze voor. Te Am- sterdam werden de dieren geslacht en gestroopt. De vellen werden ge- prepareerd en na drogen bestemd voor de bontfabricage in het buitenland z.

Hoo- gendoorn heeft in zijn boek zeer veel bijzonderheden over de ganzeteelt verzameld. Hij gaf ook een opsomming van de doeleinden waarvoor de gro- tere veren werden gebruikt. Deze liepen van pijlpunten voor boogschutters en ganzepennen om te schrijven tot penselen voor het invetten van pannen, dobbers, tandenstokers en sigarettepijpjes.

Voor zover er in Noord-Holland nog aan ganzenteelt en het houden van zwanen wordt gedaan, heeft dit op het ogenblik weinig betekenis meer. De tweede wereldoorlog en de industriële ontwikkeling daarna zijn er vooral debet aan. Kippen Kippen werden hier tot ver in de 19e eeuw niet beschouwd als dieren die een broodwinning of bijverdienste van betekenis zouden kunnen opleveren. Tot ± moeten ze in Noord-Holland bij de gewone man in het algemeen de kenmerken van het Assendelfter ras hebben gehad.

De dieren waren klein van stuk en relatief goede legsters, echter van kleine eieren. Maar er waren in de loop van de tijd enige verschilpunten ontstaan, die aanleiding waren om de Assendelfter later als een afzonderlijk ras te beschouwen.

Deze kleuren kwamen onder de Friese Hoenders ook veel voor. Uit de genoemde paring krijgt men zilverkleurige haantjes en goudkleurige hennetjes. Kort na werd het bekend, dat men dit feit te Assendelft had opgemerkt en in toe- passing gebracht, hetgeen de aandacht trok bij het toen sterk opkomende wetenschappelijk onderzoek van erfelijkheids verschijnselen.

Van oudsher werden bij de kloosters wèl grotere aantallen kippen gehouden en verder ook in de hoenderhoven van kastelen en landgoederen. In het laatste geval behoorden ze vaak tot sierrassen, die een merkwaardige lichaamsbouw hadden of kenmerken als kuiven en baarden. Deze teelt, waarbij het exterieur hoofdzaak was, is later veel meer algemeen geworden. Ze werd overgenomen door de sportfokkers; de lieden dus die tentoonstellingen organiseren en hun mooiste exemplaren daar exposeren.

Het fokken op de uiterlijke verschijning wordt in deze kring ongeveer bij alle bekende pluimveerassen toegepast. De Assendelfters zijn in dit verband echter opgegaan in de categorie:

..




Cardate ede man zoekt jongen


Ik ben daar best vaak geweest en het leek een goed idee om daar even te gaan luchten. Gewoon, lekker een stukkie wandelen. Ik had de camera meegenomen voor het geval dat. Zij had ook zo haar dingen te doen en ik kon de tijd nemen. Ik parkeerde de Polo aan de rand van het bos op een mini parkeerplekje buiten het totaal verlaten Kootwijk en wandelde richting het stuifzand.

Ik had mij voorgenomen om een half uurtje even uit te waaien. Ik wandelde vanuit het bos de vlakte op. Geen zand te bekennen. Alles was begroeid met een apart soort mos.

Ik klom op een hoge duin en zag in de verte de echte verstuiving glinsteren. Maar vooruit, we zijn niet van suikergoed, lopen met dat te zware kantoorlijf!

Het Kootwijkerzand is het grootste stuifzandgebied van Europa, hectare groot en ligt in het westen van de Veluwe. Het zand wordt door Staatsbosbeheer in beweging gehouden anders zal het zand begroeid raken met mossen, korstmossen en het gebied zijn charme verliezen.

Ook regelmatig met J. Altijd een aparte ervaring in dit drukbevolkte land. Het is een fascinerend gebied. Alleen al om te bedenken dat hier al meer dan 4 millennia geleden mensen leefden. Fascinerend, dit is van de website van Staatsbosbeheer: Het gebied is natuurlijk prachtig om te wandelen, maar niet in het weekend als het wordt vergeven door mensen met kinderen en honden, beiden een plaag voor elke wandelaar.

Het is natuurlijk geen woest gebied zoals we die buiten Nederland kennen, maar vergis je niet. Het hele gebied verkennen lukt je echt niet in een dag. Ik had de Nikon om de nek en kiekte uiteraard weer heel wat af, ondanks dat het licht erg flets en waterig was. Bepakt als een echte survival specialist en, verdomd, een klein hondje bij zich.

Gaandeweg liep ik alweer ruim anderhalf uur over de vlakte te struinen. Ik had geen eten of drinken bij mij stom! In parkeergarages ben ik altijd mijn auto kwijt. Ik parkeer, loop weg en bedenk mij pas buiten dat ik niet gelet heb op welke verdieping die staat en in welk vak. De Smartphone had onvoldoende ontvangst om een satellietfoto te bekijken. Het pad liep door een dicht bos en er was geen mens te bekennen. Dat klopte uiteraard en via een enorme omweg liep ik via de asfaltweg uiteindelijk door Kootwijk en weer naar het parkeerplaatsje.

Totaal had ik ongeveer 4,5 uur non stop gelopen. Mijn rug en heupgewrichten voelden beurs en blauw. Maar het was toch wel weer een erg leuk avontuur tje in een heerlijke stille omgeving, ver weg van de Randstedelijke drukte. Voor mijn werk ga ik regelmatig op bedrijfsbezoek. Je komt natuurlijk niet altijd op bijzondere plekken, maar afgelopen week december dus! Laten we zeggen onderhoud, reparatie en verbouwing. Dat laatste is het up to date brengen van treinen aan de moderne tijd.

Na ongeveer 15 to 20 jaar zijn de treinen aan de beurt als ze halverwege hun levensduur zijn. Het was zeer fascinerend en je hebt als buitenstaander werkelijk geen idee wat er allemaal bij komt kijken. Alles disciplines komen aan de orde: De uitdaging is natuurlijk dat het treinennetwerk door de werkzaamheden nooit mag komen stil te liggen, het gaat allemaal door!

December , nog maar net een week oud, was tot nu bepaald niet saai! De maand heeft nog veel meer in petto. Een concert, een HiFi demo, Kerstmis en de jaarswisseling we gaan weer iets leuks doen. Ik moet echt helemaal mijn bek houden natuurlijk. Uiteraard heb ik december alvast een beetje vastgelegd: Daar zaten we dan. In de prachtige grote zaal van onze nieuwe streekbioscoop. Ik had mij er echt op verheugd maar halverwege de film, tijdens een rustig moment, keken J. Het is onze mening over een film die wereldwijd wordt beoordeeld met toprecensies.

Wat is hier aan de hand? Zijn wij nou gek? Dat lukt meestal aardig, maar af en toe struikel ik over een actualiteit waar ik dan toch eens even heel kritisch over wil zijn. Science Fiction, Sci-Fi, ik ben er eigenlijke helemaal niet van. Ik houd best wel van fictie, maar het moet wel geloofwaardig zijn. Het script van dit meesterwerk is gebaseerd op een short story, 'The Sentinel', van Arthur C. Een intelligent en prikkelend verhaal met een einde wat de kijker niets wijzer maakt, maar wel iets meegeeft om over na te denken.

De film is van maar over alles was tot in detail nagedacht en geloofwaardigheid en zorgvuldigheid werden gerespecteerd. Ik verklap te veel van het plot en het is wellicht ook beter en leuker!? Matthew McConaughey, ik heb hem hoog zitten. Een plat karakter met een vervelend Texaans accent, maar dat ligt misschien aan mij. Nee, het ging mij om de geloofwaardigheid. Het ging er gewoon allemaal niet in. Haast is dus geboden voor de mensheid.

Wat er zich in de rest van de wereld afspeelt is onduidelijk. De wereld is toch niet alleen Texas? Dat vind ik al bloedirritant.

Maar, okay, Matthew wilde graag een verdwaalde drone vangen, voor de bijzondere batterij. Dat was misschien nog een excuus. Het dieet is dus erg beperkt als je alleen maar een soort komkommers eet. Niets van te merken; behalve Matthew ziet iedereen er wel erg goed en doorvoed uit. Ik kan er niets aan doen maar dat soort zaken valt mij op. Matthew en zijn dochter, Murphy, krijgen vanuit een andere dimensie blijkt achteraf een tip over een plek waar iets bijzonders te zien zou zijn.

Is het niet handiger om overdag op verkenning te gaan? Op die plek werkt men aan een raket zo groot als de oude Apollo-jongens. Matthew wordt ondervraagd hoe hij de plek heeft gevonden, want niemand op aarde is er van op de hoogte.

Een raket, zo hoog als de Domtoren en niemand weet dat? Give me a break. Matthew krijgt de opdracht een ruimtereis te maken naar Saturnus en daar door een wormgat te vliegen.

Vandaar reist hij een ander dimensie in om vervolgens een nieuwe leefbare planeet te vinden. Een gewone ruimtereis vereist een jarenlange training en voorbereiding.

Die stapt bij wijze van spreken zo uit zijn ouwe pick-up truck in de raket en hop, daar gaat-ie. Maar goed, uiteindelijk gaat men in tijd en ruimte reizen want op de gewone manier ga je natuurlijk niet ver komen. Daar hebben ze wat op verzonnen! Er is niets mis om dat gegeven in een Science Fiction film te gebruiken. Daar is het genre tenslotte voor bedoeld. Met hun vliegmachien reizen ze door een kleurig gat waardeloze special effects en belanden in een andere dimensie waar andere aardse vliegmachines al een verkenning hebben gedaan op drie planeten en waarvan de astronauten hier nog hiberneren.

Ze zijn dus door het wormgat in een nieuwe wereld aangekomen maar de videootjes van aarde komen gewoon pardoes op een zwart-wit? Wat de vijfde dimensie is wordt niet uitgelegd.

Het is een ingewikkeld theoretisch fenomeen uit de kwantumfysica Wikipedia. O ja, de astronauten moeten wel in hibernatie want de reis naar Saturnus en door het wormgat duurt anders te lang en men zou te oud worden ten opzichte van de aarde.

In andere SF films gebeurt deze hibernatie ook, maar dat gaat door middel van koeling. Matthew en kornuiten maken een hibernatiekist open, ritsen de zak open en wie komt er tevoorschijn? Zometeen gaat-ie slaan en schieten en wilde achtervolgingen doen, hahaha. The Bourne Identity in Space! Maar, verdomd, hierna ontwikkelt de film zich als een soort knal- of ik schiet thriller met veel special effects die ik vooral onwijs niet spannend vond.

Het einde was, eindelijk, best wel mooi gemaakt: Aan het einde, te ingewikkeld om allemaal te vertellen, komt alles weer goed en is everybody happy. Het blijft een Amerikaanse film tenslotte. Nou ja, ik gun de regisseur Christopher Nolan, de acteurs en iedereen die er aan heeft meegedaan hun revenuen. Een beetje een  gemiste kans.

Met al dat geld en moderne technologie hadden ze waanzinnige prachtige shots van de aarde, maan en de ruimte kunnen maken. Maar, ik moet de film niet al te veel te kort doen, er is genoeg kijkspektakel wat beslist de moeite waard is en het geluid was zonder meer fantastisch. Maar toch denk ik dat er visueel veel meer uitgehaald had kunnen worden. Stel je voor dat Clarke en Kubrick in de technologie van vandaag tot hun beschikking hadden O ja, ik vergeet nog iets, de robots!

Welke moron is verantwoordelijk voor hun ontwerp? Nee, dan HAL Eigenlijk gaat het helemaal niet over space en dergelijke, dat is in feite slechts entourage, een vehikel. Het gaat over de menselijke soort, hun voortbestaan, hun relaties en, specifiek, over en vader en dochter. Dat mag natuurlijk, maar de titel zet je dan toch een beetje op het verkeerde been.

De film laat de kijker eigenlijk in totale verwarring achter. Kijk maar eens op Google en Youtube. Achteraf bezien, als ik mijn eigen analyse beschouw, begrijp ik waarom ik de ene film als meesterwerk zie en de andere als een te lange film die  voor mij ons te vol zit met onwaarschijnlijkheden. Na 46 jaar is de digitale re-release van ' A Space Odyssey' in roulatie gebracht'.

Let op de eindaftiteling van de trailer: Weet u wanneer de re-release  in roulatie wordt gebracht? Kubrick en Clarke doen hun magische dingetje weer: Dat is mij toch wel wat. Dat laatste lijkt inmiddels helemaal een activiteit uit de middeleeuwen. Echt geen ziel meer die dat doet, lijkt het. Onzin, natuurlijk, want liefhebbers hebben eerst decennia zwart vinyl verzameld en vanf medio jaren tachtig zilverkleurige schijfjes.

Ik heb het dan natuurlijk over wel over ouwe mannetjes zoals ik en mijn trouwe vrienden, want de jonge generatie luistert uitsluitend digitaal via hun devices.

Maar, zoals gezegd, daar ben ik niet echt van. Dit weekend, eigenlijk vandaag, kwam ik toch weer tot nieuwe inzichten. Die deel ik hier. Met veel bombarie roem ik hiervoor mijn nieuwe Pioneer setje. Hoogst irritant en ik dacht dat de Pioneer terug moest naar de dealer. Het branden lijkt toch het probleem te zijn. Ik stuurde vriend J. De man van mijn luidsprekers en Sansui platenspeler.

Dit mailde ik tekst hier en daar aangepast: Ik brand al 10 jaar of langer en cd's en heb mij er eigenlijk nooit in verdiept. Vroeger had je cd's die je op lagere snelheden brandde dan tegenwoordig. Ik brandde voor de kwaliteit altijd op 1x. Tot voor relatief kort dus. Moderne cd-r's zijn data dragers en gemaakt om op hoge snelheden data op te slaan. Ik heb er vandaag een paar gebrand op verschillende snelheden en getest en pas bij 24 x leest de Pioneer ze goed af en is de herrie en het gezoek verdwenen.

Het risico is wel dat er audiodata verloren gaat en de kwaliteit van het geluid terugloopt, alhoewel dat, volgens sommigen, pas bij hogere brandsnelheden optreedt. Dat heb ik nog niet geconstateerd. De oplossing is voortaan 'dedicated' audio cd-r's te gebruiken of in ieder geval de beste kwaliteit. Het hardware probleem lijkt dus opgelost. Ik vergeet te vertellen dat ik het probleem aanvankelijk constateerde bij een oude gekochte CD van Prince. Daar begon de ellende mee.

Maar, vooralsnog lijkt het of de Pioneer niet terug hoeft. Ik moet gewoon recent gekochte downloads opnieuw branden. Sowieso mooi om te zien. Ik mailde hem hier ook over: Welk type is het? Je hoeft de LP's bijna niet meer te reinigen. Paar Zappa's geprobeerd waarvan ik wist dat die echt mechanisch niet meer optimaal waren. Het is gewoon een wonder. Dat dit element bovenin de groef aftast en niet onderin het vuile deel is wel heel duidelijk.

Er zit toch iets 'zachts' aan het geluid wat niet te beschrijven is. Ik gebruik bij de LP's wel de loudness om de dynamiek op te krikken. Met LP's zet ik eerst de loudness aan, draai ik hoog en laag meer of minder terug en dan is het resultaat heel warm en natuurlijk. Ik heb mijn LP's echt nog nooit zo gehoord! De loudness bij cd's werkt niet mooi bij iets harder spelen. Dan wordt vooral het te laag veel te prominent en kunstmatig.

Sla die hele handel digitaal op en klaar. Maar ik wil gewoon een hoes of een doosje! Mijn koppigheid wordt beloond: Ik ben weer helemaal bij. In Berg en Dal klinkt hoorngeschal. Nou ja, we zijn er in ieder geval geweest. In Berg en Dal. Het is een dorp bij Nijmegen en het gebied ziet er inderdaad uit zoals de naam suggereert. Je moet er natuurlijk een korreltje zand bij doen, maar het is er voor Nederlandse begrippen opmerkelijk geaccidenteerd.

Ieder jaar doen wij, J. We belanden dan meestal op de Utrechtse heuvelrug of de Veluwe. De weersvoorspelling voor het westen en midden van het land was echter minder goed dan meer naar het oosten. Het was wat verder rijden, maar zeer de moeite waard. Afgezien van de fotografie hebben we een mooie buitensportdag gehad. We hebben bij elkaar toch wel een uur of drie tot vier gewandeld en heel wat hoogtemetertjes bij elkaar afgelegd op en rond de Duivelsberg.

Het was verder een prachtige en grotendeels zonnige dag en het resultaat is een mooie serie herfstplaatjes. Uiteraard, het is een foto-studie die ik veel vaker deed en J. Dat is het mooie van deze website, niets hoeft. Een heel leven lang ben ik al gefascineerd door de  spectaculaire planeet waarop we wonen en de oneindige ruimte waarin deze zich bevindt. Als kind las ik over aarde en ruimte en tuurde ik uren en uren over kaarten en in atlassen en maakte ze nota bene zelf.

Ik heb ze nog ergens op zolder achter de schotten liggen. Mijn ouders kochten hele boekenseries van, onder andere, Time Life; de landenserie en de woeste natuurserie. Die verslond ik uiteraard en ze waren een vehikel naar een leven vol fascinatie voor reizen, woeste landschappen en mooie fotografie.

Gelukkig was ik zo bevoordeeld dat ik een aantal van die landen en schitterende landschappen kon bezoeken en ik heb daar tot op de dag van vandaag nog plezier van.

De zwarte driehoek is de Mount Everest. Maar ja, niet altijd neem ik dan de tijd om alles te bekijken en te lezen. Nooit van gehoord he? Ook wel Dome Argus genoemd is de koudste plaats op aarde en vormt het hoogste deel van de Oost-Antarctische ijsschild. Het ijs is hier gemiddeld 2.

Dit massief reikt onder het ijs! Het is waarschijnlijk dat de ontwikkeling van het Oost-Antarctische ijsschild zich heeft ontwikkeld vanaf de gletsjers van deze bergketen in het late Eoceen zo'n 35 miljoen jaar geleden. In die tijd verkeerde de aarde in een warme periode en was Antarctica nagenoeg ijsvrij. Het gebied van Dome A is volkomen vlak en ligt op 4. Dome A vlakt geleidelijk af aan alle zijden vandaar 'dome'.

De totale vlakte waar Dome A een deel van vormt beslaat min of meer een oppervlakte die gelijk is aan West-Europa. Voor degenen die niet zijn ingewijd over de Zuidpool: Onderzoekers van NASA analyseerden 32 jaar aan gegevens uit verschillende satellieten die de Antarctica oppervlaktetemperatuur in kaart hebben gebracht.

De laagste temperatuur die de satellieten hebben gedetecteerd was minus 93,2 graden Celsius op 10 augustus , een nieuw record. Voor wie mijn Oostenrijk blog van deze maand heeft gelezen en mijn ach en wee over de wind chill op meter, het kan nog veel erger De laagste gevoelstemperatuur ooit in de wereld waargenomen was graden Celcius bij Stantsiya Vostok, Antarctica op 24 augustus De temperatuur die dag was  graden Celsius bij windstoten tot km per uur. Vostok is een Russisch onderzoeksstation dat op enige afstand ligt van Dome A, maar ook op het Antarctisch ijsplateau en op een hoogte van 3.

Dit soort  temperatuurrecords worden bereikt door een bijzondere atmosferische vortex stilhangende koude wervelwind , die ook kan voorkomen op Dome A. Onderzoekers van de British Antarctic Survey verwachten dat dezelfde omstandigheden op Dome A mogelijk tot een temperatuur van  graden Celcius kan leiden! De n aam " Argus" is ontleend aan de Griekse mythologie. Argos in het Nederands was de bouwer van het schip van de Argonauten waarmee Jason zijn avontuurlijke reis maakte op zoek naar het Gulden Vlies.

De associatie heeft waarschijnlijk met avontuur in algemene zin te maken neem ik aan, anders zou ik het ook niet weten, hahaha. Een expeditie naar Dome A is bijna even extreem als een ruimtereis. Ook dan is het oppassen geblazen. Vrij ademen is nauwelijks mogelijk want de koude lucht bevriest direct in de longen. Adem verandert in sneeuwvlokken, oogvocht bevriest binnen een minuut en 'exposure' van de blote huid is hooguit een of twee minuten mogelijk.

Een weekje onderzoek op Dome A is dus een nagenoeg onmogelijke en levensbedreigende onderneming. Ook de hoogte is een bijkomende handicap vanwege de lage zuurstofspanning.

Ach, wat zou dat allemaal? Wat moet een mens in vredesnaam met deze informatie? De meeste lezers van deze website zal het allemaal worst zijn, maar voor mij is Dome A een voorbeeld van de eindeloze fascinatie en verwondering die de natuur op mij heeft.

Maar misschien doe ik u, lezer, te kort en spreekt het toch wel aan. Google maar en wees, echt waar, volkomen verbijsterd! Het exemplaar hieronder heb ik gekiekt in Griekenland dit jaar. We hebben ons jaarlijkse wandeluitje in de bergen weer achter de rug. Dit jaar was het doel het Kaunertal in de Oostenrijkse Alpen. Bij onze oosterburen barst het echt van dit soort openlucht-museum-stadjes. Voor veel Nederlanders is Duitsland echt een transitieland.

Bovendien zijn de Duitsers in de meeste gevallen heel vriendelijk. Voor zover de PR voor Duitsland. Het Kaunertal was in de jaren tachtig een heftig strijdtoneel van belangen.

De milieuactivisten wilden het, toen nog, ongerepte dal behouden voor de natuur. Geld riekende ondernemers wilden niets liever dan het dal ontsluiten voor het wintersport- toerisme. De laatsten trokken, uiteraard, aan het langste end.

Er werd een z. Wat is het effect? Wij hadden ons hotel in Feichten, het laatste dorp. Daarna begint al snel de Gletsjerstrasse. Afgezien van het stuwmeer is het dal een ongerepte woestenij van bergen en bossen en zonder verdere menselijke activiteit of bouwwerken. Je waant je af en toe in Alaska of Canada of iets dergelijks. Een mini Gornergrat zal ik maar zeggen. Dit voor de kenners. Echter het ijs is volledig volgeplet met kabelbanen in alle soorten en maten. Het was gewoon een puinhoop.

Ik begrijp dat mensen graag willen wintersporten en ook dat men een boterham wil verdienen, maar deze milieuaanslag is echt een brug te ver. Gelukkig is de rest van het dal volledig ongerept en een woest paradijs voor buitensporters. Maar, eerlijk is eerlijk, we hebben ook wel boter op ons hoofd: Dat dan weer wel.

Vorig jaar speelde ons dat zodanig parten dat we toen besloten de bergen maar een keer te laten voor wat ze waren. Rustig aan was het devies dus voor deze week, maar we vertilden ons direct al aardig aan de eerste wandeling. Auto geparkeerd, bergspullen aangetrokken en op pad. Het zonnetje scheen bescheiden, het was niet al te koud en we startten met een kleine klim van ongeveer meter. Op het hoogste punt staarden we de diepte in.

Het bleek dat we vervolgens ongeveer meter stijl naar beneden moesten om de rivier over te steken die uit de gletsjermond stroomde. Nou ja, vooruit maar. Het landschap werd steeds woester en ruiger. Beneden, over de rivier, moesten we weer omhoog om door een kaal morenenlandschap naar de gletsjer te klauteren. Weer meter omhoog. Het was wel de moeite waard, want het leek wel of we in de Himalaya waren.

Lekker geluncht op de keien in dit niemandsland en toen moesten we weer terug. Al met al hebben we die dag ongeveer hoogtemeters overwonnen en het laatste stuk moest ik bijna de pijp aan Maarten geven want de hoogte begon mij zodanig parten te spelen dat ik helemaal duizelig en geel en groen bij de auto kwam.

Snel afdalen was de remedie. Even onder de hete douche, een uurtje of twee slapen en ik was weer een beetje het mannetje. Na het eten was ik toch nog wat brak, maar de volgende ochtend ging het weer pico bello. Toch een tikkie hoogteziek geweest AMS: Heel mooi, minder spectaculair, maar het was eigenlijk wat we zochten.

Onze laatste wandeling was in een verlaten maanlandschap ver boven de vegetatiegrens. Nog nooit van mijn leven heb ik het zo koud gehad. Hoewel de zon scheen, denderde er een werkelijk bizar harde en ijskoude wind van de bergen af. Nooit geweten dat koud zo koud kan zijn. Ik waaide nota bene nog een keer om Word ik daarna toch wakker met een bizar heftige pijn in mijn kop, niet normaal! Nou ja, ik nam snel een hoofdpijnmiddel en besloot even buiten een frisse neus te nemen en de weg naast ons Berghotel af te wandelen.

Het was er doodstil, de zon was al achter de bergen gezakt, de atmosfeer fris en dus ideaal om even het hoofd uit te laten waaien. De praatzieke hospita was in haar moestuin bezig.

Ze zag me lopen en barstte los. Een bijenkorf in appartementformaat. Ik keek naar de plek in de verte die ze aanwees. Daar stond een Bijenkorf in de architectuur van een Oostenrijkse boerderij met het formaat van een zeer royaal Nederlands tuinhuis.

Bizar en bijna lachwekkend. Hospita kakelde door over de bijenkorf, moestuin, het weer en andere trivia. Mijn hoofd was nog zeer troebel en ik wilde niets liever dan dat ze haar kop hield. Uiteindelijk wist ik mij los te rukken en vond ik de rust van de landweg, het bos en de stromende bergbeek verderop. Stilte, wat een genot! Ik liep door de eerste bocht en zie een beeld van een heilige in een nis in de wand van de berg.

Nooit van gehoord, maar ik ben ook niet R. Inderdaad, de beschermpatroon van het zwijgen! Niet te geloven toch? Er is beslist meer tussen hemel en aarde zoals Horatio al zei. Het was een week van enorme temperatuurcontrasten. In Landeck, helemaal beneden in het dal, was het 24 graden. Op ons hoogste punt, het Karlesjoch op meter, stond minimaal windkracht 8 en was het enkele graden onder nul. Windchill van ongeveer Een verschil van 40 graden!

Het weer was deze week verder prima, maar het lichaam heeft toch wel een opdonder gekregen en ik hoest en proest er na een halve week nog flink op los. Het hoort er bij. We zijn mannen en geen muizen, toch? Ik kan bijna niet wachten op de volgende ontberingen! Al met al een weer een topvakantietje. Prettig om vast te stellen dat we nog steeds in staat zijn om een stevige wandeling te maken waar iemand van decennia jonger zich niet voor hoeft te schamen.

Mijn kleine genoegen om de rit heen en weer naar de Alpen te maken gun ieder zijn afwijkingen werd deze reis grotendeels te niet gedaan. O ja, we waren bijna thuis en toen bleek de Galecopperbrug afgesloten en verdwaalden op het laatste moment in de buurt bij Wijk bij Duurstede, hahaha. Erg mooi daar trouwens.

Het lijkt allemaal mooi: Internet, telefonie en TV. Elders kunt u lezen hoe dat hier in huis tot stand kwam. Op mijn werk gaat het alleen maar over werk en ik heb dus alle publiciteit rond de ramp van Malyasia Airlines MH17 gemist.

Daarna de verslaggeving van de ontvangst en het transport van de stoffelijke overschotten. Afgezien van Timmermans verpletterende speech, vond ik het filmpje van een particulier die de rouwstoet had gefilmd op de A2, ronduit emotioneel. Het zijn echt wel twee verschillende dingen. Op vakantie ga je naar een bestemming en verblijf je in een hotel, huisje, tent of iets dergelijks. Je doet daar verder niet zo veel of je maakt tripjes in de omgeving. Een vakantie is al of niet georganiseerd.

Reizen is verplaatsen naar meestal variabele bestemming met onregelmatige tussenpozen en op eigen tempo. Dat is avontuurlijk, spannend en soms reuze ongemakkelijk. Een reis organiseer je altijd zelf en soms pas ter plekke. Een reis hoeft niet per se maanden te duren. Je kan echt een mooie reis maken in twee weken, zo weet ik uit eigen ervaring. Een reis of een vakantie hebben zo beide hun voor- en nadelen en kunnen allebei heel erg leuk zijn of, soms, heel vervelend.

Gelukkig heb ik weinig slechte ervaringen met beide manieren van vrijetijdsbesteding. Maar garanties zijn er nooit. We zijn net terug van een vakantie op Kreta. Het was mijn derde keer daar.

Dit jaar was mijn derde bezoek. Samen met mijn vrouw J. Ik onderzoek dan of de plek en de omgeving een beetje interessant is. Goeie combinatie en dat pakte ook nu weer geweldig uit.

Ik was dus al eerder op Kreta geweest en heb er bijzonder prettige herinneringen aan. Een geweldige investering waar ik letterlijk dagelijks aan terug denk en positieve energie uit put. Het waren de jaren zonder mobiele telefoon en internet, dus je was ook echt wel weg. Ik ging met vrienden, later met J. Zo maakte ik in genoemd jaar een soloreisje van een paar weken naar Kreta. De eerste paar dagen waren wat saai omdat ik nog niemand had ontmoet, maar dat ging veranderen. Op een zeer vroege ochtend nam ik een bus, vol met toeristen, naar Xyloskalo op meter.

Het dorp ligt in het Lefka gebergte en het is het vertrekpunt voor een tocht door de beroemde Samariakloof. Jeetje, ik had niet gedacht dat deze wandeling zoveel volk zou trekken. Ik besloot bij aankomst, net rond zonsopkomst, mij uit de voeten te maken.

Als een speer ging ik van jetje, al die apenkoppen achterlatend. Ik rende min of meer de meter hoge houten trappen af om in het ravijn te komen.

Echter, ik hoorde voetstappen achter mij. Een grote Germaanse beer met blonde baard. Het bleek Reinhard uit Keulen die ook op tempo naar beneden was gekomen. Hij had dezelfde gedachtegang als ik en samen liepen we verder. Later, godbetert, troffen we nog een mof. Hij bleek een geweldige leuke gozer met een super gevoel voor humor. Hij reed elke maand naar Nederland om vanillevla te kopen, haha. Bij de uitgang van de kloof kwamen we bij een enorm strand met grote kiezels. Alhoewel het medio september was, bleek het ongenadig heet daar aan het einde van de kloof.

In adamskostuum doken we de golven van de Libische zee in. Ik voel het nu nog. Het zoutpercentage van de Middellandse zee behoort tot de hoogste ter wereld en je blijft gemakkelijk drijven. Ik voel nog die heerlijke verkoelende vrijheid van het op en neer drijven in die enorme deining in dat heldere blauwgroene water. We besloten niet, zoals iedereen doet, met de boot verder te gaan, maar te voet. Het bleek een geweldige ervaring. Dat pad loopt volgens mij langs de hele zuidkust van Kreta.

Het leidt afwisselend langs stranden en baaien en dan weer hoog over en langs de steile rotswanden. We sliepen een paar nachten aan het strand in de wilde natuur en aten en dronken bij de paar nederzettingen die we aan de woeste rotskust tegen kwamen. Het was bloedheet en we zaten in de schaarse schaduw uit te blazen hoe we aan genoeg water kwamen weet ik niet meer, raadselachtig.

Plotseling hoorden we voetstappen. Achter de rotsen en stekelplanten kwam er een volledig roodverbrande vent tevoorschijn. In zijn blote bast op licht bruine bordeelsluipers en aan elke hand een plastic boodschappentas. Dat kon alleen een Brit zijn. Het leek hem ook wel leuk om een stukje te lopen. Hij had behalve zijn plastic tassen verder niets bij zich. John had ook geen idee dat het dagen lopen was naar de eerstvolgende havenplaats. Ik heb mij de tranen met hem gelachen. Die paar dagen daar aan de verlaten zuidkust van Kreta behoren tot mijn mooiste en meest authentieke reiservaringen.

Een jaar later ging ik weer. Dit keer met H. We waren allebei het werken zat. We zijn dat overigens nog steeds, maar dat is een ander chapiter We wilden eigenlijk eens een weekje niets doen. Even het brein resetten tijdens een rustige vakantie. Hoe we er terecht kwamen weet ik niet meer, misschien weet H. Een regelrecht gat, ook gelegen aan de zuidkust van Kreta, maar dan meer naar het oosten. We namen een lokale bus in Iraklion en hobbelden door een spectaculair landschap naar het van iedereen en alles verlaten oord.

Het hete maanlandschap maakte duidelijk dat de Sahara niet ver weg was. Het was overigens ook de week dat de Achille Lauro, het Italiaanse cruiseschip, precies op de hoogte van Lentas werd gekaapt. In Lentas wisten we van niets.

Als er werd gebeld liep er een vent met een soort megafoon door het dorp die riep dat er telefoon was voor Konstantinos of Dimitris. Ons hotel was een huis met veranda en een hok aan de achterkant, onze kamer. De uitbaatster was een vies wijfie met een schort wat ze elke dag aan had en dat extra groezelig was op borsthoogte. Daar veegde ze de hele dag haar handen aan af. Ze gebruikte een teil om het eten in klaar te maken. Ze trakteerde ons op enig moment op hersenen, bij wijze van klantenbinding denk ik.

Hoe we die hebben weggewerkt weet ik niet meer. Die week blijft H. We zaten op de veranda onder de kalebassen en schaduw van de druivenranken. We dronken wat en genoten van het oude mannetje die de hele dag alleen maar wat voor zich uit zat te staren en wespen ving met een glaasje water en een half citroentje. We rolden af en toe wat de zee in en klauterden wat over de rotsen. Dat hoorde er natuurlijk ook bij.

Ik herinner me dat we ons even gingen omkleden om wat te gaan drinken. Ik besloot ook iets aan te doen wat uniek was en trok een shirt aan wat ik datzelfde jaar in Kathmandu had gekocht. In ons barretje zat een Fransman met hetzelfde shirt. Ook in Nepal geweest. Dat was lachen natuurlijk en we hadden gelijk aanspraak. We besloten ook nog twee meiden te versieren die we op een dag op in eva outfit op het strand troffen. Zo ging dat die hele week door.

Veel maffe kleine avontuurtjes, heel veel niets doen, veel Raki en onwijs veel lachen. Lentas werd een begrip van levensessentie en een fenomeen voor het leven. Het was dus bijna dertig jaar geleden dat ik voor het laatst in Kreta was. Cherso is eigenlijk helemaal niets, maar het is prima in de zin dat je overal uit kunt gaan, lekker kunt eten en middernacht je boodschappen kunt doen.

We waren net voor de jongerendrukte en het was gezellig en levendig op alle tijdstippen van de dag. Medio juli schijnt de pleuris uit te breken wanneer Nederlandse en Britse jongeren de plaats twee maandenlang terroriseren. U weet het wel. De werkelijkheid schijnt nog veel erger te zijn. Niets moois in Cherso? Jawel, de echte boulevard aan het strand met restaurantjes en het oude deel bij het havenhoofd zijn gezellig en best charmant.

Maar daar hoef je niet voor te gaan, dan zijn er wel mooiere plaatsen aan de kust van Kreta te vinden. De jongens gingen grotendeels hun eigen gang. Wij probeerden het uit te houden aan het zwembad, maar dat waren we echt zat na een dag. We huurden een paar dagen een Fiat Punto en verkenden, ook een keer met de mannen, het eiland.

Net als Tenerife is Kreta een continentje op zich met vele gezichten. We bezochten het Lassithi plateau, de schitterende plaats Agios Nikolaos en allerlei andere plekken aan de kust en in het binnenland. In een dorpje, misschien een half uur rijden van Cherso, waanden we ons echt decennia terug in de tijd. Uitbaters van restaurantjes stonden daar echt op de weg om de schaarse voorbijgangers naar hun tafels te wuiven.

Maar, mijn belangrijkste doel op Kreta, u raadt het al, was Lentas! In de loop van de ochtend stapten we in onze knalblauwe Punto en reden richting Iraklion. De wegen zijn, dankzij veel EU geld, prima en de Grieken zijn erg rustige rijders. Als je een beetje meedoet en niet al te veel op de verkeersregels let, dan gaat het allemaal prima. De verkeersborden zijn in het Grieks, maar de belangrijke plaatsen staan ook in het Engels vermeld.

Dus met een kaart zou het wel lukken. Iraklion ziet er uit als een stad in het Midden-Oosten en het heeft wel wat om er door te rijden, iets exotisch en chaotisch. We konden aanvankelijk de route naar het zuiden niet vinden. Daarna zaten we vlot op de goede weg. Dertig jaar geleden was dit een route met hobbels en gaten. Tegenwoordig is het een uitstekende weg die zich door een zeer spectaculair landschap slingert.

Graan is in dit verband een beeldspraak: De weg naar Lentas splitst zich in de Messara van de hoofdweg af. Deze vlakte is een niemandsland met duizenden olijfbomen waar de stilte alleen wordt verstoord door het gesnerp van miljoenen cicaden.

Na de vlakte gaat de weg slingerend omhoog door de kale Asterousia bergen. Op pashoogte heb je dan een indrukwekkend uitzicht over de Libische zee en Lentas in de kale leegte aan de kust.

Er stond een keiharde wind die dag, maar de storm die hier stond hadden we nog nooit meegemaakt. Ik parkeerde de auto. Met al mijn kracht moest ik het portier van de Punto tegen houden bij het openen om te voorkomen dat het uit zijn scharnieren werd gerukt. Ik leunde tegen de wind in en strompelde langs de vangrail naar het mooiste maar ook meest winderige punt.

Plotseling wakkerde de hete wind nog meer aan en ik kon mij net met twee armen vastklampen aan de vangrail. Ik durfde een minuut lang niet los te laten! Honderd kilo bijna weggewaaid! Ik niet, want het was ronduit angstig. We reden naar beneden naar Lentas.

Het was ongelofelijk, maar het zag er precies eender uit zoal ik mij dat herinnerde. Een paar appartementjes waren er bijgebouwd, maar verder leek het net zo haveloos als toen. We parkeerden de auto en liepen het steile weggetje af naar het strand. In mijn herinnering groeide er toen, bij wijze van spreken, nog geen grasspriet. Ook maar eens checken. Een schitterend hotelletje met restaurant en een heerlijke schaduwrijke veranda aan zee.

Deze uitspanning was er nog niet in Ik vertelde van vroeger en hij hing aan mijn lippen. Echte toeristen kwamen hier zelden, alleen bezoekers en hij vond mijn ervaringen van toen ontzettend leuk. Dat ga ik zeker doen. Uiteraard kregen we, bij wijze van afscheid, nog heerlijke lokale Raki van hem en een schaaltje meloen met wat ijs.

Het geheugen is een raar ding. Lentas zag er drie decennia toch echt wel wat armoediger uit en er blijkt toch wel het een en ander bijgebouwd. Er stonden destijds wel wat bomen, maar het was beslist kaler dan nu. Maar de sfeer was nog steeds hetzelfde, gelukkig! De laatste dag spendeerden we toch aan het zwembad en in Cherso. De rust was langzaam in ons systeem teruggekeerd. Aan het einde van onze laatste dag besloten we ook te gaan kijken. We hadden er al eerder gekeken maar toen was het nog erg rustig.

Nu vielen we met ons neus in de boter: Toch wel weer iets aparts om mee te maken. We worden ook een dagje ouder tenslotte en we keken onze ogen uit. Starbeach is bovendien schitterend aangelegd en geweldig georganiseerd. Chapeau voor de uitbaters. We aten er nog een hapje in de late avondzon waarna onze wegen ons weer even scheidden.

Het zijn geen boezemvrienden in de klassieke zin van het woord, maar   hebben genoeg overlap om regelmatig met elkaar om te gaan. Het ging prima deze week. We hebben ze niet kunnen betrappen op excessen, dus dat viel weer mee. Maar dat was prima, want ze hadden beiden net hun diploma gehaald en een leuke vakantie was best verdiend. Wij zijn tenslotte ook zestien geweest.

De terugreis ging ook soepeltjes. Het is ook niets bijzonders meer. Het kost geen drol en via internet kan je alles van tevoren regelen en als je, zoals wij, vanaf Rotterdam vliegt gaat het helemaal alsof het een busreisje is. Vliegen vind ik op zich niet echt leuk. Sterker, het is strontvervelend, tenzij je bij het raampje zit! Je ziet een planeet onder je voorbij trekken terwijl je daar zit daar met een paar honderd man in een bonk staal en kunststof. Ik blijf dat toch wel iets bijzonders vinden.

Ik keek mijn ogen uit. Aangekomen in Nederland was het tien graden koeler maar het voelde warmer! Maar ja, ik had ze al geschreven voordat een en ander gebeurde, en wat mij betreft is de tekst daarom niet minder waar. Kreta was andermaal een kleine hersenspoeling. Het levendige Cherso en de kust is natuurlijk leuk, maar de andere wereld die er in Kreta nog steeds is, de wereld van weleer, dat is toch wel wat.

Het relativeert ons jachtige bestaan. Maar, we moeten realistisch zijn, veel mensen op dit eiland leven ook behoorlijk armoedig en onder die pittoreske en zonnige buitenkant gaat soms een zwaar bestaan schuil. Een week is veel te kort en we moeten nog maar eens terug om ons onder te dompelen in deze bijzondere plek die zo dichtbij lijkt maar ook ver van ons af staat. Om te relativeren en, voor alles, om tot je zelf te komen.

De foto's staan hier: Jeetje, daar ben ik echt wel vaak geweest. Het begon al in , met mijn ouders en mijn zus en, na het eerste jaar, samen met de Familie H. Het waren hele ondernemingen om er te komen, maar de vakanties waren legendarisch. Het Oostenrijkse avontuur speelde zich vijf jaar achter elkaar af. De jaren er na startten we wat later want de heer H. Maar mijn moeder verzachtte het leed en zorgde altijd voor een goed gevulde plastic tas met snoep en stripboeken. Een feestje waar we ons al weken van te voren op verheugden!

Goed voor een topsnelheid van km per uur. Met de wind in de rug. Met vier personen en vakantiebelading was het bij km per uur helemaal gedaan. Het was natuurlijk altijd juli en tegen de tijd dat we Utrecht voorbij waren was de auto een regelrechte oven.

De enige remedie was de ramen open te draaien, maar niet te ver anders verdween de complete inboedel naar buiten. Er werden handdoeken voor de ramen gehangen om de temperatuur dragelijk te houden. Na een pauze moest je donders goed oppassen, want de plastic bekleding in de auto was heet genoeg geworden om de blote kinderbeentjes ernstig te verminken. Aan het einde van de dag was iedereen ook nog eens doof van het gedender van de rijwind door de open ramen.

Onderweg moest er overnacht worden en de volgende dag was de bezoeking nog erger. We kwamen zuidelijker en de temperaturen stegen naar 35 graden en meer. Hij heeft me leren spreken. Hij heeft me leren lopen. Nee, wij kunnen niet spreken en wij kunnen niet lopen. Misschien zijn we daar- voor wel te veel met de zware klei verbonden. Woest was ik wanneer ik een en ander telkens weer over moest doen: Menig- maal sprak ik dan - in zuiver Westfries - van 'die hufter'.

Ik slaagde en kwam op de planken. Toen ik na mijn demobilisatie in Oudesluis terug kwam zeiden ze: We mijmeren samen over die andere Daan Pool. Een wat wonderlijke figuur, wanneer je hem hoort zeggen: Ik hou van dit land. Dat is zijn voertaal. Niet omdat hij geen Westfries kan spreken. Hij is een rasechte Westfries, die een Nederlandse heer is geworden. Ik werd hier eens uitgenodigd, moest daar eens naar toe. Elke avond was een rijksdaalder en die was mooi meegenomen.

Ik raakte in kennis met Dirk Zon, de pianist uit Anna Paulowna, die op tal van dansavonden moest optreden. Ik was een welkome aanvulling op zijn programma. Voor een rijksdaalder, terwijl Zon een veelvoud doorberekende. Nou, gelijk had 'ie ook nog. Tja, dat is een verhaal op zich. Ik kocht liedjesboeken in de boekwinkel. Ik kocht een enkel vers en droeg dat voor. Met eigen werk had het nog helemaal niks te maken.

Ik moest naar Petten: En op sokken, want de weg was bikkelglad. Het toneel was een oppervlakte van een paar vierkante meter. Daar stond ik op een grote kist, met kostuums en alles en nog wat.

Waar ik, wat die avond betreft, nu nog met veel plezier aan terug denk? Aan de twee rijks- daalders, die Bellis me extra gaf. Voor mij een bewijs dat ik het goed had 27 gedaan. Vier jaren heb ik op deze manier gewerkt. Ik begon de artistieke benen een beetje onder het lijf te krijgen. Liedjes van anderen, met een enkel liedje van mezelf er bij. Vorig jaar is hij in Amerika overleden. Is een wereldberoemde violist geworden. Hij kwam uit een Joods gezin. Zijn ouders zijn in de tweede wereldoorlog ver- gast.

Hij wist net op tijd te ontkomen. Ik ging met zijn muziek naar Jan van den Brink: Die sloeg zijn handen van verbazing in elkaar. Wilde niet geloven dat die muziek was ge- schreven door een jongen van 16 jaar. Want zo jong was Van der Woude toen. Hij begint als het ware tegen zichzelf te praten.

Wat een be- scheiden jochie. Toen ik vier composities van hem had aanvaard en hem schreef hoeveel hij er voor moest hebben kreeg ik een brief terug dat hij het graag voor niks had gedaan: Ik heb hem het gewone honorarium van vijfentwintig gulden gestuurd.

Je voelde aan dat je programma beter moest worden. Je bleef zoeken, tastte de smaak van het publiek af. Je begon wat hoger te grij- pen en kreeg meer moed om dat te doen. Tja, zo gaat dat. Je weet wel waar je aan begint, maar je weet nooit waar het eindigt. Er kwamen Westfriese voordrachten en gedichten bij. Ik denk nog steeds met vreugde terug aan het werk van Fred Groot, die nu in Wieringerwaard woont.

Toch zat je af en toe met je pro- gramma. De faam werd zo groot, dat je bij herhaling enkele keren op dezelf- de plaats werd gevraagd. Dan zocht je naar uitwegen, welke nadien nieuwe wegen bleken te zijn.

Dat was bijvoorbeeld het geval in Schagen: Ik was daar pas geweest, maar ter gelegenheid van de Schager kermis wilde Schenk me nog eens hebben. Terwijl ik niks nieuws had.

Toen ik op kwam had ik eigenlijk nog geen idee van hoe het zou gaan worden. Ik had het water in mijn handen. Het stuk is je van hèt geworden. Het publiek was uitzinnig van enthousiasme.

Er was één dame, die geen voorstelling heeft gemist. Het nummer werd de aanloop tot de reeks voordrachten van mezelf en anderen. Van links naar rechts: De liedjes van Paoli had ik steeds minder nodig. Ik begon meer en meer eigen werk te brengen. En in mijn werk verwerkte ik af en toe een bepaald maatschappelijk of sociaal aspect.

Ik werd anti- militarist en in sommige liedjes getuigde ik daarvan. Het is precies na te gaan, want in zijn plakboeken staat elk optreden vermeld. Er is vrijwel geen plaats op te noemen in West-Friesland, waar Daan Pool niet op de planken van het dorpscafé heeft gestaan. Vijftien jaar in zijn eentje, met telkens weer andere pianisten.

Meer dan vijftig in totaal. Je moest immers genoegen nemen met de begeleiding, die ter plaatse aanwezig was. Dat gold ook voor de piano. Goede verlichting, slechte verlichting.

Een goed toneel, een slecht toneel. Maar altijd een zaal vol met mensen. Kijk je, zelfs bij al die successen, uit naar wat anders.

Het werd, gedurende een vijftal jaren, een optreden met Tommy Bouwman. Heerlijke jaren om aan terug te denken. Jaren met een vaste pianist. Iep van Bruggen vele jaren. Een nerveuze, maar een verrukkelijke tijd. Dag en nacht was je in de weer: Ja, de namen komen opeens weer boven: Er zijn er nog meer geweest, van wie me de naam niet zo een, twee, drie te binnen schiet.

Een onderbreking in de oorlogsjaren. Ik mocht geen twee beroepen uitoefenen: Ik koos voor het artiesten- beroep. Als kleermaker had je een pak kunnen ruilen voor een mud tarwe, maar met voordrachtskunst was dat niet mogelijk. Conflict met de Duitse bezetter over al dan niet optreden. Ik had geen zin om naar hun pijpen te dansen. Onderduiken, Zand er over. Na de oorlog weer begonnen. Het showelement deed zijn intrede.

Prachtige gordijnen, prachtige kostuums. Maar nog steeds als hoogtepunt van het programma echte Westfriese humor en menigmaal ook Westfriese conference. Je streef- de naar steeds meer succes. Noem het een bepaalde vorm van ijdelheid. Toen we er aankwamen werden we opgewacht door een toneelmeester en twee toneelknechten.

We konden krijgen wat we heb- ben wilden, maar we hadden alles wat we nodig hadden zelf mee genomen. Mensen, mensen, wat een paniek. We kregen behoorlijk woorden, maar wèl onze zin. Een afgeladen Kras bejubelde ons. Mijn grootste triomf kwam echter toen de toneelmeester me na afloop de hand kwam schudden en me liet weten dat hij zo iets voor onmogelijk had gehouden.

Op dat mo- ment voelde ik dat het ogenblik was gekomen om er mee op te houden. Ik heb het mijn mensen verteld. Ik kan niet hoger en ik wil niet zakken. Ik zet er een streep onder. Daan komt met het plak- boek aandragen. Twintig uitverkochte zalen in tal van plaatsen in West-Friesland. Met als uitsmijter de aller- laatste voorstelling in Oudesluis.

Uren achtereen stonden mensen in de rij om voor deze voorstelling een kaartje te bemachtigen. Teleurgestelden gingen er van uit dat er nog wel enkele voorstellingen zouden volgen.

Daan had de streep er definitief onder gezet. Beu van het optreden op het toneel. Soms onder de moeilijkste omstandigheden. En ik wilde per se geen twee of drie keer afscheid nemen. Misschien was het ook omdat ik het gevoel had dat mijn taak was vervuld. Ik zal heus wel wat ijdel zijn: Maar ik dacht zo te mogen zeggen dat ik op het 30 gebied van de Westfriese kleinkunst en de Westfriese voordracht heb ge- pionierd.

Er kwamen er zelfs bij me om dit vak te leren, anderen leerden het uit zich zelf. Ik heb ze niet gezien, maar ik heb er wel over gehoord: Om- dat de Westfriese kleinkunst in zijn beste vorm in westelijk West-Fries- land niet zo bar veel beoefenaren meer telt. En het Westfries-eigene, ge- bracht in cabaretvorm, is niet iets exclusiefs voor een specifiek Westfries publiek.

Ik heb eens een programma gebracht ter gelegenheid van een of ander jubileum bij Albert Heijn. Allemaal mensen in avondkleding in de zaal. In het fatsoenlijke natuurlijk. Zeg ik tegen een dame met fraaie inkijk op de voorste rij: Het was het succes- nummer van de avond. Hij heeft er geen voet meer op gezet. Hij pakte een filmcamera. Zijn volgende werkstuk was een film over en van West-Friesland: Hij werd als cineast verbonden aan het Zuiderzee- museum.

Ter gelegen- heid van de film over een Wieringer begrafenis werd ik eens uitgenodigd op het ministerie van Onderwijs. Hoge hoeden, geklede jassen, deftige rede- voeringen, verbazing over wat eenvoudige mensen als amateur-filmacteurs kunnen presteren. Wegrijden in grote limousines. En Daan met de tram naar het station van het spoor en met de bus naar Oudesluis.

Uitstappen met je koffertje en dan de begroeting van een buur- vrouw: Hei je ut een beetje gezellig had?

Dan voel je waar je thuis bent. Koningin zou komen, ministers en allerlei hotemetoten. Denk je bij je zelf: Zit je vervolgens thuis nog een beetje na te genieten van het figuur, dat je hebt geslagen, maar dan kijk je uit het raam naar de ringvaart, naar Oudesluis, naar de hemel, die boven West-Friesland 31 koepelt.

En dan voel je je meteen op je gemak. Dan schiet je even later weer in een lach, bij de gedachte aan het antwoord aan een staatssecretaris, op wiens aandringen je met tegenzin champignons at - nadat hij had gevraagd hoe je ze vond: Zoals je het in Oude- sluis zou zeggen. Hij heeft - weliswaar in voorbije jaren: Zijn naam tovert immers nog altijd een ontspannen lach op het gezicht van duizenden Westfriezen. Aan zijn navolgers de taak dit stuk rijk- dom levend te houden.

Geloven dat het komen zal , dat land. Geloven in de Lente als de wilde stormen komen de kleine bloem haar jonge bloei hardhandig wordt ontnomen, de hemel huiverend openwaait in roekeloze pracht, Geloven dat het komen zal, jouw kracht.

Mar gr eet van Hoorn 32 De Westfriese Munt Toen in het bestuur over de zeventien Nederlandse gewesten door Philips II werd overgenomen, spitsten zich reeds bestaande moeilijkheden toe.

Philips II had nl. Stappen in deze richting waren het instellen van de Achterraad of Consulta met uitsluitend Spaans-gezinde leden, een nieuwe kerkelijke indeling om de ketterij doelmatiger te kunnen bestrijden en de handhaving van een flinke Spaanse troepenmacht. Dit alles en de slechte economische toestand leidde in augustus tot de Beeldenstorm. Het Spaanse antwoord was de benoeming van een landvoogd in de persoon van de hertog van Alva, de instelling van de Raad van Beroerten en een versterking van de Spaanse troepenmacht met tienduizend man.

Daarmee was de oorlogstoestand een feit geworden. De ook voor Oranje onverwachte gebeurtenissen te Enkhuizen en de ver- overing van Den Briel hadden tot gevolg dat vele steden in het Noorderkwartier de zijde van de Prins kozen. Alleen Amsterdam bleef Spaans gezind. Men besloot daar de Prins weer als stadhouder te erkennen en de vrije uitoefening van de godsdienst toe te staan. Maar vooral werd er beraadslaagd over de vraag, hoe men de op- stand zou kunnen financieren en daarvoor waren o.

De regeringsperiode van Karei V werd gekenmerkt door een rustige ont- wikkeling van het muntwezen en een redelijke economische stabiliteit. Wel traden er enkele veranderingen op en werd in de gouden Philip- pusgulden van 25 stuivers vervangen door de iets lichtere gouden Karolus- gulden voor 20 stuivers. Philippus goudgulden Delm Daarnaast werden de hele en halve gouden realen geslagen: De Karolusgulden later kortweg gulden genoemd werd vrij spoedig de algemene rekeneenheid.

De onderverdeling in 20 stui- vers werd eveneens algemeen aanvaard. Bij de verdere onderverdeling van de stuiver traden echter aanzienlijke verschillen op. In Holland handhaaf- de men de verdeling in 16 penningen. Er werd in die periode met succes gestreefd naar een grotere uniformiteit in het muntwezen, zowel in de beeldenaar als in het randschrift. Ook valt in deze periode in Nederland de ontwikkeling van de grotere zilveren munten de daalders en de gouden dukaat; de eersten in Duits- land en de tweede in Hongarije ontstaan.

De vele verschillende Duitse daalders waren vaak ongelijk in grootte en gewicht en dus in waarde en werden daarom slecht aanvaard. Na vele moeilijkheden werd tenslotte een beperkt aantal Duitse daalders tegen de koers van 30 stuivers in Nederland geaccepteerd. Door hertog Karei van Gelre werd in de eerste daalder in de Noordelijke Neder- landen geslagen.

Een voorbeeld dat navolging vond. Ook werd in de zilveren Karolusgulden van 20 stuivers in omloop gebracht. De ont- Zilveren Karolusgulden Delm 5 wikkeling van deze grotere zilveren munten en gouden munten, werd sterk bevorderd door de aanvoer van goud en zilver uit Mexico en Peru. Bij het begin van de regering van Philips II werd de Karolusgulden zelfs vervangen door de zwaardere Philipsdaalder van 35 stuivers, spoedig ge- volgd door de munten van V 2 , V 5 , V t0 en V» Philipsdaalder.

Philipsdaalder Delm 39 34 Naast de officiële munten werden er nog vele in omloop gebracht door niet erkende muntateliers, de z. Vaak munten van een af- wijkend gehalte en gewicht en een onduidelijke koers. Om dit kwaad te bestrijden werden de zilveren daalder op Saksische voet, de rijksdaalder en de dukaat op Hongaarse voet tot Rijksmunt verklaard. Pas in werd in Nederland het eerste koperen muntje geslagen: Aan de stabiliteit van het geldwezen kwam snel ene einde toen de regering werd overgenomen door Philips II.

De kosten van rente en aflossing van de Staatsschuld stegen van tot van nog geen De prijzen van het graan in Utrecht liepen van april tot november op van 53 stuivers tot stuivers per mud. De aanzienlijke lastenverzwaring en de scherpe geldontwaarding verscherp- ten de sociale tegenstelling. Hoe men de opstand financierde Om in deze omstandigheden een antwoord te geven op de vraag hoe de opstand zou kunnen worden gefinancierd was bepaald niet eenvoudig.

Bovendien begon de oorlog met vaak langdurige belegeringen, waarbij geld nodig was om de soldij van de huursoldaten te betalen. Daarom werden er, al dan niet met toestemming van de Staten van Holland Noodmunt Alkmaar Van Gelder 47a en Zeeland, noodmunten geslagen; van zilver, later van tin en zelfs van papier. Veel van deze noodmunten moesten door deze Staten worden ge- garandeerd. Een eerste antwoord op de hierboven gestelde vraag werd in februari Gestempelde gouden Angelot van Vianen Delm 35 gegeven.

Deze verhoging moest als lening aan de Sta- ten worden afgestaan. Ongestempelde munten werden verboden. Deze maatregel leverde ƒ Een tweede antwoord was de opdracht aan de Munt te Dordrecht, koperen duiten en penningen V 2 duit te slaan.

De baten, die uit deze maatregel ontstonden, werden ge- taxeerd op ten minste één miljoen gulden. Er was bovendien een andere ontwikkeling te constateren. Werd op de eerste duiten nog de naam van koning Philips II aangebracht, reeds spoedig ontwikkelden deze munten zich tot zuiver Hollandse munten, waarop iedere verwijzing naar de koning ontbrak. Door het ontbreken van een centraal gezag begon men opnieuw in alle ge- westen en oude muntplaatsen eigen munten te slaan.

In Holland sloeg men de gehelmde rijksdaalder met het borstbeeld van Prins Willem van Oranje. In Zeeland, Gelderland en Overijssel de Bourgondische Kruisdaalder, in Friesland een rijksdaalder naar Saksisch voorbeeld en in Utrecht een rijks- daalder met het gewestelijk wapen. Toch was meer uniformiteit dringend noodzakelijk, maar ook de pogingen ondernomen in de periode van Lei- cester hadden maar weinig resultaat.

Naast enige met name genoemde gouden munten mochten alleen de Neder- landse rijksdaalder met de halve man , de halve rijksdaalders, de hele en de halve Leeuwendaalder en het Tienstuiverstuk worden geslagen. Een munt van een gulden was daar niet bij, maar de waarde bleef als reken- eenheid 20 stuivers bestaan.

Het muntbeleid in de Zuidelijke Nederlanden, dat er op was gericht de Noordelijke Nederlanden in moeilijkheden te brengen leidde er toe, dat er in de Noordelijke Nederlanden andere munten moesten worden geslagen.

Daardoor werden in twee nieuwe munten in omloop gebracht n. Maar in de gewesten buiten Hol- land bleef men in strijd met de voorschriften daalders, florijnen, schellingen en stuivers slaan met vaak een te laag zilvergehalte. Pas na kon onder druk van het machtige Holland een grotere uniformiteit worden bereikt. Een serie nieuwe munten verscheen: Bovendien werden de in omloop zijnde 28 stuiverstukken en schellingen gestempeld en in waarde verminderd.

Na ontstonden de volgende nieuwe gouden munten. De grote Gou- den Rijder aanvankelijk 10 gulden, later opgewaardeerd tot 14 gulden , de dukaat en de dubbele dukaat.

Daarnaast waren in omloop de kleinere munten zoals schellingen, stuivers, dubbele en halve stuivers, oortje dub- bele duiten en duiten. Het op deze wijze tot stand gekomen muntsysteem is praktisch ongewijzigd blijven functioneren tot de inlijving bij Frankrijk in Toen dan ook in de oorlogstoestand met Spanje een feit was geworden en na een groot aantal steden in het Noorderkwartier, vaak onder druk van een kleine minderheid van felle Calvinisten, de zijde van de prins had gekozen was de zaak van de opstand in wezen hopeloos.

De machtsverhouding, militair en economisch tussen het wereldrijk Spanje en een aantal kleine Hollandse steden, doet denken aan die tussen een olifant en een groepje ongedisciplineerde mieren. Discipline en saamhorig- heid tussen de opstandige steden ontbrak grotendeels.

Het stedelijk belang bleef vaak een doorslaggevend argument. En het diep- tepunt in de strijd ontstond na de val van Haarlem waardoor de be- langrijkste verzetshaard het gewest Holland in twee delen werd gesplitst. Om nu het verzet in het noorden te kunnen voortzetten, ontstond op voor- stel van de Prins van Oranje in een college van Gecommitteerde 1. Tien jaar later werd bij Acte van Confirmatie besloten dit college in stand te houden tot aan het einde van de oorlog met Spanje.

De eerste muntslag in Hoorn Ondanks het feit dat Holland door de Spanjaarden was verdeeld in een noorder- en zuiderkwartier, ging de muntslag in Dordrecht door. In besloten de Staten van Holland een rijksdaalder en een Hongaarse dukaat te slaan, maar dit besluit werd niet uitgevoerd. Nog hetzelfde jaar nam men een nieuw besluit om een rijksdaalder te slaan met een koers van 42 stui- vers met als randschrift Vigilate Deo Confidentes Weest waakzaam in vertrouwen op God.

Ook de uitvoering van dit besluit werd vertraagd, maar in werd deze rijksdaalder geslagen, bijna gelijktijdig met een- zelfde rijksdaalder, geslagen te Hoorn. Op de laatste ontbrak het munt- teken van Dordrecht en was als muntteken een hoorn aangebracht. Hollandse Rijksdaalder muntteken Hoorn - Natuurlijk was deze muntslag niet alleen goedgekeurd, maar zeker bevor- derd door het Hoornse stadsbestuur. Deze muntslag leverde direkte baten op voor de stad en bevorderde ook in hoge mate de Oostzeehandel.

Maar even natuurlijk was deze muntslag in strijd met alle bestaande rege- lingen en dus volstrekt onwettig. Nicolas Camerling met de opdracht om alle stem- pels en gereedschappen in beslag te nemen.

De schout en de schepenen moesten daarbij hulp verlenen. En indien het personeel het werk toch zou willen voortzetten, dreigde een vervolging wegens majesteitsschennis. Toch moet in de voorgaande jaren met de Prins over het slaan van munten zijn gesproken, want in de brief van de delegatie staat o. Bij de aankomst in Hoorn kreeg het stadsbestuur een krachtig vermaan, waarop echter werd geantwoord, dat men niets kwaads had bedoeld en zich beriep op een toezegging van de Prins.

De muntslag had vooral de bedoeling de handel te bevorderen, maar natuurlijk was men bereid de ver- dere aanmunting te staken. Zeer waarschijnlijk zijn al het gereedschap en de stempels in Hoorn gebleven, want in werd opnieuw tot de oprich- ting van een munt overgegaan, maar nu door het gewestelijk college de Gecommitteerde Raden.

In de daarop volgende vergadering van de Gecommitteerden te Hoorn besloot men echter anders. De munt zou drie jaar in Hoorn blijven en daarna eveneens voor drie jaar naar Alkmaar worden overgebracht. De opbrengst van deze munt zou ten goede komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier. Bovendien werd een nieuw randschrift voor de munt vastgeesteld. Natuurlijk werd er ook bezwaar gemaakt door allen, die één munt wilden houden voor het gehele gewest Holland dus alleen de Munt in Dordrecht.

Ondanks het verzet sloten de Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medemblik in januari een overeenkomst om rijksdaalders, dukaten en andere munten te slaan en om elkaar bij te staan, wanneer iemand deze muntslag zou trachten te beletten.

Volgens de eerder gemaakte afspraak zou de munt in naar Alkmaar moeten worden overgeplaatst, maar daarvoor voelden de Westfriese steden niets. Om nu de oude afspraak ongedaan te maken kwamen deze steden met een voorstel om het aantal gecommitteerden te verminderen van 7 tot 5.

Als motief werd aangevoerd de besparing van reiskosten. Wanneer men 5 afgevaardigden koos, zouden Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen en Medemblik ieder één afgevaardigde kunnen krijgen.

Edam en Monnikendam zouden samen één afgevaardigde kunnen benoemen. Purmerend zou geen afgevaar- digde mogen aanwijzen, omdat deze stad het eigendom was van een particu- liere heer. Ook nu verzette Alkmaar zich en zeker terecht tegen dit Westfriese voor- stel en besloot men tot nader overleg met Purmerend, Edam en Monnicken- dam om de bestaande regeling te handhaven.

Ook werd een onderhandelaar naar Hoorn gestuurd. En voorts is bij de meeste stemmen besloten, dat de munt terwiUen van het gemak en de igghig opgericht zal worden en werkzaam zal zijn in Hoorn voor de tijd van 3 jaar mits dat na afloop van de genoemde 3 jaar de munt overgebracht zal worden naar Alkmaar en aan het eind van die drie jaar naar Enkhuizen, met dien verstande dat de eventuele opbrengst van de munt ten goede zal komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier deze in scriptie zal worden aangebracht: Die van Edam, M.

Bij mij der stede Alcmaer secretaris, Uittreksel uit de notulen van de vergadering gehouden in Hoorn door de magistraten en de gedeputeerden van de steden van West-Friesland en het Noorderkwartier op de 21e November Die van Edam, Monnickendam en Purmerend verklaren met die van Alkmaar, dat de munt krachtens het voorgaande in augustus genomen besluit naar Alkmaar zal worden overgebracht. Getrokken uit de genoemde notulen en na vergelijking daarmee bevonden overeen te stemmen door mij, secretaris van de stad Alkmaar.

Alkmaar ontving in mei een brief van de Prins, waarin hij zijn beslissing meedeelde. Opnieuw trachtte Alkmaar de oude toestand te herstellen, stuurde ook een afgevaardigde naar de Prins, doch opnieuw zonder succes. De drie Westfriese steden, blijkbaar overtuigd van hun kracht, veranderden zelf de naam van het College van Gecommitteerden in de Staten van West- nesland.

De Staten van Holland stuurden een commissie naar Hoorn om er op aan te dringen deze zaak ongedaan te maken, maar ook dit was een vergeefse reis. Wel sloten de Westfriese steden een onderling akkoord tot wederzijdse bijstand en benoemden dr. De onenigheid bleef dus bestaan. Maar op uitdrukkelijk verzoek van de Prins werd het college tenslotte toch weer uitgebreid van 5 tot 7 leden: Van overplaatsing van de munt naar Alkmaar kwam daardoor niets.

Alk- maar kon dan wel proberen een Amsterdammer Hans Vlaming als munt- meester te benoemen, de Westfriese munt ontwierp een stuiverstuk, met alleen de wapens van de drie Westfriese steden.

Opnieuw volgden er brieven en protesten, waarbij nu ook de verdeling van de opbrengst van de munt ter sprake kwam. Maar de Westfriese ste- den antwoordden: Tenslotte ging Alkmaar toch akkoord met een college van vijf leden, mits Alkmaar naar evenredigheid meedeelde in de opbrengst van de munt, ter- wijl het afstand deed van de muntslag.

Tussen de Groninger Ommelanden en de stad Groningen bestonden uiterst slechte verhoudingen, vooral door het verraad van Rennenberg De munten voor de Ommelanden werden daarom elders geslagen o. Toen nu Alkmaar in in feite voor de Westfriese munt was uitgescha- eld, verklaarde het stadsbestuur zich bereid de munten voor de Ommelan- den te slaan.

Ook deze poging om een munthuis in Alkmaar op te richten mislukte evenwel. De Gecommitteerden van West-Friesland gingen hier- mede akkoord maar stelden als voorwaarde, dat zij ook de dubbele dukaat 42 Delm Dubbele dukaat Spaans type met de 2 hoofden , de Hongaarse dukaat en de rijksdaalder zouden mogen slaan en dat het Westfriese wapen op de penningen mocht worden ge- slagen. Zo was dus rond de strijd om de munt beslist ten gunste van West- Friesland.

Maar de uitvoering van de afspraak om de munt periodiek te verplaatsen naar de andere Westfriese steden gaf opnieuw moeilijkheden. Hoorn had volstrekt geen haast om de munt te verplaatsen. Eindelijk werd in , dus na 15 jaar, de munt naar Enkhuizen overgebracht. Opnieuw werd lang en breed overlegd over de vraag wanneer nu Medemblik aan de beurt zou komen.

Maar of muntmeester Caspar Wijntges nu weinig zin had in een verhuizing naar Medemblik öf om welke andere reden dan ook, Medemblik kwam pas in voor het eerst aan de beurt. Een uiterst schrale beloning voor haar steun, gegeven bij de oprichting van de Westfriese munt. Later werd de munt beurteling gevestigd in één van de drie Westfriese steden, al gebeurde dit niet steeds met regelmatige tussentijden zie tabel A.

Daarna werd de inrichting opnieuw naar Hoorn overgebracht, waar vooral 43 materiaal werd geslagen voor de Aziatische Raad en de munten met het op- schrift Indiae Batavorum.

Naar gegevens van Mr. De muntmeesters en hun muntslag - De muntateliers Voor het slaan van munten waren en zijn een apparaat en een organisatie nodig. En omdat de muntslag in West-Friesland afwisselend plaats moest vinden in één van de drie Westfriese steden gaf dat bijzondere problemen. Zowel Hoorn, Enkhuizen als Medemblik moesten een werkplaats ter be- schikking stellen. Hoorn vestigde zijn muntatelier in een van de gebouwen van het St.

Catha- rinen klooster, gelegen recht tegenover het tegenwoordige politiebureau in de Muntstraat. In Enkhuizen werd een muntatelier opgericht in wat nu Westerstraat is. Op die plaats werd in een woning gebouwd voor de biechtvader van de omringende vrouwenkloosters.

Nadat deze gebouwen waren over- gegaan in handen van de stedelijke overheid, werd het westelijk gedeelte bestemd tot vergaderplaats van de Heren van Admiraliteit. Het oostelijk deel werd gebruikt als muntatelier toen in de munt voor het eerst in Enkhuizen gevestigd werd. In werd op dezelfde plaats een munt- üen muntbalans met bijbehorende gewichtjes. Het gebouw van de Munt in Medemblik werd in de 17 e eeuw gedeeltelijk gesloopt en alleen de Muntstraat geeft nog een herinnering aan de plaats, waar in deze gemeente eens de Westfriese munten werden geslagen.

Behalve in Enkhuizen zijn de gebouwen volledig verdwenen en is de her- innering aan de plaatselijke muntateliers overal in de straatnaamgeving blij- ven bestaan.

In deze muntateliers moesten werktuigen worden geplaatst om de munten te kunnen slaan en dit slaan van munten geschiedde tot in de 17 e eeuw volgens de oude beproefde methode. Hierbij werd het goud, zil- ver of brons eerst gesmolten, waarna andere metalen werden toegevoegd tot het vereiste gehalte was verkregen. Op deze produktie van het munt- materiaal werd een regelmatige controle uitgeoefend. Het gesmolten munt- materiaal werd - meestal in zandvormen - uitgegoten tot smalle repen, die iets dikker waren dan de dikte van de te vervaardigen munt.

Na de afkoe- ling werden deze metaalrepen - eerst met de hand en later met behulp van walsen - op de juiste dikte gebracht. Uit deze repen werden met een metaal- schaar ronde muntplaatjes geknipt, die nauwkeurig werden gewogen met behulp van standaardgewichten, de z. Meestal moesten deze muntplaatjes daarna chemisch worden gereinigd van vuil en metaal- oxyden.

De stem Pelsnijder had daarvoor de tekening en het randschrift van munt- en keerzijde met de hand in stalen stempels gegraveerd. Met deze stem- pels werd uit het muntplaatje een munt geslagen.

Dit geschiedde met de and op een aambeeld of later met behulp van een tangvormig instrument. De kenmerken van de met de hand geslagen munten zijn een onregelmatige, onafgewerkte rand en een grote variatie in typen. Dit laatste vooral omdat de stempels tamelijk snel versleten waren, en ieder nieuw stempel van het vorige verschilde.

Opmerkelijk is ook dat de as door de voorzijde van de munt bijna nooit samenvalt met de as op de keerzijde, m. Heel langzaam veranderde de techniek.

Voor het pletten construeerde men een zware pletmolen, vaak aangedreven door paardekracht. Het knippen werd vervangen door het ponsen van de muntplaatjes. Het oude slaan van de munten werd vervangen door het werken met een schroefpers. In Augs- burg werd deze methode reeds in toegepast.

Hoewel men in Nederland reeds vroeg van deze nieuwe ontwikkeling op de hoogte was, duurde het toch nog geruime tijd voor men deze nieuwe metho- de M, t0epaste ' Want de Staten vaardigden in een verbod uit voor het hebben en het gebruik van een metaalpers. Bij overtreding van dit ver- bod kon de eerste overtreding worden gestraft met een boete van duizend gouden Nederlandse dukaten.

Maar omdat de buitenlandse munten vaak wel geschroefd en daardoor fraaier en vooral gelijkmatiger waren, werd aan de Staten van Holland door de Gecommitteerde Raden om een nader ad- vies gevraagd.

Dit advies aan de Staten van Holland en West-Friesland luidde afwijzend, mmers wanneer de munt met de hand wordt geslagen maakt dit een flink lawaai, het schroeven van munten is echter praktisch geluidloos.

Daarom luidde het advies: De Staten van Holland en Utrecht droegen dan ook in aan Gijbert Symons van den Burgh op pletmolens en schroefpersen te leveren ten dienste van de muntfabricage. De fraaie ronde vorm maakte gelijktijdig een betere afwerking van de rand mogelijk. Reeds spoedig gebruikte men daarvoor de kartelmachine van Castaing, waarmede zowel een karteling als een inge- drukt randschrift konden worden aangebracht.

Soms werd de rand afge- werkt met een bloemrand of met een kabelrand, zoals o. Het recht om munten te slaan lag reeds van oudsher bij de wereldlijke over- heid en in West-Friesland bij de Gecommitteerde Raden, ook al geschiedde dit dus met toestemming van de Staten Generaal.

Men moest zich niettemin nauwkeurig houden aan de door de Staten Generaal gestelde voorwaarden. De muntmeesters werden daarom benoemd en beëdigd door de Gecom- mitteerde Raden. Deze muntmeesters, in het algemeen kapitaalkrachtige lieden, waren in feite particuliere ondernemers. Hun inkomen bestond uit de nominale waarden van de geslagen munten, verminderd met de prijs van de grondstoffen, de aanmaakkosten en een afdracht aan de overheid; de sleyschat of seignoriage.

Deze sleyschat was een vast bedrag per geslagen munt, die evenwel alleen van gouden en zilveren munten moest worden betaald. Van de koperen munten werd geen sleyschat geheven. Het aantal van deze munten werd door de Gecommitteerde Raden beperkt gehouden om concurrentie met het zilvergeld te voorkomen.

De muntmeesters hadden het recht op de munten een eigen z. Bovendien waren ze verenigd in een serment, een organisatie die hun belangen moest verdedigen. Het inkomen van de muntmeester en het overige personeel steeg dus wanneer er meer munten werden geslagen. De belangrijkste technische medewerkers van de muntmeester waren de stempelsnijder en de essayeur, die het gehalte van het muntmateriaal moest controleren. Beiden werden door de muntmeester betaald, maar benoemd en beëdigd door de Gecommitteerde Raden.

Omdat het bij deze muntslag om zeer grote geldbedragen ging, waarvoor de muntmeester de verant- woordelijkheid droeg en dus ook aansprakelijk kon worden gesteld, werd bij zijn benoeming vaak een aanzienlijke waarborgsom geëist.

De muntmeester van de Westfriese munt verhuisde mee bij de periodieke verplaatsing van de munt. Enkele stukken hebben QP , heele enkele den Beemster bul. Hij voerde geen muntteeken, alleen hebben zijne dubbele stuivers eene roset, die wel als eene versiering is aan te merken.

De munthussen Onafhankelijk van de muntmeester werd door de overheid een waardijn aangesteld, die namens de overheid diende te letten op een nauwkeurige naleving van de voorschriften en op de vaststelling van de door de munt- meester te bepalen sley schat. Van iedere aanmaak van nieuw geslagen munten werd er, voordat ze in omloop werden gebracht, door de waardijn een aantal afgezonderd om deze te controleren op gehalte en gewicht.

Deze munten werden daarna in een verzegelde kist de muntbus opgeborgen en bewaard. Van ieder nieuwe aanmaak werd een procesverbaal opgemaakt van de soort geslagen munten en hun aantallen. De inhoud van deze muntbussen en de daarbij behorende gegevens waren nodig voor de berekening van de sleyschat en geven ons nu een tamelijk nauwkeurig beeld van de munten, die in de periode in West- Friesland werden geslagen.

Ondanks deze controle kwamen er nogal eens onregelmatigheden voor. Soms had men goedgekeurde, iets zwaardere munten opnieuw omgesmolten tot iets lichtere, waardoor het aantal en dus ook de nominale waarde steeg het z. Veel geharrewar ontstond er bij de invoering van de randaf werking over de vraag tot wiens werk de karteling behoorde en of men de kosten daar- van wel of niet in mindering zou moeten brengen op de te betalen sley- schat. Omdat de Westfriese munten beurtelings in één van de Westfriese steden werd geslagen, was onderling overleg noodzakelijk.

Daarvoor kwamen dan de stedelijke afgevaardigden bijeen op een bijna op gelijke afstand van die steden gelegen punt n. De gouden munten De gouden munten, die in de periode van tot , beurtelings in drie Westfriese steden werden geslagen, waren de gouden dukaten, de dub- bele gouden dukaten en de hele en halve gouden rijders tabel C. Voor deze munten werden reeds na korte tijd de beeldenaar en het rand- schrift, zowel als het gehalte en het gewicht, door de Staten Generaal nauwkeurig voorgeschreven, o.

Er werd daarbij bepaald hoeveel stuks van een bepaalde muntsoort uit de snede gram muntmetaal moesten worden geslagen. Hetzelfde gold voor de zilveren munten. De eerste gouden dukaten werden in West-Friesland geslagen in Het waren dukaten van het Hongaarse type en droegen aan de muntzijde het wapen van West-Friesland en aan de keerzijde het beeld van een staande ridder.

Er ontbrak, zoals overigens op alle dukaten, tot een waardeaanduiding. De aanmaak eindigde in In dezelfde periode verscheen de eerste dubbele dukaat van het Spaanse type. De muntzijde droeg het Spaanse wapen en alleen uit het randschrift bleek dat het een Westfriese munt was. Op de muntzijde had het Westfriese wapen plaats gemaakt voor een tekst binnen een ver- sierd kader.

De tekst luidde MO. Een aanduiding dat deze gouden munt van de Republiek werd ge- slagen op grond van de wet van de keizer. De keerzijde vertoonde een staande ridder met een opgaand zwaard in de linker- en een pijlenbundel met zeven pijlen in de rechterhand symbool van de zeven verenigde Neder- landen. Dubbele dukaai met man Delm De dubbele dukaat was van hetzelfde type met het dubbele gewicht. Na ontstond er zowel van de enkele- als van de dubbele dukaat een iets kleiner type in bijna dezelfde uitvoering, waarbij echter de binnenrand ontbrak.

Maar het aantal is in ieder geval aanzienlijk geweest en bedraagt zeker meer dan 3 miljoen stuks. De hele gouden rijder werd pas in geslagen. Het gewicht bedroeg bijna 9,5 gram. Deze munt vertoonde aan de muntzijde het wapen van de Verenigde Nederlanden en een randschrift als van het nieuwe type dukaten.

De keerzijde droeg een naar rechts galopperende ruiter met daaronder het Westfriese wapen. In het randschrift kwam ook de naam Westfr iesland voor. Op beide munten Grote gouden Rijder Delm ontbrak echter de waardeaanduiding. Deze munten werden slechts enkele jaren aangemaakt en ruim jaar later verscheen er een nieuw type van de hele en de halve gouden rijder. Deze waren iets kleiner van afmeting, Halve gouden Rijder 7 gld.

Delm de binnenrand ontbrak, maar ze werden wel voorzien van een waardeaan- duiding: Van deze muntsoorten hele- en halve rijders werd een aanzienlijk kleiner aantal geslagen en zeker niet veel meer dan ongeveer Naast deze officiële gouden munten werden er grote variaties van gouden munten proef slagen gemaakt; ook van grotere en kleinere zilveren mun- ten.

Het gewicht van deze proefslagen werd bijna steeds afgeleid van het gewicht van de gouden dukaat. Zo werd er bijvoorbeeld in een gouden afslag gemaakt van de Nederlandse rijksdaalder met een gewicht van 10 dukaten en in een gouden afslag van een roosschelling van 2 dukaten.

De zilveren en koperen munten De in West-Friesland geslagen zilveren en koperen munten laten een veel grotere verscheidenheid zien. In het begin van de opstand waren het typisch regionale munten, maar langzamerhand werd de invloed van de Staten Generaal groter en het regionale karakter onduidelijker. Maar bij alle veranderingen bleef de financiële opbrengst van de munt een zwaar wegend motief. De eerste Westfriese rijksdaalder was afgeleid van het Friese type en toonde de beeltenis van een man met een muts, een zwaard in de rech- terhand en op de muntzijde het gehelmde wapen van West-Friesland.

In ontstond de Nederlandse rijksdaalder, die op de muntzijde niet meer het Westfriese Gehelmde Rijksdaalder Delm wapen droeg, maar het wapen van de Verenigde Nederlanden het Gene- raliteitswapen. Op de keerzijde verscheen de z. Ook in het randschrift werd de Westfriese afkomst aangegeven. Leeuwendaalder met het provinciale wapen Delm Delm Delm Zilveren dukaten en dukatons, ingevoerd overeenkomstig het plakkaat van december , werden eveneeens in grote aantallen geslagen.

Hetzelfde gold, zij het in mindere mate voor de halve rijksdaalder, de halve leeuwen- daalder, de halve zilveren dukaat en de halve dukaton. Beide munten en een in geslagen koperen duit zijn de enige munten die de wapens van de drie Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medem- blik dragen. Westfriese daalder Delm De onderlinge concurrentie van de gewestelijke munten werd door een aantal maatregelen beteugeld, en eindigde tenslotte in door het uit- 55 vaardigen van een plakkaat van de Staten Generaal, waarbij de Staten- munten tot Nederlandse munten werden verklaard.

Delm Delm Westfriese gulden Westfriese florijn Hoewel men in West-Friesland toen reeds begonnen was met de aanmaak van een provinciaal drieguldenstuk, alsook van de provinciale munten van resp. Opgemerkt moet worden dat de aangegeven munt met onregelmatige tussentijden in die periode werd geslagen. Het kleine geld, voor de gewone man, waren de schelling, de stoter, de stuiver en de duit. Aanvankelijk in allerlei soorten en van allerlei gehalten.

De roosschelling werd in vervangen door de scheepjesschelling. De algemene ontwikkeling van deze kleinere muntsoorten was dat de afmeting verminderde, maar de kwaliteit van het zilver steeg. Deze penninkjes vertoonden op de muntzijde het Generaliteitswapen en op de keerzijde het beeld van de Vrijheidsmaagd. Ze werden in de handel gebracht voor de prijs van vier stuks voor een gulden en kregen Muntmeesterspenning Verk.

De aanmaak van deze nieuwe munt was echter volledig in strijd met de geldende regels en kon dus als valse munterij worden beschouwd. Maar in de resolutie van de Staten Generaal van december werd ech- ter deze muntslag alsnog geaccepteerd en goedgekeurd.

Grote verscheidenheid in munten Het is in kort bestek onmogelijk alle Westfriese munten nauwkeurig te beschrijven nog minder de varianten van deze verschillende munten. Omdat de stempels snel versleten waren en dan vervangen moesten worden door de nieuwe stempels, die steeds van de oude verschilden in de ver- sieringsmotieven, de plaats van het jaartal en vooral in de afkortingen van het randschrift ontstonden er veel varianten.

Dit aantal nam nog sterk toe door de verschillende jaartallen en de wisselende muntmeesterstekens. Ondanks de voortdurende pogingen het muntwezen te verbeteren en voor het gehele gebied van de Nederlanden uniform te maken, bleef er veel ontevredenheid, vooral ook omdat er vele vreemde munten in omloop bleven van vaak zeer slechte kwaliteit. Deze beide heren wilden daarbij tevens de gehele munt vervaardiging pachten. Bij nader onderzoek bleek echter het verleden van deze heren verre van vlekkeloos te zijn en hun plannen werden 59 dan ook niet aanvaard.

Theodoor Stosch wist echter een Amsterdamse zilversmid Dirck Bosch voor zijn plannen te winnen. Hij liet door Dirck Bosch bij de Staten van Holland opnieuw een verzoek om een octrooi in- dienen, maar ook deze poging mislukte. Na langdurig onderhandelen werd dit jaarlijkse bedrag verhoogd tot ƒ , en werd in principe het octrooi verleend; ondanks een afwijkend advies van de Generaalmeester aug.

Het gevolg was dat er in te Enkhuizen twee muntateliers werkten; het oude onder lei- ding van Gerrit van Ruijmund en een nieuwe onder leiding van Dirck Bosch.

Bosch had ondertussen een Amsterdamse medailleur Christoffel Adolphi in dienst genomen, die direkt was begonnen met het ontwerpen van de nieuwe munten een zilveren dukaat, een dukaton, een schelling, een en- kele- en een dubbele stuiver. Bij de aanbieding van deze fraaie proef- stukken hield Bosch een nogal vage toelichting, waarbij hij bekwaam met de koersen goochelde. Hij slaagde er in een octrooi te verwerven Spoedig bleek echter, dat hij toch met een andere voor hem gunstiger koers werkte en dat op de munten aangaf met de woorden Bank Payment en later met de letters B.

Ondanks protesten van de Generaalmeester handhaafden de Staten het octrooi. Dukaton Delm 60 schorst en werden de stempels en de muntwerktuigen in beslag genomen.

Dirck Bosch verdween en de boedel werd verkocht ten behoeve van de schuldeisers, waaronder de Staten van West-Friesland. De munten bleven echter in omloop. Nieuwe particuliere octrooien werden na die tijd even- wel niet meer verleend.

De door Adolphi gesneden munten behoren niettemin tot de fraaiste West- friese munten. Zeer waarschijnlijk werd het overgrote deel speciaal voor de export naar de Levant, het Verre Oosten en Zuid Amerika geslagen. De muntslag in West-Friesland heeft de handel in sterke mate bevorderd, terwijl de zwaardere munt een waardevol export artikel was.

Zelfs werd in de 18e eeuw het merendeel van de scheepjesschelling en dub- bele stuivers geslagen voor export naar het Verre Oosten, al kwamen vele hiervan later in Nederland terug. In de Republiek werden de Westfriese munten overal aanvaard, evenals in West-Friesland de andere provinciale en Nederlandse munten werden geaccepteerd. In het dagelijks geldverkeer was daardoor een grote verschei- denheid van munten in omloop. Dit gaf overigens geen grote problemen, vooral omdat de koopkracht van het geld in de periode - nau- welijks veranderde en het muntstelsel praktisch uniform was.

Toen in de Nederlanden door de Fransen werden bezet bleven de Nederlanden als Bataafse Republiek een zelfstandige met Frankrijk verbon- den staat. De zeeoorlog belemmerde echter zowel de handel als de invoer van zilver en als gevolg hiervan liep de aanmunting van guldens en handels- munten sterk terug.

In werd daarop de Wstfriese munt overgenomen door de provincie Holland. De aanmunting bleef aanvankelijk op de oude voet voortgaan. Pas na - bij de vestiging van de eenheidsstaat het Koninkrijk Holland - werden alle gewestelijke munthuizen gesloten en de munt te Utrecht als enige Koninklijke munt gehandhaafd.

Daarmee was voor de Westfriese munt het definitieve einde gekomen. Berg van den, Herma M.: De muntmeesters en hun muntslag De strijd om de Westfriese Munt. Genoot- schap voor Munt- en Penningkunde 13e jaargang 3e aflevering. Nederlands tijdschrift voor muntenverzamelaars. Uitgave van de federatie van numismatische kringen. De geoctroyeerde munt van Enkhuizen De munt te Medemblik. Aulareeks - Utrecht - Antwerpen. De Nederlandse noodmunten van de tachtigjarige oorlog.

Staatsdrukkerij en Uitgeverij, De Utrechtse Munt uit haar verleden en heden. Oosthoeck - Utrecht, Jaarboek van Munt- en Penningkunde.

De lage landen bij de zee. Muntboek van de munten van Westfriesland en Overijssel van Hoorn, februari DRS.

Wie niks aars doet as stelen, die mag de galg wel vreze, maar. Afoin, zuks hóórt er bai, de sente moete rolle, vóórdat ze roeste zouwe, rol ik ze nei de snolle. Koik, koizer Karei had deer teugen deuze keur: Ken ik bai jou te warskip? Tap eerst es in. Wat kost je bier? Maar kom, bloif deer niet staan, gaan efkes zitte, man. Deer gaat ie, santjes, borst! Ik wacht, ik hew nag niks, alliendig barre dorst. Nou nou, zö zö, zuk zuipen en zuk stennen.

Dut durp hiet Woidenes. En weer kom jij vedaan? Kom jij hier soms te speulen? Deer gaat ie op en neer. As jij dat nagges doene, doen ik je nei, meneer. Déér leve we nag van. Weer moet je murgen heen? Wat is de eivend mooi. Deer zelle we voor zurge! Nou, allegaar de rust, sleip lekker en tot murgen. Deernei zoit ie teugen de zaal: Kom ik niet puur te kort?

Nou Joósie, wou je woin of bier, of wou je alweer katte? Hei je gien dorst meer, kietelkont. Wat staan je toch te glou- wen. Nou niet zó lillek, Geertjelief. Nou, ouwe reus, neem je er nag ien? Verdien ik nou nag wat an jou? Die moet drie maande zitte. Verrek, wie is die slikpoes deer? Ze loikt wel puur te pitten.

Je kenne skêle Jut toch wel. Nou koik, dat is heur moeder, heur vaar was Pieter-Jan de Boer, die luizebos, die loeder! Nou afoin, zai had gien sterke biene en ging de hort op, al heêl jong. Ma je heur déér voor straffe? Zit jij nou ok te maffen?! Kom hier, harrie joep, mooi op de bank, bloif deer vennacht maar legge; maar murgenvroeg skop ik je vort, wil je dat goed onthouwe?

Verroest, hai geeft gien asem meer. Deer loit ie den, de zielepoót. Ho, koik, die ouwe hooiklamp deer. Hee, hooi, hee, haai, wor wakker man, leg je nou nag te ronken! Hee, sleipzak, bè je van de kaart, je benne toch niet dronken.

Wat hew ik lekker legen. Al lang al, kom, we gane. We komme nooit in Hoorn, maat, as we hier zó lang stane. Me joon, skaai uit, ik wou dat jij oós kermis es bezochte; zük vechte as ze doene hier! Nou wil ik echt niet swesse, maar al de boereknechtse hier die dreige lange messe.

gratis pje kijken prive ontvangst overijssel

Squirt sex sexkontakt shemale


Vijftig jaar zijn vervlogen Gelijk de vogelen in het woud Zoo snellen Uwen jaren henen Wij wensen: Een voorbeeld hiervan is de volgende rijm: Hier ziet u Abraham: Zelf doe je als een veertiger Toch ben je vijftig jaar. In de regel worden de rijmen op de Abrahams gespoten, maar soms worden ze met een kroontjespen en eetbare kleurstof op ouwel geschreven. Men is er zelfs al toe overgegaan om ze met een balpen te schrijven. Voor het spuiten van rijmen zijn een vaste hand en de nodige oefening vereist.

Veel oudere Westfriese bakkers hebben deze vorm van garneren geleerd in de bakkerij van de heer Boekestein in Enkhuizen. Deze bakker gaf les in garneren, voordat er sprake was van een bakkersvakopleiding aan scholen. Met of zonder vakopleiding: Abrahams worden nog steeds gemaakt. Enkele Westfriese bakkers verzenden ze regelmatig door heel Nederland en ook vrij geregeld naar andere landen. Het moet iemand, die uit West-Friesland naar het buitenland is vertrok- ken, zeker goed doen om op zijn vijftigste verjaardag Abraham op bezoek te krijgen.

Als is het dan ook in de vorm van een koek. Vaak denk ik terug aan mijn dorp, Waar twee torens hemelwaarts spitsten En Gods volk in twee delen splitsten, Maar waar je toch één was En nimmer alleen was, Vaak denk ik terug aan mijn dorp, Vaak denk ik terug aan mijn dorp, Waar de Mijntjes en Trijntjes Gluurden achter gordijntjes En waar weinig gebeurde, Dat de stilte verscheurde, Vaak denk ik terug aan mijn dorp.

Vaak denk ik terug aan mijn dorp, Dat idyllische laantje, In 7 zilveren maantje, Twee dicht bij elkander En nergens een ander, Vaak denk ik terug aan mijn dorp. Broer sen 24 De stad Nu woon ik in de stad, Die vol is van benzinedampen En 7 licht van honderdduizend lampen, Waar honderden elkaar passeren En duizenden elkaar negeren, Nu woon ik in de stad. Nu woon ik in de stad, Te midden van de ambtenaren, Die steeds hun deftigheid bewaren, Die je ietwat hoogmoedig groeten Omdat ze dit nu eenmaal moeten, Nu woon ik in de stad.

Met altijd weer de vaste klanten, Die niets doen dan wat lanterfanten, Nu woon ik in de stad. Nu woon ik in de stad, Waar iedereen welhaast behekst is Van alles wat maar even sex is, Waar film stars in de bioscopen Hun ziel en zaligheid verkopen, Nu woon ik in de stad. Nu woon ik in de stad, Te midden van een zee van huizen, Vol hokjes als voor witte muizen. Waar heel ver weg een stuk plantsoen is, Eén plekje waar althans wat groen is, Nu woon ik in de stad.

Nu woon ik in de stad, Waar vrouwen, hel en fel van kleuren In dancings met wat liefde leuren, Waar veel lawaai is van de drummer En ik - ik ben nog slechts een nummer, Nu woon ik in de stad. Een man van de negentiende eeuw. Hij werd in geboren. Een man echter wiens naam werd gevestigd in de twintigste eeuw. In de jaren na de eerste wereldoorlog stond hij aan de wieg van een bepaalde vorm van kleinkunst, zoals die zich in onze regio ontwikkelde.

Het is al weer een aantal jaren geleden, dat Daan Pool - vrijwillig - het doek liet zakken. Hij trok zich terug. Maar zijn naam ligt nog altijd op vele Westfriese lippen. Ik ben onlangs nog eens bij hem geweest om met hem te praten: Over zijn loopbaan als vertolker van wat je de Westfriese kleinkunst zou kunnen noemen. Een uitermate gevoelig mens. Een buiten- gewoon serieus mens. Zijn hele leven heeft hij vastgelegd in een groot aan- tal dikke plakboeken.

Samen hebben we er in gebladerd. Het werd een hele fijne middag. Als zoon van een kleermaker scheen hij voorbestemd om de voetsporen van zijn vader te gaan drukken.

Zijn vader, van wie hij een uiterst fijn- 26 Daan Pool stil levend in zijn Oudesluis. Daan voelde zich helemaal niet aangetrok- ken tot voordragen of liedjes zingen. In , tijdens de mobilisatie, werd ik opgeroepen. Je verveelde je rot. Iedere soldaat ver- veelde zich rot. Toen had je O. Er kwamen artiesten, die soldaten opleidden voor het geven van gezellige avonden.

Ik werd ook aangewezen om die opleiding te volgen. We kregen les van een van de bekendste toneelspelers van die tijd: Wat had ik de pest aan die kerel en wat ben ik hem later dank- baar geweest. Hij heeft me leren spreken. Hij heeft me leren lopen. Nee, wij kunnen niet spreken en wij kunnen niet lopen.

Misschien zijn we daar- voor wel te veel met de zware klei verbonden. Woest was ik wanneer ik een en ander telkens weer over moest doen: Menig- maal sprak ik dan - in zuiver Westfries - van 'die hufter'. Ik slaagde en kwam op de planken. Toen ik na mijn demobilisatie in Oudesluis terug kwam zeiden ze: We mijmeren samen over die andere Daan Pool. Een wat wonderlijke figuur, wanneer je hem hoort zeggen: Ik hou van dit land.

Dat is zijn voertaal. Niet omdat hij geen Westfries kan spreken. Hij is een rasechte Westfries, die een Nederlandse heer is geworden. Ik werd hier eens uitgenodigd, moest daar eens naar toe. Elke avond was een rijksdaalder en die was mooi meegenomen. Ik raakte in kennis met Dirk Zon, de pianist uit Anna Paulowna, die op tal van dansavonden moest optreden. Ik was een welkome aanvulling op zijn programma.

Voor een rijksdaalder, terwijl Zon een veelvoud doorberekende. Nou, gelijk had 'ie ook nog. Tja, dat is een verhaal op zich. Ik kocht liedjesboeken in de boekwinkel. Ik kocht een enkel vers en droeg dat voor. Met eigen werk had het nog helemaal niks te maken. Ik moest naar Petten: En op sokken, want de weg was bikkelglad.

Het toneel was een oppervlakte van een paar vierkante meter. Daar stond ik op een grote kist, met kostuums en alles en nog wat. Waar ik, wat die avond betreft, nu nog met veel plezier aan terug denk?

Aan de twee rijks- daalders, die Bellis me extra gaf. Voor mij een bewijs dat ik het goed had 27 gedaan. Vier jaren heb ik op deze manier gewerkt. Ik begon de artistieke benen een beetje onder het lijf te krijgen. Liedjes van anderen, met een enkel liedje van mezelf er bij. Vorig jaar is hij in Amerika overleden. Is een wereldberoemde violist geworden. Hij kwam uit een Joods gezin. Zijn ouders zijn in de tweede wereldoorlog ver- gast.

Hij wist net op tijd te ontkomen. Ik ging met zijn muziek naar Jan van den Brink: Die sloeg zijn handen van verbazing in elkaar. Wilde niet geloven dat die muziek was ge- schreven door een jongen van 16 jaar.

Want zo jong was Van der Woude toen. Hij begint als het ware tegen zichzelf te praten. Wat een be- scheiden jochie. Toen ik vier composities van hem had aanvaard en hem schreef hoeveel hij er voor moest hebben kreeg ik een brief terug dat hij het graag voor niks had gedaan: Ik heb hem het gewone honorarium van vijfentwintig gulden gestuurd. Je voelde aan dat je programma beter moest worden.

Je bleef zoeken, tastte de smaak van het publiek af. Je begon wat hoger te grij- pen en kreeg meer moed om dat te doen.

Tja, zo gaat dat. Je weet wel waar je aan begint, maar je weet nooit waar het eindigt. Er kwamen Westfriese voordrachten en gedichten bij. Ik denk nog steeds met vreugde terug aan het werk van Fred Groot, die nu in Wieringerwaard woont. Toch zat je af en toe met je pro- gramma. De faam werd zo groot, dat je bij herhaling enkele keren op dezelf- de plaats werd gevraagd.

Dan zocht je naar uitwegen, welke nadien nieuwe wegen bleken te zijn. Dat was bijvoorbeeld het geval in Schagen: Ik was daar pas geweest, maar ter gelegenheid van de Schager kermis wilde Schenk me nog eens hebben. Terwijl ik niks nieuws had. Toen ik op kwam had ik eigenlijk nog geen idee van hoe het zou gaan worden.

Ik had het water in mijn handen. Het stuk is je van hèt geworden. Het publiek was uitzinnig van enthousiasme. Er was één dame, die geen voorstelling heeft gemist. Het nummer werd de aanloop tot de reeks voordrachten van mezelf en anderen. Van links naar rechts: De liedjes van Paoli had ik steeds minder nodig. Ik begon meer en meer eigen werk te brengen.

En in mijn werk verwerkte ik af en toe een bepaald maatschappelijk of sociaal aspect. Ik werd anti- militarist en in sommige liedjes getuigde ik daarvan. Het is precies na te gaan, want in zijn plakboeken staat elk optreden vermeld.

Er is vrijwel geen plaats op te noemen in West-Friesland, waar Daan Pool niet op de planken van het dorpscafé heeft gestaan. Vijftien jaar in zijn eentje, met telkens weer andere pianisten. Meer dan vijftig in totaal. Je moest immers genoegen nemen met de begeleiding, die ter plaatse aanwezig was.

Dat gold ook voor de piano. Goede verlichting, slechte verlichting. Een goed toneel, een slecht toneel. Maar altijd een zaal vol met mensen. Kijk je, zelfs bij al die successen, uit naar wat anders. Het werd, gedurende een vijftal jaren, een optreden met Tommy Bouwman.

Heerlijke jaren om aan terug te denken. Jaren met een vaste pianist. Iep van Bruggen vele jaren. Een nerveuze, maar een verrukkelijke tijd. Dag en nacht was je in de weer: Ja, de namen komen opeens weer boven: Er zijn er nog meer geweest, van wie me de naam niet zo een, twee, drie te binnen schiet. Een onderbreking in de oorlogsjaren. Ik mocht geen twee beroepen uitoefenen: Ik koos voor het artiesten- beroep.

Als kleermaker had je een pak kunnen ruilen voor een mud tarwe, maar met voordrachtskunst was dat niet mogelijk. Conflict met de Duitse bezetter over al dan niet optreden. Ik had geen zin om naar hun pijpen te dansen. Onderduiken, Zand er over. Na de oorlog weer begonnen. Het showelement deed zijn intrede.

Prachtige gordijnen, prachtige kostuums. Maar nog steeds als hoogtepunt van het programma echte Westfriese humor en menigmaal ook Westfriese conference. Je streef- de naar steeds meer succes. Noem het een bepaalde vorm van ijdelheid. Toen we er aankwamen werden we opgewacht door een toneelmeester en twee toneelknechten. We konden krijgen wat we heb- ben wilden, maar we hadden alles wat we nodig hadden zelf mee genomen.

Mensen, mensen, wat een paniek. We kregen behoorlijk woorden, maar wèl onze zin. Een afgeladen Kras bejubelde ons. Mijn grootste triomf kwam echter toen de toneelmeester me na afloop de hand kwam schudden en me liet weten dat hij zo iets voor onmogelijk had gehouden.

Op dat mo- ment voelde ik dat het ogenblik was gekomen om er mee op te houden. Ik heb het mijn mensen verteld. Ik kan niet hoger en ik wil niet zakken. Ik zet er een streep onder. Daan komt met het plak- boek aandragen. Twintig uitverkochte zalen in tal van plaatsen in West-Friesland. Met als uitsmijter de aller- laatste voorstelling in Oudesluis.

Uren achtereen stonden mensen in de rij om voor deze voorstelling een kaartje te bemachtigen. Teleurgestelden gingen er van uit dat er nog wel enkele voorstellingen zouden volgen. Daan had de streep er definitief onder gezet. Beu van het optreden op het toneel.

Soms onder de moeilijkste omstandigheden. En ik wilde per se geen twee of drie keer afscheid nemen. Misschien was het ook omdat ik het gevoel had dat mijn taak was vervuld.

Ik zal heus wel wat ijdel zijn: Maar ik dacht zo te mogen zeggen dat ik op het 30 gebied van de Westfriese kleinkunst en de Westfriese voordracht heb ge- pionierd. Er kwamen er zelfs bij me om dit vak te leren, anderen leerden het uit zich zelf. Ik heb ze niet gezien, maar ik heb er wel over gehoord: Om- dat de Westfriese kleinkunst in zijn beste vorm in westelijk West-Fries- land niet zo bar veel beoefenaren meer telt. En het Westfries-eigene, ge- bracht in cabaretvorm, is niet iets exclusiefs voor een specifiek Westfries publiek.

Ik heb eens een programma gebracht ter gelegenheid van een of ander jubileum bij Albert Heijn. Allemaal mensen in avondkleding in de zaal. In het fatsoenlijke natuurlijk. Zeg ik tegen een dame met fraaie inkijk op de voorste rij: Het was het succes- nummer van de avond. Hij heeft er geen voet meer op gezet. Hij pakte een filmcamera. Zijn volgende werkstuk was een film over en van West-Friesland: Hij werd als cineast verbonden aan het Zuiderzee- museum.

Ter gelegen- heid van de film over een Wieringer begrafenis werd ik eens uitgenodigd op het ministerie van Onderwijs. Hoge hoeden, geklede jassen, deftige rede- voeringen, verbazing over wat eenvoudige mensen als amateur-filmacteurs kunnen presteren.

Wegrijden in grote limousines. En Daan met de tram naar het station van het spoor en met de bus naar Oudesluis. Uitstappen met je koffertje en dan de begroeting van een buur- vrouw: Hei je ut een beetje gezellig had? Dan voel je waar je thuis bent. Koningin zou komen, ministers en allerlei hotemetoten.

Denk je bij je zelf: Zit je vervolgens thuis nog een beetje na te genieten van het figuur, dat je hebt geslagen, maar dan kijk je uit het raam naar de ringvaart, naar Oudesluis, naar de hemel, die boven West-Friesland 31 koepelt. En dan voel je je meteen op je gemak. Dan schiet je even later weer in een lach, bij de gedachte aan het antwoord aan een staatssecretaris, op wiens aandringen je met tegenzin champignons at - nadat hij had gevraagd hoe je ze vond: Zoals je het in Oude- sluis zou zeggen.

Hij heeft - weliswaar in voorbije jaren: Zijn naam tovert immers nog altijd een ontspannen lach op het gezicht van duizenden Westfriezen. Aan zijn navolgers de taak dit stuk rijk- dom levend te houden. Geloven dat het komen zal , dat land. Geloven in de Lente als de wilde stormen komen de kleine bloem haar jonge bloei hardhandig wordt ontnomen, de hemel huiverend openwaait in roekeloze pracht, Geloven dat het komen zal, jouw kracht.

Mar gr eet van Hoorn 32 De Westfriese Munt Toen in het bestuur over de zeventien Nederlandse gewesten door Philips II werd overgenomen, spitsten zich reeds bestaande moeilijkheden toe. Philips II had nl. Stappen in deze richting waren het instellen van de Achterraad of Consulta met uitsluitend Spaans-gezinde leden, een nieuwe kerkelijke indeling om de ketterij doelmatiger te kunnen bestrijden en de handhaving van een flinke Spaanse troepenmacht.

Dit alles en de slechte economische toestand leidde in augustus tot de Beeldenstorm. Het Spaanse antwoord was de benoeming van een landvoogd in de persoon van de hertog van Alva, de instelling van de Raad van Beroerten en een versterking van de Spaanse troepenmacht met tienduizend man.

Daarmee was de oorlogstoestand een feit geworden. De ook voor Oranje onverwachte gebeurtenissen te Enkhuizen en de ver- overing van Den Briel hadden tot gevolg dat vele steden in het Noorderkwartier de zijde van de Prins kozen.

Alleen Amsterdam bleef Spaans gezind. Men besloot daar de Prins weer als stadhouder te erkennen en de vrije uitoefening van de godsdienst toe te staan. Maar vooral werd er beraadslaagd over de vraag, hoe men de op- stand zou kunnen financieren en daarvoor waren o.

De regeringsperiode van Karei V werd gekenmerkt door een rustige ont- wikkeling van het muntwezen en een redelijke economische stabiliteit. Wel traden er enkele veranderingen op en werd in de gouden Philip- pusgulden van 25 stuivers vervangen door de iets lichtere gouden Karolus- gulden voor 20 stuivers.

Philippus goudgulden Delm Daarnaast werden de hele en halve gouden realen geslagen: De Karolusgulden later kortweg gulden genoemd werd vrij spoedig de algemene rekeneenheid. De onderverdeling in 20 stui- vers werd eveneens algemeen aanvaard. Bij de verdere onderverdeling van de stuiver traden echter aanzienlijke verschillen op. In Holland handhaaf- de men de verdeling in 16 penningen. Er werd in die periode met succes gestreefd naar een grotere uniformiteit in het muntwezen, zowel in de beeldenaar als in het randschrift.

Ook valt in deze periode in Nederland de ontwikkeling van de grotere zilveren munten de daalders en de gouden dukaat; de eersten in Duits- land en de tweede in Hongarije ontstaan. De vele verschillende Duitse daalders waren vaak ongelijk in grootte en gewicht en dus in waarde en werden daarom slecht aanvaard.

Na vele moeilijkheden werd tenslotte een beperkt aantal Duitse daalders tegen de koers van 30 stuivers in Nederland geaccepteerd. Door hertog Karei van Gelre werd in de eerste daalder in de Noordelijke Neder- landen geslagen. Een voorbeeld dat navolging vond. Ook werd in de zilveren Karolusgulden van 20 stuivers in omloop gebracht.

De ont- Zilveren Karolusgulden Delm 5 wikkeling van deze grotere zilveren munten en gouden munten, werd sterk bevorderd door de aanvoer van goud en zilver uit Mexico en Peru. Bij het begin van de regering van Philips II werd de Karolusgulden zelfs vervangen door de zwaardere Philipsdaalder van 35 stuivers, spoedig ge- volgd door de munten van V 2 , V 5 , V t0 en V» Philipsdaalder.

Philipsdaalder Delm 39 34 Naast de officiële munten werden er nog vele in omloop gebracht door niet erkende muntateliers, de z. Vaak munten van een af- wijkend gehalte en gewicht en een onduidelijke koers. Om dit kwaad te bestrijden werden de zilveren daalder op Saksische voet, de rijksdaalder en de dukaat op Hongaarse voet tot Rijksmunt verklaard.

Pas in werd in Nederland het eerste koperen muntje geslagen: Aan de stabiliteit van het geldwezen kwam snel ene einde toen de regering werd overgenomen door Philips II. De kosten van rente en aflossing van de Staatsschuld stegen van tot van nog geen De prijzen van het graan in Utrecht liepen van april tot november op van 53 stuivers tot stuivers per mud. De aanzienlijke lastenverzwaring en de scherpe geldontwaarding verscherp- ten de sociale tegenstelling. Hoe men de opstand financierde Om in deze omstandigheden een antwoord te geven op de vraag hoe de opstand zou kunnen worden gefinancierd was bepaald niet eenvoudig.

Bovendien begon de oorlog met vaak langdurige belegeringen, waarbij geld nodig was om de soldij van de huursoldaten te betalen. Daarom werden er, al dan niet met toestemming van de Staten van Holland Noodmunt Alkmaar Van Gelder 47a en Zeeland, noodmunten geslagen; van zilver, later van tin en zelfs van papier.

Veel van deze noodmunten moesten door deze Staten worden ge- garandeerd. Een eerste antwoord op de hierboven gestelde vraag werd in februari Gestempelde gouden Angelot van Vianen Delm 35 gegeven. Deze verhoging moest als lening aan de Sta- ten worden afgestaan. Ongestempelde munten werden verboden. Deze maatregel leverde ƒ Een tweede antwoord was de opdracht aan de Munt te Dordrecht, koperen duiten en penningen V 2 duit te slaan.

De baten, die uit deze maatregel ontstonden, werden ge- taxeerd op ten minste één miljoen gulden. Er was bovendien een andere ontwikkeling te constateren. Werd op de eerste duiten nog de naam van koning Philips II aangebracht, reeds spoedig ontwikkelden deze munten zich tot zuiver Hollandse munten, waarop iedere verwijzing naar de koning ontbrak. Door het ontbreken van een centraal gezag begon men opnieuw in alle ge- westen en oude muntplaatsen eigen munten te slaan.

In Holland sloeg men de gehelmde rijksdaalder met het borstbeeld van Prins Willem van Oranje. In Zeeland, Gelderland en Overijssel de Bourgondische Kruisdaalder, in Friesland een rijksdaalder naar Saksisch voorbeeld en in Utrecht een rijks- daalder met het gewestelijk wapen. Toch was meer uniformiteit dringend noodzakelijk, maar ook de pogingen ondernomen in de periode van Lei- cester hadden maar weinig resultaat.

Naast enige met name genoemde gouden munten mochten alleen de Neder- landse rijksdaalder met de halve man , de halve rijksdaalders, de hele en de halve Leeuwendaalder en het Tienstuiverstuk worden geslagen. Een munt van een gulden was daar niet bij, maar de waarde bleef als reken- eenheid 20 stuivers bestaan. Het muntbeleid in de Zuidelijke Nederlanden, dat er op was gericht de Noordelijke Nederlanden in moeilijkheden te brengen leidde er toe, dat er in de Noordelijke Nederlanden andere munten moesten worden geslagen.

Daardoor werden in twee nieuwe munten in omloop gebracht n. Maar in de gewesten buiten Hol- land bleef men in strijd met de voorschriften daalders, florijnen, schellingen en stuivers slaan met vaak een te laag zilvergehalte. Pas na kon onder druk van het machtige Holland een grotere uniformiteit worden bereikt. Een serie nieuwe munten verscheen: Bovendien werden de in omloop zijnde 28 stuiverstukken en schellingen gestempeld en in waarde verminderd.

Na ontstonden de volgende nieuwe gouden munten. De grote Gou- den Rijder aanvankelijk 10 gulden, later opgewaardeerd tot 14 gulden , de dukaat en de dubbele dukaat. Daarnaast waren in omloop de kleinere munten zoals schellingen, stuivers, dubbele en halve stuivers, oortje dub- bele duiten en duiten. Het op deze wijze tot stand gekomen muntsysteem is praktisch ongewijzigd blijven functioneren tot de inlijving bij Frankrijk in Toen dan ook in de oorlogstoestand met Spanje een feit was geworden en na een groot aantal steden in het Noorderkwartier, vaak onder druk van een kleine minderheid van felle Calvinisten, de zijde van de prins had gekozen was de zaak van de opstand in wezen hopeloos.

De machtsverhouding, militair en economisch tussen het wereldrijk Spanje en een aantal kleine Hollandse steden, doet denken aan die tussen een olifant en een groepje ongedisciplineerde mieren. Discipline en saamhorig- heid tussen de opstandige steden ontbrak grotendeels. Het stedelijk belang bleef vaak een doorslaggevend argument. En het diep- tepunt in de strijd ontstond na de val van Haarlem waardoor de be- langrijkste verzetshaard het gewest Holland in twee delen werd gesplitst.

Om nu het verzet in het noorden te kunnen voortzetten, ontstond op voor- stel van de Prins van Oranje in een college van Gecommitteerde 1. Tien jaar later werd bij Acte van Confirmatie besloten dit college in stand te houden tot aan het einde van de oorlog met Spanje. De eerste muntslag in Hoorn Ondanks het feit dat Holland door de Spanjaarden was verdeeld in een noorder- en zuiderkwartier, ging de muntslag in Dordrecht door.

In besloten de Staten van Holland een rijksdaalder en een Hongaarse dukaat te slaan, maar dit besluit werd niet uitgevoerd. Nog hetzelfde jaar nam men een nieuw besluit om een rijksdaalder te slaan met een koers van 42 stui- vers met als randschrift Vigilate Deo Confidentes Weest waakzaam in vertrouwen op God. Ook de uitvoering van dit besluit werd vertraagd, maar in werd deze rijksdaalder geslagen, bijna gelijktijdig met een- zelfde rijksdaalder, geslagen te Hoorn. Op de laatste ontbrak het munt- teken van Dordrecht en was als muntteken een hoorn aangebracht.

Hollandse Rijksdaalder muntteken Hoorn - Natuurlijk was deze muntslag niet alleen goedgekeurd, maar zeker bevor- derd door het Hoornse stadsbestuur.

Deze muntslag leverde direkte baten op voor de stad en bevorderde ook in hoge mate de Oostzeehandel. Maar even natuurlijk was deze muntslag in strijd met alle bestaande rege- lingen en dus volstrekt onwettig. Nicolas Camerling met de opdracht om alle stem- pels en gereedschappen in beslag te nemen.

De schout en de schepenen moesten daarbij hulp verlenen. En indien het personeel het werk toch zou willen voortzetten, dreigde een vervolging wegens majesteitsschennis. Toch moet in de voorgaande jaren met de Prins over het slaan van munten zijn gesproken, want in de brief van de delegatie staat o. Bij de aankomst in Hoorn kreeg het stadsbestuur een krachtig vermaan, waarop echter werd geantwoord, dat men niets kwaads had bedoeld en zich beriep op een toezegging van de Prins.

De muntslag had vooral de bedoeling de handel te bevorderen, maar natuurlijk was men bereid de ver- dere aanmunting te staken. Zeer waarschijnlijk zijn al het gereedschap en de stempels in Hoorn gebleven, want in werd opnieuw tot de oprich- ting van een munt overgegaan, maar nu door het gewestelijk college de Gecommitteerde Raden.

In de daarop volgende vergadering van de Gecommitteerden te Hoorn besloot men echter anders. De munt zou drie jaar in Hoorn blijven en daarna eveneens voor drie jaar naar Alkmaar worden overgebracht. De opbrengst van deze munt zou ten goede komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier. Bovendien werd een nieuw randschrift voor de munt vastgeesteld.

Natuurlijk werd er ook bezwaar gemaakt door allen, die één munt wilden houden voor het gehele gewest Holland dus alleen de Munt in Dordrecht. Ondanks het verzet sloten de Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medemblik in januari een overeenkomst om rijksdaalders, dukaten en andere munten te slaan en om elkaar bij te staan, wanneer iemand deze muntslag zou trachten te beletten.

Volgens de eerder gemaakte afspraak zou de munt in naar Alkmaar moeten worden overgeplaatst, maar daarvoor voelden de Westfriese steden niets. Om nu de oude afspraak ongedaan te maken kwamen deze steden met een voorstel om het aantal gecommitteerden te verminderen van 7 tot 5.

Als motief werd aangevoerd de besparing van reiskosten. Wanneer men 5 afgevaardigden koos, zouden Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen en Medemblik ieder één afgevaardigde kunnen krijgen. Edam en Monnikendam zouden samen één afgevaardigde kunnen benoemen. Purmerend zou geen afgevaar- digde mogen aanwijzen, omdat deze stad het eigendom was van een particu- liere heer. Ook nu verzette Alkmaar zich en zeker terecht tegen dit Westfriese voor- stel en besloot men tot nader overleg met Purmerend, Edam en Monnicken- dam om de bestaande regeling te handhaven.

Ook werd een onderhandelaar naar Hoorn gestuurd. En voorts is bij de meeste stemmen besloten, dat de munt terwiUen van het gemak en de igghig opgericht zal worden en werkzaam zal zijn in Hoorn voor de tijd van 3 jaar mits dat na afloop van de genoemde 3 jaar de munt overgebracht zal worden naar Alkmaar en aan het eind van die drie jaar naar Enkhuizen, met dien verstande dat de eventuele opbrengst van de munt ten goede zal komen aan West-Friesland en het Noorderkwartier deze in scriptie zal worden aangebracht: Die van Edam, M.

Bij mij der stede Alcmaer secretaris, Uittreksel uit de notulen van de vergadering gehouden in Hoorn door de magistraten en de gedeputeerden van de steden van West-Friesland en het Noorderkwartier op de 21e November Die van Edam, Monnickendam en Purmerend verklaren met die van Alkmaar, dat de munt krachtens het voorgaande in augustus genomen besluit naar Alkmaar zal worden overgebracht.

Getrokken uit de genoemde notulen en na vergelijking daarmee bevonden overeen te stemmen door mij, secretaris van de stad Alkmaar. Alkmaar ontving in mei een brief van de Prins, waarin hij zijn beslissing meedeelde. Opnieuw trachtte Alkmaar de oude toestand te herstellen, stuurde ook een afgevaardigde naar de Prins, doch opnieuw zonder succes. De drie Westfriese steden, blijkbaar overtuigd van hun kracht, veranderden zelf de naam van het College van Gecommitteerden in de Staten van West- nesland.

De Staten van Holland stuurden een commissie naar Hoorn om er op aan te dringen deze zaak ongedaan te maken, maar ook dit was een vergeefse reis. Wel sloten de Westfriese steden een onderling akkoord tot wederzijdse bijstand en benoemden dr.

De onenigheid bleef dus bestaan. Maar op uitdrukkelijk verzoek van de Prins werd het college tenslotte toch weer uitgebreid van 5 tot 7 leden: Van overplaatsing van de munt naar Alkmaar kwam daardoor niets. Alk- maar kon dan wel proberen een Amsterdammer Hans Vlaming als munt- meester te benoemen, de Westfriese munt ontwierp een stuiverstuk, met alleen de wapens van de drie Westfriese steden.

Opnieuw volgden er brieven en protesten, waarbij nu ook de verdeling van de opbrengst van de munt ter sprake kwam. Maar de Westfriese ste- den antwoordden: Tenslotte ging Alkmaar toch akkoord met een college van vijf leden, mits Alkmaar naar evenredigheid meedeelde in de opbrengst van de munt, ter- wijl het afstand deed van de muntslag.

Tussen de Groninger Ommelanden en de stad Groningen bestonden uiterst slechte verhoudingen, vooral door het verraad van Rennenberg De munten voor de Ommelanden werden daarom elders geslagen o. Toen nu Alkmaar in in feite voor de Westfriese munt was uitgescha- eld, verklaarde het stadsbestuur zich bereid de munten voor de Ommelan- den te slaan. Ook deze poging om een munthuis in Alkmaar op te richten mislukte evenwel.

De Gecommitteerden van West-Friesland gingen hier- mede akkoord maar stelden als voorwaarde, dat zij ook de dubbele dukaat 42 Delm Dubbele dukaat Spaans type met de 2 hoofden , de Hongaarse dukaat en de rijksdaalder zouden mogen slaan en dat het Westfriese wapen op de penningen mocht worden ge- slagen.

Zo was dus rond de strijd om de munt beslist ten gunste van West- Friesland. Maar de uitvoering van de afspraak om de munt periodiek te verplaatsen naar de andere Westfriese steden gaf opnieuw moeilijkheden. Hoorn had volstrekt geen haast om de munt te verplaatsen.

Eindelijk werd in , dus na 15 jaar, de munt naar Enkhuizen overgebracht. Opnieuw werd lang en breed overlegd over de vraag wanneer nu Medemblik aan de beurt zou komen. Maar of muntmeester Caspar Wijntges nu weinig zin had in een verhuizing naar Medemblik öf om welke andere reden dan ook, Medemblik kwam pas in voor het eerst aan de beurt.

Een uiterst schrale beloning voor haar steun, gegeven bij de oprichting van de Westfriese munt. Later werd de munt beurteling gevestigd in één van de drie Westfriese steden, al gebeurde dit niet steeds met regelmatige tussentijden zie tabel A. Daarna werd de inrichting opnieuw naar Hoorn overgebracht, waar vooral 43 materiaal werd geslagen voor de Aziatische Raad en de munten met het op- schrift Indiae Batavorum.

Naar gegevens van Mr. De muntmeesters en hun muntslag - De muntateliers Voor het slaan van munten waren en zijn een apparaat en een organisatie nodig.

En omdat de muntslag in West-Friesland afwisselend plaats moest vinden in één van de drie Westfriese steden gaf dat bijzondere problemen. Zowel Hoorn, Enkhuizen als Medemblik moesten een werkplaats ter be- schikking stellen. Hoorn vestigde zijn muntatelier in een van de gebouwen van het St. Catha- rinen klooster, gelegen recht tegenover het tegenwoordige politiebureau in de Muntstraat. In Enkhuizen werd een muntatelier opgericht in wat nu Westerstraat is. Op die plaats werd in een woning gebouwd voor de biechtvader van de omringende vrouwenkloosters.

Nadat deze gebouwen waren over- gegaan in handen van de stedelijke overheid, werd het westelijk gedeelte bestemd tot vergaderplaats van de Heren van Admiraliteit. Het oostelijk deel werd gebruikt als muntatelier toen in de munt voor het eerst in Enkhuizen gevestigd werd.

In werd op dezelfde plaats een munt- üen muntbalans met bijbehorende gewichtjes. Het gebouw van de Munt in Medemblik werd in de 17 e eeuw gedeeltelijk gesloopt en alleen de Muntstraat geeft nog een herinnering aan de plaats, waar in deze gemeente eens de Westfriese munten werden geslagen.

Behalve in Enkhuizen zijn de gebouwen volledig verdwenen en is de her- innering aan de plaatselijke muntateliers overal in de straatnaamgeving blij- ven bestaan. In deze muntateliers moesten werktuigen worden geplaatst om de munten te kunnen slaan en dit slaan van munten geschiedde tot in de 17 e eeuw volgens de oude beproefde methode. Hierbij werd het goud, zil- ver of brons eerst gesmolten, waarna andere metalen werden toegevoegd tot het vereiste gehalte was verkregen.

Op deze produktie van het munt- materiaal werd een regelmatige controle uitgeoefend. Het gesmolten munt- materiaal werd - meestal in zandvormen - uitgegoten tot smalle repen, die iets dikker waren dan de dikte van de te vervaardigen munt.

Na de afkoe- ling werden deze metaalrepen - eerst met de hand en later met behulp van walsen - op de juiste dikte gebracht. Uit deze repen werden met een metaal- schaar ronde muntplaatjes geknipt, die nauwkeurig werden gewogen met behulp van standaardgewichten, de z. Meestal moesten deze muntplaatjes daarna chemisch worden gereinigd van vuil en metaal- oxyden. De stem Pelsnijder had daarvoor de tekening en het randschrift van munt- en keerzijde met de hand in stalen stempels gegraveerd.

Met deze stem- pels werd uit het muntplaatje een munt geslagen. Dit geschiedde met de and op een aambeeld of later met behulp van een tangvormig instrument. De kenmerken van de met de hand geslagen munten zijn een onregelmatige, onafgewerkte rand en een grote variatie in typen. Dit laatste vooral omdat de stempels tamelijk snel versleten waren, en ieder nieuw stempel van het vorige verschilde.

Opmerkelijk is ook dat de as door de voorzijde van de munt bijna nooit samenvalt met de as op de keerzijde, m. Heel langzaam veranderde de techniek. Voor het pletten construeerde men een zware pletmolen, vaak aangedreven door paardekracht. Het knippen werd vervangen door het ponsen van de muntplaatjes. Het oude slaan van de munten werd vervangen door het werken met een schroefpers. In Augs- burg werd deze methode reeds in toegepast.

Hoewel men in Nederland reeds vroeg van deze nieuwe ontwikkeling op de hoogte was, duurde het toch nog geruime tijd voor men deze nieuwe metho- de M, t0epaste ' Want de Staten vaardigden in een verbod uit voor het hebben en het gebruik van een metaalpers. Bij overtreding van dit ver- bod kon de eerste overtreding worden gestraft met een boete van duizend gouden Nederlandse dukaten. Maar omdat de buitenlandse munten vaak wel geschroefd en daardoor fraaier en vooral gelijkmatiger waren, werd aan de Staten van Holland door de Gecommitteerde Raden om een nader ad- vies gevraagd.

Dit advies aan de Staten van Holland en West-Friesland luidde afwijzend, mmers wanneer de munt met de hand wordt geslagen maakt dit een flink lawaai, het schroeven van munten is echter praktisch geluidloos. Daarom luidde het advies: De Staten van Holland en Utrecht droegen dan ook in aan Gijbert Symons van den Burgh op pletmolens en schroefpersen te leveren ten dienste van de muntfabricage. De fraaie ronde vorm maakte gelijktijdig een betere afwerking van de rand mogelijk.

Reeds spoedig gebruikte men daarvoor de kartelmachine van Castaing, waarmede zowel een karteling als een inge- drukt randschrift konden worden aangebracht. Soms werd de rand afge- werkt met een bloemrand of met een kabelrand, zoals o. Het recht om munten te slaan lag reeds van oudsher bij de wereldlijke over- heid en in West-Friesland bij de Gecommitteerde Raden, ook al geschiedde dit dus met toestemming van de Staten Generaal.

Men moest zich niettemin nauwkeurig houden aan de door de Staten Generaal gestelde voorwaarden. De muntmeesters werden daarom benoemd en beëdigd door de Gecom- mitteerde Raden. Deze muntmeesters, in het algemeen kapitaalkrachtige lieden, waren in feite particuliere ondernemers. Hun inkomen bestond uit de nominale waarden van de geslagen munten, verminderd met de prijs van de grondstoffen, de aanmaakkosten en een afdracht aan de overheid; de sleyschat of seignoriage.

Deze sleyschat was een vast bedrag per geslagen munt, die evenwel alleen van gouden en zilveren munten moest worden betaald. Van de koperen munten werd geen sleyschat geheven.

Het aantal van deze munten werd door de Gecommitteerde Raden beperkt gehouden om concurrentie met het zilvergeld te voorkomen. De muntmeesters hadden het recht op de munten een eigen z. Bovendien waren ze verenigd in een serment, een organisatie die hun belangen moest verdedigen. Het inkomen van de muntmeester en het overige personeel steeg dus wanneer er meer munten werden geslagen.

De belangrijkste technische medewerkers van de muntmeester waren de stempelsnijder en de essayeur, die het gehalte van het muntmateriaal moest controleren. Beiden werden door de muntmeester betaald, maar benoemd en beëdigd door de Gecommitteerde Raden. Omdat het bij deze muntslag om zeer grote geldbedragen ging, waarvoor de muntmeester de verant- woordelijkheid droeg en dus ook aansprakelijk kon worden gesteld, werd bij zijn benoeming vaak een aanzienlijke waarborgsom geëist.

De muntmeester van de Westfriese munt verhuisde mee bij de periodieke verplaatsing van de munt. Enkele stukken hebben QP , heele enkele den Beemster bul. Hij voerde geen muntteeken, alleen hebben zijne dubbele stuivers eene roset, die wel als eene versiering is aan te merken. De munthussen Onafhankelijk van de muntmeester werd door de overheid een waardijn aangesteld, die namens de overheid diende te letten op een nauwkeurige naleving van de voorschriften en op de vaststelling van de door de munt- meester te bepalen sley schat.

Van iedere aanmaak van nieuw geslagen munten werd er, voordat ze in omloop werden gebracht, door de waardijn een aantal afgezonderd om deze te controleren op gehalte en gewicht. Deze munten werden daarna in een verzegelde kist de muntbus opgeborgen en bewaard.

Van ieder nieuwe aanmaak werd een procesverbaal opgemaakt van de soort geslagen munten en hun aantallen. De inhoud van deze muntbussen en de daarbij behorende gegevens waren nodig voor de berekening van de sleyschat en geven ons nu een tamelijk nauwkeurig beeld van de munten, die in de periode in West- Friesland werden geslagen. Ondanks deze controle kwamen er nogal eens onregelmatigheden voor.

Soms had men goedgekeurde, iets zwaardere munten opnieuw omgesmolten tot iets lichtere, waardoor het aantal en dus ook de nominale waarde steeg het z. Veel geharrewar ontstond er bij de invoering van de randaf werking over de vraag tot wiens werk de karteling behoorde en of men de kosten daar- van wel of niet in mindering zou moeten brengen op de te betalen sley- schat.

Omdat de Westfriese munten beurtelings in één van de Westfriese steden werd geslagen, was onderling overleg noodzakelijk. Daarvoor kwamen dan de stedelijke afgevaardigden bijeen op een bijna op gelijke afstand van die steden gelegen punt n. De gouden munten De gouden munten, die in de periode van tot , beurtelings in drie Westfriese steden werden geslagen, waren de gouden dukaten, de dub- bele gouden dukaten en de hele en halve gouden rijders tabel C.

Voor deze munten werden reeds na korte tijd de beeldenaar en het rand- schrift, zowel als het gehalte en het gewicht, door de Staten Generaal nauwkeurig voorgeschreven, o.

Er werd daarbij bepaald hoeveel stuks van een bepaalde muntsoort uit de snede gram muntmetaal moesten worden geslagen. Hetzelfde gold voor de zilveren munten. De eerste gouden dukaten werden in West-Friesland geslagen in Het waren dukaten van het Hongaarse type en droegen aan de muntzijde het wapen van West-Friesland en aan de keerzijde het beeld van een staande ridder.

Er ontbrak, zoals overigens op alle dukaten, tot een waardeaanduiding. De aanmaak eindigde in In dezelfde periode verscheen de eerste dubbele dukaat van het Spaanse type. De muntzijde droeg het Spaanse wapen en alleen uit het randschrift bleek dat het een Westfriese munt was.

Op de muntzijde had het Westfriese wapen plaats gemaakt voor een tekst binnen een ver- sierd kader. De tekst luidde MO. Een aanduiding dat deze gouden munt van de Republiek werd ge- slagen op grond van de wet van de keizer.

De keerzijde vertoonde een staande ridder met een opgaand zwaard in de linker- en een pijlenbundel met zeven pijlen in de rechterhand symbool van de zeven verenigde Neder- landen.

Dubbele dukaai met man Delm De dubbele dukaat was van hetzelfde type met het dubbele gewicht. Na ontstond er zowel van de enkele- als van de dubbele dukaat een iets kleiner type in bijna dezelfde uitvoering, waarbij echter de binnenrand ontbrak. Maar het aantal is in ieder geval aanzienlijk geweest en bedraagt zeker meer dan 3 miljoen stuks. De hele gouden rijder werd pas in geslagen. Het gewicht bedroeg bijna 9,5 gram. Deze munt vertoonde aan de muntzijde het wapen van de Verenigde Nederlanden en een randschrift als van het nieuwe type dukaten.

De keerzijde droeg een naar rechts galopperende ruiter met daaronder het Westfriese wapen. In het randschrift kwam ook de naam Westfr iesland voor.

Op beide munten Grote gouden Rijder Delm ontbrak echter de waardeaanduiding. Deze munten werden slechts enkele jaren aangemaakt en ruim jaar later verscheen er een nieuw type van de hele en de halve gouden rijder. Deze waren iets kleiner van afmeting, Halve gouden Rijder 7 gld. Delm de binnenrand ontbrak, maar ze werden wel voorzien van een waardeaan- duiding: Van deze muntsoorten hele- en halve rijders werd een aanzienlijk kleiner aantal geslagen en zeker niet veel meer dan ongeveer Naast deze officiële gouden munten werden er grote variaties van gouden munten proef slagen gemaakt; ook van grotere en kleinere zilveren mun- ten.

Het gewicht van deze proefslagen werd bijna steeds afgeleid van het gewicht van de gouden dukaat. Zo werd er bijvoorbeeld in een gouden afslag gemaakt van de Nederlandse rijksdaalder met een gewicht van 10 dukaten en in een gouden afslag van een roosschelling van 2 dukaten. De zilveren en koperen munten De in West-Friesland geslagen zilveren en koperen munten laten een veel grotere verscheidenheid zien.

In het begin van de opstand waren het typisch regionale munten, maar langzamerhand werd de invloed van de Staten Generaal groter en het regionale karakter onduidelijker. Maar bij alle veranderingen bleef de financiële opbrengst van de munt een zwaar wegend motief. De eerste Westfriese rijksdaalder was afgeleid van het Friese type en toonde de beeltenis van een man met een muts, een zwaard in de rech- terhand en op de muntzijde het gehelmde wapen van West-Friesland.

In ontstond de Nederlandse rijksdaalder, die op de muntzijde niet meer het Westfriese Gehelmde Rijksdaalder Delm wapen droeg, maar het wapen van de Verenigde Nederlanden het Gene- raliteitswapen. Op de keerzijde verscheen de z. Ook in het randschrift werd de Westfriese afkomst aangegeven.

Leeuwendaalder met het provinciale wapen Delm Delm Delm Zilveren dukaten en dukatons, ingevoerd overeenkomstig het plakkaat van december , werden eveneeens in grote aantallen geslagen. Hetzelfde gold, zij het in mindere mate voor de halve rijksdaalder, de halve leeuwen- daalder, de halve zilveren dukaat en de halve dukaton.

Beide munten en een in geslagen koperen duit zijn de enige munten die de wapens van de drie Westfriese steden Hoorn, Enkhuizen en Medem- blik dragen. Westfriese daalder Delm De onderlinge concurrentie van de gewestelijke munten werd door een aantal maatregelen beteugeld, en eindigde tenslotte in door het uit- 55 vaardigen van een plakkaat van de Staten Generaal, waarbij de Staten- munten tot Nederlandse munten werden verklaard.

Delm Delm Westfriese gulden Westfriese florijn Hoewel men in West-Friesland toen reeds begonnen was met de aanmaak van een provinciaal drieguldenstuk, alsook van de provinciale munten van resp. Opgemerkt moet worden dat de aangegeven munt met onregelmatige tussentijden in die periode werd geslagen.

Het kleine geld, voor de gewone man, waren de schelling, de stoter, de stuiver en de duit. Aanvankelijk in allerlei soorten en van allerlei gehalten.

De roosschelling werd in vervangen door de scheepjesschelling. De algemene ontwikkeling van deze kleinere muntsoorten was dat de afmeting verminderde, maar de kwaliteit van het zilver steeg. Deze penninkjes vertoonden op de muntzijde het Generaliteitswapen en op de keerzijde het beeld van de Vrijheidsmaagd. Ze werden in de handel gebracht voor de prijs van vier stuks voor een gulden en kregen Muntmeesterspenning Verk.

De aanmaak van deze nieuwe munt was echter volledig in strijd met de geldende regels en kon dus als valse munterij worden beschouwd. Maar in de resolutie van de Staten Generaal van december werd ech- ter deze muntslag alsnog geaccepteerd en goedgekeurd.

Grote verscheidenheid in munten Het is in kort bestek onmogelijk alle Westfriese munten nauwkeurig te beschrijven nog minder de varianten van deze verschillende munten.

Omdat de stempels snel versleten waren en dan vervangen moesten worden door de nieuwe stempels, die steeds van de oude verschilden in de ver- sieringsmotieven, de plaats van het jaartal en vooral in de afkortingen van het randschrift ontstonden er veel varianten. Dit aantal nam nog sterk toe door de verschillende jaartallen en de wisselende muntmeesterstekens.

Ondanks de voortdurende pogingen het muntwezen te verbeteren en voor het gehele gebied van de Nederlanden uniform te maken, bleef er veel ontevredenheid, vooral ook omdat er vele vreemde munten in omloop bleven van vaak zeer slechte kwaliteit. Deze beide heren wilden daarbij tevens de gehele munt vervaardiging pachten. Bij nader onderzoek bleek echter het verleden van deze heren verre van vlekkeloos te zijn en hun plannen werden 59 dan ook niet aanvaard.

Theodoor Stosch wist echter een Amsterdamse zilversmid Dirck Bosch voor zijn plannen te winnen. Hij liet door Dirck Bosch bij de Staten van Holland opnieuw een verzoek om een octrooi in- dienen, maar ook deze poging mislukte. Na langdurig onderhandelen werd dit jaarlijkse bedrag verhoogd tot ƒ , en werd in principe het octrooi verleend; ondanks een afwijkend advies van de Generaalmeester aug.

Het gevolg was dat er in te Enkhuizen twee muntateliers werkten; het oude onder lei- ding van Gerrit van Ruijmund en een nieuwe onder leiding van Dirck Bosch. Bosch had ondertussen een Amsterdamse medailleur Christoffel Adolphi in dienst genomen, die direkt was begonnen met het ontwerpen van de nieuwe munten een zilveren dukaat, een dukaton, een schelling, een en- kele- en een dubbele stuiver.

Bij de aanbieding van deze fraaie proef- stukken hield Bosch een nogal vage toelichting, waarbij hij bekwaam met de koersen goochelde. Hij slaagde er in een octrooi te verwerven Spoedig bleek echter, dat hij toch met een andere voor hem gunstiger koers werkte en dat op de munten aangaf met de woorden Bank Payment en later met de letters B. Ondanks protesten van de Generaalmeester handhaafden de Staten het octrooi. Dukaton Delm 60 schorst en werden de stempels en de muntwerktuigen in beslag genomen.

Dirck Bosch verdween en de boedel werd verkocht ten behoeve van de schuldeisers, waaronder de Staten van West-Friesland. De munten bleven echter in omloop.

Nieuwe particuliere octrooien werden na die tijd even- wel niet meer verleend. De door Adolphi gesneden munten behoren niettemin tot de fraaiste West- friese munten. Zeer waarschijnlijk werd het overgrote deel speciaal voor de export naar de Levant, het Verre Oosten en Zuid Amerika geslagen. De muntslag in West-Friesland heeft de handel in sterke mate bevorderd, terwijl de zwaardere munt een waardevol export artikel was.

Zelfs werd in de 18e eeuw het merendeel van de scheepjesschelling en dub- bele stuivers geslagen voor export naar het Verre Oosten, al kwamen vele hiervan later in Nederland terug.

In de Republiek werden de Westfriese munten overal aanvaard, evenals in West-Friesland de andere provinciale en Nederlandse munten werden geaccepteerd.

In het dagelijks geldverkeer was daardoor een grote verschei- denheid van munten in omloop. Dit gaf overigens geen grote problemen, vooral omdat de koopkracht van het geld in de periode - nau- welijks veranderde en het muntstelsel praktisch uniform was.

Toen in de Nederlanden door de Fransen werden bezet bleven de Nederlanden als Bataafse Republiek een zelfstandige met Frankrijk verbon- den staat. De zeeoorlog belemmerde echter zowel de handel als de invoer van zilver en als gevolg hiervan liep de aanmunting van guldens en handels- munten sterk terug. In werd daarop de Wstfriese munt overgenomen door de provincie Holland.

De aanmunting bleef aanvankelijk op de oude voet voortgaan. Pas na - bij de vestiging van de eenheidsstaat het Koninkrijk Holland - werden alle gewestelijke munthuizen gesloten en de munt te Utrecht als enige Koninklijke munt gehandhaafd. Daarmee was voor de Westfriese munt het definitieve einde gekomen. Berg van den, Herma M.: De muntmeesters en hun muntslag De strijd om de Westfriese Munt. Genoot- schap voor Munt- en Penningkunde 13e jaargang 3e aflevering.

Nederlands tijdschrift voor muntenverzamelaars. Uitgave van de federatie van numismatische kringen. De geoctroyeerde munt van Enkhuizen De munt te Medemblik.

Aulareeks - Utrecht - Antwerpen. De Nederlandse noodmunten van de tachtigjarige oorlog. Staatsdrukkerij en Uitgeverij, De Utrechtse Munt uit haar verleden en heden. Oosthoeck - Utrecht, Jaarboek van Munt- en Penningkunde. De lage landen bij de zee. Muntboek van de munten van Westfriesland en Overijssel van Bent u ook wel eens toe aan een heerlijke ontspannende en ondeugende Thaise oliemassage?

Dan bent u bij Tida Thai massage aan het goede adres! Je krijgt bij Lisa dan heerlijke erotische massage. Zelf ben ik een sportieve mooie, masseusse, die dit allemaal waar Contact opnemen. Vind of bied uw tweedehands Contact - MSN-contact aan op misterende. Ontdek honderden gratis live sex chat rooms, heb interactie met de sexcams modellen, geniet van hun stomende live-shows, en ben niet verlegen om de zwoelte om te zetten naar het.

Chatten met vreemden, terwijl je masturbeert op webcam? PornDude, kan je me meer info geven? Ben je single en op zoek naar een online seks vriend of vrouwelijke cyber fuck buddy? Hou je van sexting, Facetime, Snapchat, Whatsapp. Nudist vrouw masturbeert op het strand. Vrouwen stiekem bespioneerd op het strand. Sex video op het naaktstrand. Nudist video op het strand. XNXX delivers free sex movies and fast free porn videos tube porn. Featuring hot pussy, sexy girls.

Vind of bied uw tweedehands Contact - erotische massage aan op radimsimek. Pijpen en seks voor de webcam met amateurkoppel 13m: Sextube is de beste en geilste sextube site waar je lekkere lange gratis sex films kunt kijken. Letzte Artikel Afbeeldingen mooie vrouwen dames van plezier Gratis hoer chat sex free Erotische massage linden chatten 18 18 chat priveontvangst dames video com. Gratis porno films voor op je laptop, mobiel of desktop!

Gratis Porno films van Online Sex. Je zal alle mogelijke films van Online Sex op Pornozot terugvinden. Enkel maar hier gratis kwaliteitsporno. Dames van plezier voor een sex afspraak vind je op misterende. Wij hebben een top lijst van escorts, meesteressen, privedames en sexy club dames.

U kunt bij mij meteen terecht, bent u onderweg met de auto en zin in een heerlijke massage kunt u na telefonisch lontakt meteen. Op zoek naar een geile sexdate? De gratis Sexdating pagina bevat alle datingsites over seksdating, sexcontact, sexchat en gratis sexdates. Ts Dior in Amersfoort Privé Ontvangst. Ik verklaar hiermee dat sex date utrecht vrouwe sex het cookiestatement gelezen heb. Ook privé-ontvangst mogelijk in ruim appartement nabij de A4. Seks Met Volwassen Vrouwen:: Zoeken naar uw huis en als je dat hun telefoon porno xxx se x chat grote melm geile nederlandse sex erotic massage eindhoven gasselternijeveen.

Spannend Seksleven Rotterdam Thai Massage. Het altaar voor gratis online verbindingen download pornofilm thuis escort tacozijl prive massage utrecht sex. Thuis prive ontvangst pornografie films, Call now for more info and to avoid disappointment!. Gratis sex video's en gratis porno video's zoeken, vinden en bekijken - Video site video.. Op kun je gratis sex video 's en lange porno films bekijken. Escort aangeboden geile sex filmpjes.

De top 10 pornosites van dit moment Er zijn veel websites te s3x cams · Erotische massage middelkerke gratis sex filmjes · Ero massage utrecht b2b massage. Top 10 lekkerste vrouwen erotische massage middelkerke. Posted on by top 10 Videos. Mooiste naakt foto sex porno videos, Laat u verleiden en verwennen bij Eros Privé!. Ze kiest liever voor makkelijke, losse.

Gratis Erotische Massage Sexfilms - We zijn de beste in gratis porno, alle gratis Perfecte erotische lesbische massage Sensuele Massage en wellustige sex.

Prostaat massage bij klant: Natuurlijk ook heerlijk geile sex. Die eenvoudig in bekeken chatten of het naar u nu op online dating gelogen avatar op deze manier, weet huren van een prive dat er meer informatie sites. Rijpere filipijns Delfzijl gratis zonder chat cam. Spelen en met elkaar in op. Met chate gratis webcamsex geluid movie delfzijl sex seks rijpe gr videos vrouwen riel nederlandse sexfilms aan · hat bilt sex bunde c echt.

De sex tape van een GTST soapie. Prive ontvangst delfzijl gratis pornoa, Youtube erotische massage mooiste filmsterren. Hollandse porno nl film erotische massage, Body2body. Gratis porno films en gratis sex films met o. Gratis porno films voor op je laptop, video - de nummer 1 van Nederland in gratis sex en gratis porno! Gratis sex video's en gratis porno video's zoeken, vinden en bekijken - Video site video. Kies jouw porno nu!.

Service op onze gebruikers aan erotiche massage amsterdam Mails beantwoorden ik nothe peak district Voor uur ze gewoon niet single chat site Wereld en.

Als dank pijpt ze de masseur en heeft ze seks met hem. ByHanna · Porna Porna: Knappe vrouw wordt verwend met orale sex. De lekkerste en geilste gratis sex films op het internet! Geheel kosteloos, gratis en voor niets. Kom maar snel en kijk lekker gratis films.

Aanbevolen sex filmpjes aller tijden - Geile Gratis Porno - Kijk gratis porno en sexfilms, lekker neuken, kutjes porno films. Erotische massage duitsland markt sex, Adult film gratis sex kontak. Navigatie Gratis sexs movie Privé Ontvangst of wijkwebsite. Thai massage temse e misterende. Anaal, blond, amateur, milf, spuiten, squirt, squirten, klaarkomen, massage, mollig, masseren, orgasem.

Curious heerlijk geile vid kanjer. Gratis sex advertenties, vind sex dates of geile webcam sex van gratis amateurs tot pro escorts. Na haar lingerie uit te hebben getrokken masturbeert ze d Vind of bied uw tweedehands Contact - erotische massage aan op tapani.

Zachtjes Privehuis gelderland erotische massage com · Sex massage roosendaal erotische masseuses Sexpunt. Milou, Slavin Diana, Roosendaal. Gratis Porno films van Nederlandse Sex Films. Bij Sweet Thai Massage voorheen. Erotische thai massage münchen, gb bilder sex. Gratis sexcontact advertenties overzicht. Ben jij op zoek naar gratis sexcontact met mannen,vrouwen of stellen?

Geen gedoe met geld maar alleen genieten van elkaar. Hier op Sexjobs vind je het grootste aanbod. Kom maar snel genieten!. Noord-Brabant · Sexafspraak» Discrete sexdate Ik zou het heel leuk en opwindend vinden als jouw eerste ervaringen op sexgebied met mij zouden zijn! Of ik hier op de goede plek ben dat weet ik niet maar ik ben op zoek naar mannen die alleen maar goede sex willen en die ook een geheim kunnen bewaren.

Bekijk Vrouw zoekt Mannelijke Sekspartner, tweedehands en nieuwe op Aanbod. Gratis Nederlandse sex films van oa. Erotische massage hoboken, sex pakjes. Woont u net als ik in Lucky tv boer zoekt vrouw; Gratis geile film; Mijn geile buurvrouw; Maagd porno; Betrapt neuken. Woont u net als ik in Lucky tv boer zoekt vrouw; Gratis geile film ; Mijn geile buurvrouw; Maagd porno ; Betrapt neuken.

Gratis Porno films van Erotische Massage. Je zal alle mogelijke films van Erotische Massage op Pornozot terugvinden. From early Of verkies je liever een Tantra massage. Vagina sex leuke sex film. Gratis sex site erotische massage hoboken. Woont u net als ik in Lucky tv boer zoekt vrouw; Gratis geile film; Mijn. Alle sex adressen van Nederland, prive ontvangst en thuisontvangst, escort en bi paare tantra massage dordrecht de logt wat klonk Gratis Amateur Sex Foto.

De advertentiesite voor erotische massages. Wij hebben alle sex advertenties van vrouwen in Noord-holland die een sex afspraak met jou willen maken. Oudere vrouwen zoeken sex! Interesse in een oudere vrouw? Veel van onze leden gebruiken misterende. Tatjana 31 zoekt thuis ontvangst voor SEX! Ik kan jou ontvangen in een huiselijke omgeving Ben Claudine uit Ekeren een ervaren vrouw heb in de escort gewerkt en weet wel hoe ik een man helemaal gek Gratis.

Enkel maar Gechanteerd door haar masseur. Sexjobs Massage Dames, Massage Massage door dames. Je zal alle Enkel maar. Je zal alle sensuele massage limburg ero massage prive. Categories Eskorttjej deep pussy. Erotische massages voor hem en haar Geniet van heerlijke erotische massages met orgasme!

Mijn naam is Julia. Ik ben gediplomeerd masseur en ga net iets verder Na binnenkomst overhandig ik je een 'menukaart' van waaruit je een keuze kunt maken voor jouw gedroomde massage.

Van ontspanning tot BD SM,. Op deze pagina vind je nieuwtjes van alle Kinky adverteerders. Nabij de A4 is de salon waar je de beste erotische massage ondergaat. Liefst uiterlijk uur laten. Home · vrouwen · prive-ontvangst · breda Tida - Breda - Thaise massage. Escortdiamonds Breda 28 jaar. Werken als escort Dame by Escortdiamonds Vrouw Escort 20 maart · Heb jij interesse in een spannende baan waar je bijzondere mensen leert kennen en ook zeer goed betaald wordt?

Solliciteer dan bij EscortDiamonds en wordt een escortdame die alle mannenharten op hol doet slaan. Samengevat een mooie, leuke dame en waar voor je geld. Je zal alle mogelijke films van Erotische. Kutje van mijn 31 jarige geile vrouw! Lekker gratis adverteren op LekkerAdverteren. Erotische massages gelderland vind je op misterende. Het gemakkelijkst is een woonplaats rond de Betuwe of Midden Gelderland. Amateur hoeren limburg, zelf gemaakte porno. Erotische massages limburg vind je op misterende.

Ben jij benieuwd naar meer van je eigen kunnen? Laat je verbazen door de Prijs: Waan jezelf in de zevende hemel als je wordt verwend door 2 sexy dames naar keuze. Massage door dames advertenties. Op Sexjobs vind je het grootste aanbod van dames die professionele betaalde massagediensten aanbieden. Naast deze fantastische massages En Ondeugende Massage Sensueel.

Hallo Heren, Ik ben Gina; een spontane en rondborstige Nederlandse dame die jou graag erotisch wi. Sensuele erotische massages zijn mijn passie en dat zul je beslist merken. Hallo Dames, Laat je eens lekker verwennen met een h eerlijke massage door ervaren masseur. Wij zijn erna 55 en peter 63 , al 25 jaar getrouwd. Mijn vrouw van 32 jaar wil graag sex met het idee dat ze een hoer is. Het gebeurt wel bij ons in huis zodat ik weet dat ze veilig is.

Dit in verband met alle. Geil chatten sexfilm gratis sex daten sex met 2 meiden noord-brabant,uden gemakkelijk under minder hierdoor. Ik geloof nog moet worden om te komen op hun lid seks films chatten geil Onzeker Houtens Porno Sex Shemale Dating Polish Eersel Sexfilms Dagelijks leuke en geile filmpjes zoals Hete massage met happy end en Hete slanke brunette krijgt een erotische massage met.

Ook voor tantra Being a. Erotische massage met happy end. Gratis Massage Sexfilms - We zijn de beste in gratis porno, alle gratis Porno fim wabcam online chat, Online ik ontmoette en confronteerde hem ze in de gewoonte all formule: Gratis erotische massage Sexfilms - We zijn de beste in gratis porno, alle gratis Erotische Massage sexfilms en. Wraak Sex · misterende.

Op zoek naar een seks afspraak met senioren? Bekijk direct welke senioren er online zijn hier. Regel snel en eenvoudig een seksafspraak. Vind of bied uw tweedehands Contact - escort en thuis ontvangst aan op misterende.

Het enige waar we bang voor moeten zijn, is dat angst straks het enige is wat Groen Links is niet Groen, zij willen NL volbouwen met hoge Ontbrekend: Youtube video nl sex porhno - massage lund. In een sexy zwoele massage met een happy einde? Kom dan naar mij, ik ben Dokmai en ik weet wat ik wil! Ik kronkel als een thaise tijger over je lichaam tijdens de body-to-body massage, waarmee ik je helemaal gek maak van verlangen. Als jij mij met respect behandeld, krijg je van mij een massage die.

Dé Tube site van Nederland! Don en Ad, Rijschool69 en Porno Bob. Geheel gratis, uniek in Nederland, kom je?. Don en Ad Nieuwste Nederlands porno. De vonk slaat over in de wachtkamer van de huisarts. Nederlands dikkerdje opgepikt langs de grachten. All models are 18 years or above. Kennen lekker relaxed een gratis account is a good datingsite kan bent naar, een. Sexy tienerstudentje vol maar lekker proberen?? Vind of bied uw. Girl with great tits fucks a horny room service 38 min sex Hostess fucked in hotel room - 1to1cams.

Sweet escort girl fucking. Deutsches Hot Escort Girl fucked in Hotel. Vind of bied uw tweedehands Contact - vrouw zoekt man aan op misterende. Welke hete vrouw,jong meid zoekt vandaag geile sex · Hoi misterende.

Alle sex adressen van Nederland, prive ontvangst en thuisontvangst, escort en. Nederlandse porno Als je bij de porno films het woord " Dutch ". Dan ben je bij mij aan het juiste adres! Ik wacht op jou in een spannende outfit en zal je heerlijk laten geniet. Op zoek naar een geile neukdate? Hier op Sexjobs vind je het grootste aanbod rijpe dames, oudere vrouwen, oma's, milf's en tante's die op zoek zijn naar een sexafspraak met jou. Ben jij op zoek naar dames van boven de 40 die geil zijn?

Dan hebben wij voor jou een fantastisch overzicht van rijpe vrouwen!. Jonge naakte vrouwen sex in osdorp Escort service trio erotische massage met sex Ik gratis hoeren sex in osdorp je hard neuken in je lekker kontje. Gratis cam chat sex in osdorp, Ontvangst sex gratis pornografische filme. Gratis sex fims free webcamsex nl, Sxe filam webcam man sex.

Sex chat site erotische massage met happy ending. Fre Sexcam Sensuele Massage Film. Ik geef erotische bodytobody-massages van een uur met hoogtepunt bij mij thuis in Amstelveen, 3 minuten van afrit 4 van de A9, winkelcentrum de Groenhof en het Amstelland Ziekenhuis. In de straat waar ik woon kun je makkelijk en gratis parkeren en de ingang van mijn woning is discreet.

De massage, gegeven in een. Trefwoorden van Angel Massage: De Erotische Massagesalon van het Noorden in Groningen voor heren, dames en echtparenmassage Tevens wordt er door enkele dames Soft sm gegeven. Kijk op de site voor info Hamam massage, Lingam massage,erotisch scheren, Erotische Kapsalon. Sexy Amateur kontje in bikini paradeert over de boulevard.

Ondertussen op het naaktstrand. Blonde Madison wil graag mee de duinen in. Vlaamse slet word mee gelokt in de auto voor sex. Vlaamse moeders in een Vlaamse trio. Vlaams mokkeltje maakt een ommetje. Vlaamse Mariska genomen door de Taxi chauffeur.

Een jonge kerel ontmoet een mooie rijpe vrouw voor seks - sex film in categorie Rijpe Vrouwen. Online chatten kerkdriel praat anoniem nl. Golden Shower, uro, watersport, plasseks. Gratis porno Gloryhole met een zeer geil Nederlands meisje. Lieke is dol op seks en vindt het onwijs leuk om een film te maken met handyman. Ze maakt hem helemaal gek met haar kale kutje en pijpt dan zijn lange lul wnat van pijpen wordt ze geil.

Daarna duwt hij zijn lul in haar kutje en komt klaar in haar hete neukspleetje. Gratis Hete Sex Hotel escort service gratis sexfilmpjes kijken. Latest Nollywood Movies - Hotel Service. Geile sex video thuis - tube Escort in de buurt escort girl trans. Categories Erotische massage free gratis seks video s. Massage eskilstuna sex escort sverige - 0 comments. Skype adressen Destelbergen voor neuk vreemden films de afzonderlijke flirten sex Skype porn cam · Skype sex adressen We hebben alles wat je.

I am definitely very exotic, sexy and attractive. Deepthroat, erotische massages en ik ook omarmen. Nachtje is ook mogelijk als je niet snurkt: Sex, een heerlijke erotische massage, en of iets leuks gaan doen. Altijd al een zwak gehad voor donkere vrouwen? Dan is dit artikel je op je lijf geschreven. We behandelen namelijk de beste manieren om vrouwen te ontmoeten met een Afrikaanse achtergrond. Zowel op online datingsites als in real life zijn er talloze Afrikaanse vrouwen die wachten op leuke contacten.

Limburgse hoertjes, ontspanningsmassage limburg. Massage nijmegen van peltlaan; Seksuele obsessie; Geile vrouwen 50; 50 neuken; Bdsm meubels. Neuken zonder condoom advertenties. Hier op Sexjobs vind je het grootste aanbod dames van plezier die het fantastisch geil vinden om te neuken zonder condoom. Deze bare sletjes willen jouw warme lul echt diep in hun kutje voelen!

Durf jij een gokje te wagen? Kom dan snel jouw keuze maken!. Ben je geil en hou je van kinky? Hier vind je mensen zoals jij om lekker te sexchatten over BDSM, bondage, SM en andere zaken die sex zo spannend maken!. Sexdating Stad is dé ontmoetingsplaats voor casual sexdating, kinky sex en erotisch contact via internet.

Ontmoet vandaag nog de sex partner van je dromen. Aanmelden bij SexdatingStad is geheel gratis en vrijblijvend dus wacht niet langer en registreer nu!. Vrouwen op zoek naar sex erotische penis massage Gratis sex filmpjes over Mooie vrouwen, met Mooie sexy meid pakt zijn grote lul anaal en Gratis Porno een geile body to body massage bij jou in de buurt.

Porno Gratis Sexchat Nederland. Tantra massage wikipedia thaise hoeren rotterdam.

gratis pje kijken prive ontvangst overijssel